Drzewo · Juglandaceae
Orzech włoski
Juglans regia
Przy głębokiej, żyznej glebie i otwartym słońcu orzech włoski wybacza wczesne błędy, daje cień na pokolenia i co jesień napełnia koszyki.
Pełne słońce
Co 7–21 dni
do -29°C
12–18 m
Przegląd
Orzech włoski to długowieczne drzewo cieniste, uprawiane zarówno dla orzechów, które daje, jak i dla spokoju, jaki wnosi na podwórko. Należy do rodziny orzechowatych i może osiągnąć 18 m wysokości, tworząc szeroką, otwartą koronę, więc naprawdę potrzebuje własnej przestrzeni. Daj mu głęboką, żyzną glebę i mnóstwo słońca, a będzie plonował i dawał cień przez pokolenia, nawet jeśli dopiero zaczynasz.
Orzech włoski, zwany też perskim, uprawiany dla jąder, jest tym, który sadzi większość ludzi, podczas gdy rodzimy orzech czarny to jego wytrzymalszy krewny, ceniony za twardoskorupowe orzechy i ciemne drewno. Oba drzewa wytwarzają związek zwany juglonem, który wydziela się z korzeni i łupin i może hamować wzrost kilku wrażliwych roślin w pobliżu. Wiedza o tym wcześniej po prostu pomaga wybrać dobre miejsce i to, co posadzić pod jego koroną.
Bardziej niż czegokolwiek innego orzech włoski wymaga od ciebie cierpliwości, co jest dobrą wiadomością dla niepewnego hodowcy. Zaszczepione drzewo potrzebuje kilku lat, zanim zacznie owocować, a spadające orzechy wraz z barwiącymi łupinami rzeczywiście brudzą nawierzchnię, więc sadź je z dala od domu i ścieżek. Wybierz dobre miejsce, a drzewo zrobi resztę, dając w zamian cień, strukturę i regularne jesienne zbiory.
Pielęgnacja
W skrócie: zapewnij mu pełne słońce i głęboką, dobrze przepuszczalną glebę gliniastą, podlewaj obficie, dopóki jest młody, a potem tylko od czasu do czasu, gdy się już zadomowi. Nawoź wczesną wiosną, przycinaj późnym latem, aby nie krwawił sokiem, i zostaw mu dużo miejsca.
Światło
Orzechy włoskie uwielbiają pełne słońce i znoszą tylko lekki półcień. Drzewo otoczone budynkami lub większymi drzewami ma tendencję do krzywego wzrostu i zawiązywania znacznie mniej orzechów, więc zapewnij mu otwarte niebo dookoła, a odwdzięczy się.
Podlewanie
Gdy drzewo jest młode, podlewaj je obficie co 1 do 3 tygodni przez te pierwsze kilka sezonów, aby korzenie dobrze się zadomowiły. Gdy się już zadomowi, orzech włoski radzi sobie z suszą całkiem nieźle, ale i tak daje najobfitszy plon, gdy od czasu do czasu dobrze go nasączysz podczas suchego lata.
Podłoże
Posadź go w głębokiej, żyznej, dobrze przepuszczalnej glebie gliniastej, a twój orzech włoski poczuje się jak w domu. Odpowiada mu pH 6,0 do 7,5, a jedyne, czego nie wybaczy, to mokre stopy, więc unikaj podmokłej lub płytkiej ziemi, w której korzenie nie mają gdzie się rozwinąć.
Temperatura
Orzech włoski jest wytrzymały i znosi szeroki zakres pogody, mniej więcej od -30°C do 35°C. Jedyne, na co warto uważać, to późny wiosenny przymrozek przycinający młody wzrost i kotki, dlatego właśnie odmiany później rozwijające liście dają ci małą przewagę w chłodniejszych miejscach.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz w granicach 40% do 70% w zupełności wystarcza orzechowi włoskiemu, więc nie ma się czym martwić. Wilgotne, nieruchome powietrze podczas deszczowej wiosny może jednak sprzyjać zarazie bakteryjnej, więc otwarta korona, która szybko wysycha, liczy się znacznie bardziej niż jakikolwiek odczyt wilgotnościomierza.
Nawożenie
Nawoź wczesną wiosną, zanim ruszy nowy wzrost, używając zrównoważonego nawozu bogatego w azot, dobranego na podstawie badania gleby lub liści. Orzechy włoskie są głodne azotu, ale szybki test z góry oszczędza ci zgadywania, bo wszelki nadmiar po prostu spłynie.
Przycinanie
Formuj młode drzewo do jednego centralnego przewodnika, a potem delikatnie przerzedzaj martwe, krzyżujące się i nisko osadzone konary w miarę wzrostu. Wykonuj tę pracę późnym latem lub wczesną jesienią, bo orzech włoski mocno krwawi sokiem z cięć wykonanych pod koniec zimy i wiosną, a właściwy termin oszczędza drzewu tego stresu.
Przesadzanie
Orzech włoski to drzewo ogrodowe i sadownicze, a nie roślina doniczkowa, więc gdy już trafi do gruntu, nie musisz martwić się o przesadzanie. Jeśli trzymasz młode drzewo w doniczce szkółkarskiej zbyt długo, obserwuj korzenie owijające się wokół doniczki i zahamowany wzrost części nadziemnej, i posadź je w gruncie.
Rozmiar i rozstawa
Wyobraź sobie z czasem duże drzewo, 12 do 18 m wysokości i rozpiętości koron 10 do 15 m. Sadź je z dala od budynków, ścieżek i innych drzew, tak by korona miała miejsce, by się rozłożyć, a barwiące orzechy nie spadały na nawierzchnię poniżej.
Kiedy sadzić
Orzech włoski podąża za porami roku i lubi być sadzony, gdy wciąż jeszcze odpoczywa. Sadź drzewa z gołym korzeniem lub w bryle korzeniowej pod koniec zimy do wczesnej wiosny, ciesz się zapylanymi przez wiatr kotkami, które pojawiają się wiosną, i zbieraj dojrzałe orzechy jesienią, gdy łupiny zaczynają pękać.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: Sadź drzewa z gołym korzeniem lub w bryle korzeniowej owiniętej jutą w okresie spoczynku, od końca zimy do wczesnej wiosny
- Zbiory: Zapylane przez wiatr kotki wiosną (od kwietnia do maja); orzechy dojrzewają i są zbierane jesienią, od września do października
Mrozoodporność
Temperatura: do -29°C
Rozwiązywanie problemów
Większość problemów z orzechem włoskim dotyka orzechów latem albo liści pod jesień, a dobra wiadomość jest taka, że wczesna reakcja zwykle ratuje plon. Spokojnie przyjrzyj się temu, co widzisz, dopasuj do poniższych notatek i zareaguj, póki jeszcze ma to znaczenie. Nic z tego nie przerasta możliwości początkującego hodowcy.
Poczerniałe, śliskie łupiny z larwami w środku
Te miękkie, poczerniałe łupiny z drobnymi larwami to dzieło muchówki orzechówki, której larwy żerują w łupinie i barwią skorupę, gdy tkanka gnije. Powieś żółte lepowe pułapki do czerwca, a gdy zaczniesz stale łapać muchówki, rozpyl przynętowy środek owadobójczy. Grabuj i usuwaj opadłe, zainfekowane orzechy, aby muchówki nie przetrwały do następnego roku.
Rozwiązanie:
- Monitoruj za pomocą wzmocnionych lepowych pułapek od wczesnego lata
- Zastosuj przynętowy środek owadobójczy przy pierwszym trwałym połowie muchówek
- Zbieraj i niszcz opadłe, zainfekowane orzechy
Otwory pełne odchodów i przedwcześnie opadające orzechy
Gdy zauważysz odchody przy schludnym otworze wlotowym, a orzechy opadają zbyt wcześnie, larwy owocówki jabłkóweczki wwierciły się prosto w jądra i je zepsuły. Rozstaw pułapki feromonowe w połowie marca, śledź sumy temperatur, aby dobrać moment oprysku po biofiksie, i rozważ dezorientację godową w całym sadzie. Usuwanie zainfekowanych spadów i starych zmumifikowanych orzechów powstrzymuje narastanie kolejnego pokolenia.
Rozwiązanie:
- Zastosuj feromonową dezorientację godową w sadzie
- Dobieraj moment oprysków owadobójczych na podstawie modeli sum temperatur po biofiksie
- Usuwaj zainfekowane spady i zmumifikowane orzechy
Tłuste, czarne plamy na młodych orzechach i pędach po deszczowej pogodzie
Tłuste, czarne plamy na młodych orzechach, liściach i pędach podczas deszczowej, łagodnej wiosny wskazują na zarazę bakteryjną orzecha włoskiego, bakterię, która może zniszczyć spory kawałek plonu. Dobieraj momenty oprysków bakteriobójczych na bazie miedzi według modelu wilgotności liści i utrzymuj otwartą koronę, aby szybko wysychała. Wybór odmiany później rozwijającej liście pomaga całkowicie ominąć najbardziej mokry okres.
Rozwiązanie:
- Stosuj oprysk bakteriobójczy na bazie miedzi w terminach dobranych według modelu wilgotnej pogody
- Popraw przepływ powietrza i unikaj zwilżania od góry
Żółknące liście z ciemnymi przebarwieniami opadające późnym latem
Ciemne, kanciaste plamy prowadzące do wczesnego opadania liści zwykle oznaczają antraknozę i pokrewne grzyby plamistości liści, nasilane przez deszczową wiosnę lub suche, upalne lato. Grabuj i niszcz opadłe liście, aby ograniczyć zarodniki zimujące w glebie. Solidne, głębokie podlewanie podczas okresów suszy utrzymuje drzewo na tyle silne, by poradziło sobie z problemem.
Rozwiązanie:
- Grabuj i niszcz opadłe liście, aby ograniczyć źródło infekcji
- Podlewaj głęboko podczas okresów suszy, aby ograniczyć stres
Toksyczność
Wyłuskane orzechy są pyszne i bezpieczne dla ludzi, ale kilka części drzewa wymaga ostrożności. Drewno i wióry zawierają juglon i mogą wywołać ochwat u koni, a spleśniały opadły orzech może wywołać u psów drżenia mięśni i napady drgawek. Grabuj opadłe orzechy, wyrzucaj wszystko spleśniałe i nigdy nie ściel koniowi wiórami z orzecha, a wszyscy pozostaną bezpieczni.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Bezpieczna dla
Ludzie
Koty Ostrożnie
Wyłuskane jądro nie otruje kota, ale cały ten tłuszcz wciąż może rozstroić żołądek i wywołać wymioty. Trzymaj wszelkie opadłe lub spleśniałe orzechy z dala od łap, bo pleśń na orzechu niesie właśnie te toksyny, które wywołują drżenia mięśni.
Psy Ostrożnie
Zwykłe jądra nie są ogólnoustrojowo toksyczne, ale cały orzech może zadławić psa albo utknąć w jelitach, a sam tłuszcz często wywołuje wymioty. Prawdziwym zmartwieniem jest spleśniały orzech podniesiony z ziemi, który w ciągu kilku godzin może wywołać drżenia mięśni i napady drgawek.
Konie Silna
Wióry z orzecha używane jako ściółka wywołują ochwat. Obserwuj niechęć do poruszania się, obrzęk dolnych kończyn, ciepło w kopytach i wyraźnie wyczuwalne tętno palcowe, czasem już w ciągu doby od kontaktu, i trzymaj drewno lub trociny z orzecha z dala od każdej stajni.
Króliki Ostrożnie
Orzechy włoskie naprawdę nie mają miejsca w diecie królika. Bogate, tłuste jądro może rozstroić przewód pokarmowy przystosowany do trawy i siana, więc trzymaj orzechy i łupiny z dala od każdej klatki.
Zwierzęta gospodarskie Ostrożnie
Zwierzęta wypasające się najlepiej trzymać z dala od opadłych orzechów i łupin. Tłuste orzechy mogą zakwasić żwacz, a stos spleśniałych spadów niesie te same mykotoksyny, które szkodzą psom.
Ptaki Ostrożnie
Niewielki kawałek zwykłego jądra odpowiada niektórym ptakom, ale tłuszcz szybko się kumuluje, a spleśniały orzech jest niebezpieczny. Podawaj tylko świeże, nieskażone kawałki i usuwaj wszystko, co opadło i zaczęło gnić.
Ludzie Łuskane orzechy bezpieczne
Wyłuskane orzechy włoskie to zdrowy, mile widziany pokarm dla ludzi. Wyrzucaj każdy orzech, który pachnie stęchlizną lub ma ślady pleśni, i trzymaj barwiące łupiny oraz trociny z orzecha z dala od gołej skóry.
Grabuj opadłe orzechy i łupiny, wyrzucaj wszystkie spleśniałe orzechy i nigdy nie używaj wiórów ani trocin z orzecha jako ściółki dla koni.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Zaledwie kilka odmian orzecha włoskiego pokrywa większość ogrodów i sadów, a poznanie ich z nazwy sprawia, że wybór to łatwy, przyjazny pierwszy krok.
'Chandler'
Wiodąca odmiana orzecha włoskiego owocującego bocznie, 'Chandler' jest ceniona za obfite plony jasnych, czystych jąder, a jej późne ulistnienie pomaga jej ominąć najgorsze wiosenne przymrozki.
'Franquette'
'Franquette' to francuska odmiana o późnym ulistnieniu, owocująca na pędach szczytowych, która zdobyła swoje miejsce jako niezawodny zapylacz w chłodniejszych, narażonych na przymrozki miejscach.
Orzech czarny (Juglans nigra)
Orzech czarny to rodzimy północnoamerykański gatunek o ciemniejszych, twardoskorupowych orzechach i cenionym drewnie, będący głównym źródłem juglonu szkodliwego dla koni oraz zwykłą podkładką pod orzech włoski.
'Carpathian'
'Carpathian' to mrozoodporna odmiana orzecha włoskiego, wystarczająco wytrzymała, by przetrwać zimy w przybliżeniu do strefy USDA 5.
Rośliny towarzyszące
Orzech włoski utrudnia życie roślinom wrażliwym na juglon w strefie swoich korzeni, więc najlepszymi sąsiadami są te nieliczne gatunki, które lekceważą juglon i chętnie rosną pod jego koroną.
Trzymaj z dala
pomidor: Roślina psiankowata bardzo wrażliwa na juglon; więdnie i zamiera w strefie korzeniowej orzecha.
ziemniak: Wrażliwy na juglon; karłowacieje i żółknie w pobliżu korzeni i owocni orzecha włoskiego.
jabłoń: Jabłonie słabną i mogą zamierać pod wpływem juglonu w pobliżu orzechów.
borówka: Bardzo wrażliwa na juglon; liście żółkną, a rośliny zamierają w pobliżu orzecha włoskiego.
Jak rozmnażać
Orzechy włoskie szczepi się, gdy zależy ci na znanej odmianie, albo wysiewa z nasion, gdy liczy się sam orzech, choć siew z nasion zajmuje swój czas i nigdy nie odtwarza w pełni rośliny matecznej.
SzczepienieWymagająca
Od końca zimy do wiosny (szczepienie stołowe lub okulizacja polowa) · Około 4 do 7 lat do uzyskania znaczącego plonu orzechów
Niemal każda nazwana odmiana orzecha włoskiego zaczyna życie jako zraz. Hodowcy łączą zraz orzecha włoskiego z podkładką orzecha czarnego lub Paradox pod koniec zimy lub wiosną, ze względu na wigor i odporność na szkodniki, jakie dają te korzenie, a młode drzewo potrzebuje około 4 do 7 lat, by osiągnąć znaczący plon orzechów.
NasionaŚrednia
Wysiej stratyfikowane orzechy jesienią albo poddaj zimnej stratyfikacji i wysiej wiosną · Siewki mogą potrzebować 8 do 12 lub więcej lat, by zacząć owocować, i są używane głównie jako podkładki
Uprawa z nasion jest łatwa, ale powolna i pełna niespodzianek. Poddaj orzechy zimnej stratyfikacji przez około 90 do 120 dni i wysiej wiosną, albo posadź stratyfikowane orzechy prosto w jesienną ziemię. Siewki nie odtworzą odmiany rośliny matecznej i mogą potrzebować 8 do 12 lat lub więcej, by zacząć owocować, więc większość z nich wykorzystuje się jako podkładki do szczepienia.
Mity
Orzech włoski zatruwa wszystko, co posadzone jest w jego pobliżu.
Drzewo rzeczywiście wydziela związek zwany juglonem, który przeszkadza wrażliwym roślinom, takim jak pomidor, ziemniak, jabłoń i borówka, ale głównie w zasięgu rzutu korony. Wiele roślin toleruje juglon i chętnie rośnie w pobliżu, więc ziemia pod orzechem włoskim to daleko nie martwa strefa.
Orzechy włoskie to bezpieczna, zdrowa przekąska dla psów.
Zwykłe jądro nie otruje psa, ale jest wystarczająco tłuste, by rozstroić żołądek, a cały orzech może zadławić lub zablokować jelita. Prawdziwym niebezpieczeństwem jest spleśniały orzech, który niesie mykotoksyny wywołujące drżenia mięśni i napady drgawek.
Posadź orzech z nasiona, a zbierzesz tę samą odmianę.
Nazwane odmiany orzecha włoskiego są szczepione na podkładce orzecha czarnego lub Paradox, więc nasiono wewnątrz orzecha po prostu nie odtworzy wiernie rośliny matecznej. Siewka to loteria, która wydaje zmienne orzechy i potrzebuje wielu lat, zanim zacznie owocować.