Groente · Basellaceae
Malabarspinazie
Basella alba
Geef hem warmte, gestage water en iets om te beklimmen, en deze makkelijke klimplant beloont je de hele zomer met groene blaadjes.
Volle zon
Elke 2–4 dagen
15–35°C
50–70 dagen
Overzicht
Als echte spinazie steeds verwelkt zodra de zomer aanbreekt, houd dan moed, want malabarspinazie voelt zich juist thuis in de hitte die die spinazie de das omdoet. De naam kan misleidend zijn, want de plant is helemaal niet verwant aan echte spinazie. Wat je kweekt, is een zachtaardige, windende klimplant uit de familie Basellaceae, afkomstig uit de tropen en dol op warmte.
Je zult verbaasd zijn hoe gretig hij klimt, tot wel 1,8 tot 3 m langs een klimrek in één warm seizoen. De blaadjes zijn dik en glanzend met een milde, licht citrusachtige smaak, heerlijk vers in een salade of zacht gestoofd zoals spinazie, waar ze een zachte binding geven aan soepen en roerbakgerechten.
En het mooiste is: hij is vergevingsgezind voor beginners. Zodra hij aangeslagen is, hoef je alleen zon, gelijkmatig vocht en iets rechtop om vast te houden te bieden, en af en toe de toppen te knijpen voor meer blad. Begint hij te bloeien, maak je dan geen zorgen, breek die aren gewoon af en de plant gaat weer verder met het maken van malse blaadjes voor je.
Verzorging
De korte versie: geef volle zon en echte warmte, met een stevig klimrek om te beklimmen. Houd de grond gelijkmatig vochtig, voed de plant tijdens het seizoen, en knijp de toppen weg om bloei zachtjes uit te stellen, dan gaat het goed komen.
Licht
Deze klimplant is het gelukkigst in volle zon, waar hij het meest groeit, al neemt hij in een zeer hete tuin ook graag wat middagschaduw. Hoe meer zon je hem geeft, hoe meer blad je krijgt, en dat is eigenlijk het hele plezier ervan.
Water
Probeer de grond gelijkmatig vochtig te houden, geef ongeveer elke 2 tot 4 dagen water en iets vaker tijdens een hittegolf. Droogt de grond te veel op, dan haast de plant zich naar bloei, waardoor juist de blaadjes waar je naar uitkeek kleiner worden, dus gestage water houdt iedereen tevreden.
Bodem
Zet hem in rijke, goed doorlatende leemgrond vol organisch materiaal en hij voelt zich meteen thuis. Een pH van 6,0 tot 6,8, net iets aan de zure kant, bevalt hem uitstekend en houdt de blaadjes zacht en mals.
Temperatuur
Warmte is hier werkelijk de kern van de zaak. De klimplant groeit het best tussen 15°C en 35°C en mokt gewoon in de kou, dus wees geduldig en laat de grond opwarmen voordat je hem naar buiten zet.
Luchtvochtigheid
In tegenstelling tot de meeste bladgroenten houdt deze plant van vochtige lucht en doet hij het het best bij 60% tot 90% relatieve luchtvochtigheid. Die voorliefde voor vocht is precies de reden waarom hij floreert in de drukkende zomers waar echte spinazie het juist laat afweten.
Bemesting
Voed hem maandelijks tijdens het groeiseizoen met een gebalanceerde mest met extra stikstof. Die kleine extra hoeveelheid stikstof stimuleert de bladgroei die deze klimplant zijn plek in je tuin waard maakt.
Snoeien
Knijp de groeitoppen regelmatig weg om bossige vertakking te bevorderen en te zorgen dat er malse blaadjes blijven komen. Breek daarnaast bloeiaren af zodra je ze opmerkt, want bloei is precies wat de blaadjes klein en taai maakt.
Verpotten
Omdat hij als eenjarige wordt gekweekt, heeft hij zelden echt verpotten nodig, maar verpot een pot-plant wel groter zodra de wortels de ruimte vullen. Houd een vriendelijk oogje op wortels die rond de pot draaien, snelle verwelking tussen de beurten, en groei die is gestagneerd.
Formaat & plantafstand
Op een klimrek klimt deze plant tot 1,8 tot 3 m hoog en spreidt hij zich 30 tot 90 cm breed uit. Geef hem stevige verticale steun en wat ademruimte zodat lucht zachtjes tussen de bladeren door kan bewegen.
Wanneer planten
Deze klimplant houdt gewoonweg van warmte en wacht er geduldig op, dus er is geen enkele reden om te haasten. Zaai binnen in de laatste fase van de winter, en zet je jonge planten pas buiten zodra de vorst voorbij is en de grond warm aanvoelt. Vanaf dan kun je vrolijk blijven oogsten, de hele warme periode door.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: 6 tot 8 weken voor de verwachte laatste lentevorst
- Planten: nadat elk risico van vorst geweken is en de grond warm is (boven ~18 °C), langs een rek of ander verticaal steunmateriaal geleid
- Oogsten: oogst voortdurend blad zodra de ranken zich gevestigd hebben, gedurende het hele warme seizoen
Winterhardheid
Temperatuur: tot -18°C
Problemen oplossen
Bijna alles wat hier misgaat, laat zich eerst zien op de bladeren of in een pauze in de verse groei, en het goede nieuws is dat het meeste makkelijk te herstellen is. Herken de vroege signalen en je houdt nog lang malse blaadjes aan de gang. Zoek hieronder wat bij jouw plant past, en grijp vriendelijk in terwijl het nog helpt.
Kleinblijvende, verwelkende planten met knobbelige uitwassen op de wortels
Knobbelige zwellingen op de wortels wijzen meestal op wortelknobbelaaltjes, piepkleine bodemplaagdieren die de plant belemmeren bij het opnemen van water en voeding. Helaas is een zwaar aangetaste plant niet meer te redden, dus verwijder en vernietig hem, en zet daarna een gewas op dat bed waar de aaltjes niet op kunnen leven. Het bijmengen van organisch materiaal in de grond helpt hem in latere seizoenen geleidelijk zichzelf beter te verweren.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig zwaar aangetaste planten
- Wissel af met gewassen die geen waardplant zijn
- Voeg organisch materiaal toe aan de grond om nuttige organismen te ondersteunen
Bloeiaren verschijnen en de blaadjes worden klein en taai
Wanneer de klimplant aren met kleine bloempjes en donkere bessen omhoog stuurt, is hij stilletjes overgeschakeld naar zaadproductie, en beginnen de blaadjes te krimpen en te verharden. Kortere dagen, hitte en droge periodes duwen hem allemaal die kant op. Er is geen kwaad geschied, dus knijp de bloeiaren weg zodra je ze ziet, houd de grond gelijkmatig vochtig, en oogst de toppen vaak om de plant terug naar bladgroei te lokken.
Oplossing:
- Knijp bloeiaren meteen weg
- Houd de grond gelijkmatig vochtig
- Oogst de toppen regelmatig
Kleine bruine vlekken met een donkere rand op de bladeren
Die kleine vlekken zijn Cercospora-bladvlekkenziekte, een schimmel die opduikt tijdens warme, natte, vochtige periodes, en het is meer een ergernis dan een ramp. Verwijder voorzichtig de aangetaste blaadjes, geef de klimplant meer ruimte op het klimrek zodat lucht kan bewegen, en geef water bij de grond zodat het blad droog blijft.
Oplossing:
- Verwijder en gooi aangetaste blaadjes weg
- Verbeter de luchtcirculatie en de ruimte op het klimrek
- Geef water bij de grond om het blad droog te houden
Klimplanten die uitkruipen en verstrengeld raken over de grond
Malabarspinazie is een windende klimplant die verlangt naar iets om vast te houden, en zonder houvast lopen de stengels gewoon plat en raken ze verstrengeld. Dit is makkelijk te verhelpen, dus zet bij het planten een stevig klimrek, hek of paal neer en leid de jonge scheuten erlangs, want de klimplant klimt met plezier tot voorbij 1,8 tot 3 m.
Oplossing:
- Plaats een stevig klimrek, hek of paal
- Leid jonge scheuten voorzichtig langs de steun
Giftigheid
Bij deze plant kun je helemaal ontspannen, want het is een groente en niets schadelijks. Elk onderdeel is veilig rond katten, honden, vee en kleine kinderen, en de blaadjes horen thuis op je bord. Het enige om te onthouden, is dat ze rijk zijn aan oxalaten, net als echte spinazie, wat alleen van belang is voor mensen die gevoelig zijn voor nierstenen.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Hier valt werkelijk niets te vrezen. Een kat die aan een blaadje knabbelt, krijgt hoogstens een milde, voorbijgaande buikklacht, niet anders dan bij het proeven van een onbekende groente.
Honden Geen
Volkomen veilig rond honden. De blaadjes en stengels bevatten geen toxine, dus een nieuwsgierige hond kan zonder gevaar op de klimplant kauwen.
Paarden Veilig
Helemaal geen gevaar voor paarden. Dit is een bladgroente en geen giftige plant, en een grazend paard ondervindt er geen enkel probleem van.
Konijnen Veilig
Konijnen kunnen zonder zorgen genieten van de verse blaadjes. Voeg het, zoals bij elke bladgroente, langzaam toe zodat het een klein, gebalanceerd deel van hun dieet blijft.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen lopen geen enkel risico bij deze klimplant. Het blad bevat niets schadelijks en wordt soms zelfs speciaal voor hen als veevoer geteeld.
Vogels Veilig
Huis- en tuinvogels kunnen zonder zorgen van de blaadjes proeven. De plant bevat geen stoffen die hen kwaad zouden doen.
Mensen Veilig
Dit is een keukengroente, rauw of gekookt te eten, dus tast gerust toe. De enige zachte kanttekening is dat de blaadjes rijk zijn aan oxalaten, goed om te weten als je gevoelig bent voor nierstenen.
De blaadjes zijn rijk aan oxalaten (net als bij echte spinazie), een dieetoverweging voor mensen die gevoelig zijn voor nierstenen, geen kwestie van vergiftiging bij huisdieren.
Variëteiten
In de meeste tuinen kom je maar een paar vormen tegen, en die verschillen vooral in de kleur van hun stengels. Beide groeien even makkelijk en smaken erg vergelijkbaar, dus je kunt gerust voor een van de twee kiezen.
Basella alba (groen)
Dit is de gewone, groenstelige vorm, makkelijk te herkennen aan de groene stengels en dikke, volle groene blaadjes.
Basella alba 'Rubra'
Met zijn warme rood tot paarse stengels en bladnerven is deze variant mooi genoeg om zowel als sierplant als voor de keuken te kweken.
Zo vermeerder je
Meer van deze klimplant maken is heerlijk eenvoudig, en je kunt zowel uit zaad als vanuit een stek van een plant die je al hebt beginnen, wat jou het makkelijkst lijkt.
ZaadMakkelijk
Start binnen 6 tot 8 weken voor de laatste vorst, of zaai rechtstreeks buiten zodra de grond is opgewarmd · Kieming binnen ongeveer 10 tot 21 dagen; het weken of licht beschadigen van de harde zaadhuid versnelt de opkomst
Je kunt zaad 6 tot 8 weken voor je laatste vorst binnen starten, of het rechtstreeks in warme grond zaaien zodra de kou definitief voorbij is. De zaadhuid is een beetje hard, dus laat de zaden eerst een nacht weken, en je zaailingen zouden binnen ongeveer 10 tot 21 dagen zachtjes boven de grond moeten verschijnen.
StengelstekkenMakkelijk
Tijdens het warme groeiseizoen · Wortels vormen zich in ongeveer 1 tot 3 weken onder warme, vochtige omstandigheden
Stekken nemen tijdens het warme groeiseizoen is de snelste en meest vergevingsgezinde manier om aan meer planten te komen. Zet gewoon een gezonde stengel in water of vochtige grond, en hij wortelt binnen ongeveer 1 tot 3 weken, wat je met bijna geen moeite een frisse jonge klimplant oplevert.
Mythes
Malabarspinazie is een soort echte spinazie.
De twee delen eigenlijk alleen een naam en een taak in de keuken. Malabarspinazie is een windende klimplant uit de familie Basellaceae, zonder botanische band met echte spinazie (Spinacia oleracea, uit de Amaranthaceae), en hij springt met plezier in als warmeseizoensvervanger wanneer de echte spinazie in de zomerhitte doorschiet.
Omdat hij smaakt als spinazie, moet hij wel vrij zijn van de nadelen van spinazie.
Hij deelt juist wel een van de opvallende nadelen, dus een zacht waarschuwinkje is op zijn plaats. De blaadjes zijn rijk aan oxalaten, net als echte spinazie, wat gewoon handig is om te onthouden als je gevoelig bent voor nierstenen.