Warzywo · Fabaceae
Groszek cukrowy
Pisum sativum var. macrocarpon
Wsadź nasiona w chłodną wiosenną ziemię, a groszek cukrowy odwdzięczy się za twoją cierpliwość słodkimi, chrupiącymi strąkami, zanim jeszcze na dobre zagości lato.
Pełne słońce
Co 5–7 dni
4–24°C
55–70 dni
Przegląd
Jeśli to twoje pierwsze warzywo, groszek cukrowy to przyjazny punkt startowy. To roślina strączkowa lubiąca chłód, uprawiana dla okrągłych, pękatych strąków, które zjadasz w całości. Ogrodnicy wyhodowali go, krzyżując płaski groszek śnieżny z okrągłoziarnistym groszkiem łuskowym, i to właśnie to skrzyżowanie sprawia, że smakuje jednocześnie słodko i chrupiąco. Podobnie jak reszta rodziny bobowatych, jego korzenie po cichu pobierają azot z powietrza, by odżywiać roślinę, więc wymaga od ciebie naprawdę niewiele.
Te rośliny uwielbiają chłodniejsze skraje roku. Wysadź je w gruncie, gdy tylko ziemia zrobi się na tyle luźna wczesną wiosną, pozwól im rosnąć w najlepsze, dopóki pogoda pozostaje łagodna, i zbieraj do woli, zanim letni upał zakończy sezon. Odmiany pnące wspinają się na podpórce do 1,5 do 1,8 m, a schludne odmiany karłowe zatrzymują się przy około 60 cm, więc to, którą wybierzesz, po prostu podpowiada, ile podpórki jej zapewnić.
Co najlepsze, groszek cukrowy wspaniale wybacza błędy, więc nawet niepewna pierwsza próba kończy się zbiorami. Daj mu słońce, regularne podlewanie i coś, po czym może się wspinać, a właściwie sam się wychowa. Jedyne, czego naprawdę nie znosi, to zbyt późny siew, bo strąki wypełniające się w upalną pogodę robią się twarde, a pędy poddają się przedwcześnie.
Pielęgnacja
W skrócie: wysiej nasiona wczesną wiosną w pełnym słońcu, zapewnij dobrze przepuszczalną glebę i mniej więcej 2,5 cm wody tygodniowo, nie przesadzaj z azotem i postaw podpórkę, żeby pnącza miały się czego przytrzymać.
Światło
Groszek cukrowy daje najlepsze plony w pełnym słońcu, choć odrobina częściowego cienia też jest w porządku i może nawet wydłużyć sezon tam, gdzie wiosna szybko robi się gorąca. Przy wyraźnie mniejszej ilości światła otrzymasz wybujałe, ulistnione pędy z niewielką liczbą strąków.
Podlewanie
Dąż do około 2,5 cm wody tygodniowo, podlewając na tyle głęboko, by zwilżyć glebę na kilkanaście centymetrów w głąb, i utrzymuj równomierną wilgotność, gdy pojawią się kwiaty i strąki. Lej wodę przy poziomie gleby, a nie na liście, co utrzymuje ulistnienie suche i utrudnia rozwój chorób.
Podłoże
Sadź w dobrze przepuszczalnej glinie o pH gdzieś między 6,0 a 7,5, co odpowiada większości ogrodowych grządek. To drenaż jest tym, o co warto zadbać najbardziej, bo nasiona wpadające w zimną, podmokłą glebę gniją, zanim zdążą wykiełkować.
Temperatura
To w gruncie rzeczy uprawa chłodnej pory roku, najlepiej czująca się między 4°C a 24°C. Gdy termometr wspina się w okolice 29°C, kwitnienie słabnie, a pędy zaczynają więdnąć, i właśnie dlatego wczesny siew tak dobrze się opłaca.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz w zakresie 40% do 70% dobrze służy groszkowi cukrowemu, więc nie ma tu żadnego wskaźnika do pilnowania. Liczy się za to przepływ powietrza, bo wilgotne, stłoczone, nieruchome powietrze to zaproszenie dla mączniaka prawdziwego wraz z upływem sezonu.
Nawożenie
Groszek cukrowy po cichu odżywia się sam, wiążąc azot dzięki pożytecznym bakteriom na korzeniach, więc potrzebuje bardzo mało nawozu albo wcale. Gdy gleba jest naprawdę uboga, niewielkie wsparcie da mieszanka o niskiej zawartości azotu, na przykład 5-10-10, ale nadmiar azotu daje bujne liście i rozczarowująco mało strąków.
Przycinanie
Nie ma tu właściwie czego przycinać, choć możesz przyszczykiwać wierzchołki pędów, by wysoka roślina nie wymknęła się spod kontroli. Gdy zbierzesz ostatnie strąki, zbierz zużyte pędy i dodaj je do kompostu.
Rozmiar i rozstawa
W zależności od tego, czy uprawiasz odmianę karłową, czy pnącą, rośliny osiągają 60 do 180 cm wysokości, pozostając wąskie na zaledwie 15 do 30 cm szerokości. Wysokie odmiany będą chciały mieć się o co oprzeć, a zostawienie odrobiny miejsca między roślinami utrzymuje swobodny przepływ powietrza wzdłuż rzędu.
Kiedy sadzić
Odpowiedni moment siewu to najlepszy prezent, jaki możesz dać groszkowi cukrowemu. Wysiej nasiona bezpośrednio do gruntu, gdy tylko ziemię da się uprawiać wczesną wiosną, mniej więcej 4 do 6 tygodni przed ostatnim przymrozkiem, a możesz cieszyć się zbiorami strąków od późnej wiosny do początku lata, na długo przed ciepłem, które kończy ich sezon.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Siew: Zwykle nie wysiewa się w domu; siej bezpośrednio do gruntu
- Sadzenie: Wczesna wiosna, gdy tylko gleba nadaje się do uprawy i osiąga co najmniej 7°C; mniej więcej 4-6 tygodni przed ostatnim przymrozkiem
- Zbiory: Od późnej wiosny do wczesnego lata, mniej więcej 55-70 dni po siewie
Mrozoodporność
Temperatura: do -46°C
Rozwiązywanie problemów
Większość problemów z groszkiem cukrowym sprowadza się do pogody i terminu siewu, a nie do twojej winy. Zerkaj od czasu do czasu na liście i strąki, wypatrując wczesnych objawów opisanych poniżej, i reaguj, dopóki wciąż jest co ratować. Wczesne wychwycenie problemu ułatwia poradzenie sobie z nim.
Dolne liście żółkną, a rośliny przestają rosnąć
Gdy dolne liście żółkną, a rośliny w ogóle nie rosną, winowajcą jest zwykle gnicie korzeni lub więdnięcie fuzaryjne, które wkrada się przez zimną, podmokłą glebę. Wykop i wyrzuć porażone rośliny, bo gdy korzenie zbrązowieją, nie da się ich już uratować. Zapewnij grochowi dobrze przepuszczalną glebę, zmieniaj miejsce uprawy każdego roku i wybieraj odmiany odporne, by problem nie wracał.
Rozwiązanie:
- Usuń i wyrzuć porażone rośliny
- Popraw drenaż gleby
Biały, pylisty nalot rozprzestrzeniający się na liściach
Ten kredowobiały nalot to mączniak prawdziwy, grzyb, który pojawia się pod koniec sezonu, gdy popołudnia są jeszcze ciepłe i suche, ale wieczory robią się chłodniejsze i wilgotne. Usuń najbardziej porażone pędy, przerzedź uprawę, by mógł przez nią przewiewać wiatr, i sięgnij po siarkę albo zarejestrowany fungicyd, jeśli choroba nadal postępuje. Najłagodniejszą obroną jest wczesny siew, tak by uprawa zdążyła się zakończyć, zanim upał ją sprowokuje.
Rozwiązanie:
- Usuń mocno porażone pędy
- Popraw cyrkulację powietrza
- W razie potrzeby zastosuj zarejestrowany fungicyd lub siarkę
Lepkie, skręcające się liście usiane drobnymi zielonymi owadami
Te drobne, zielone punkciki skupione na wierzchołkach pędów to mszyca grochowa, która oprócz szkód wyrządzanych żerowaniem może przenosić wirusy z rośliny na roślinę. Zmyj je silnym strumieniem wody, a następnie zastosuj mydło owadobójcze, i przyjmij z otwartymi ramionami biedronki, które posprzątają resztę. Pomaga też utrzymanie niskiego poziomu azotu, bo to właśnie miękki, ulistniony przyrost wywołany zbyt intensywnym nawożeniem tak bardzo je przyciąga.
Rozwiązanie:
- Spryskaj rośliny silnym strumieniem wody
- Zastosuj mydło owadobójcze
- Zachęcaj naturalnych wrogów, takich jak biedronki
Kwiaty opadają, zanim zdążą uformować się strąki
Gdy wczesnoletni upał przekroczy około 29°C, groszek cukrowy po prostu przestaje kwitnąć i zawiązywać strąki. Nic tego chwilowo nie odwróci, więc zbierz wszystkie pozostałe strąki i oddaj miejsce uprawie ciepłolubnej. Prawdziwym lekarstwem jest odpowiedni termin: siej dość wcześnie, by kwiaty otwierały się, gdy powietrze jest jeszcze chłodne.
Rozwiązanie:
- Niezwłocznie zbierz wszystkie pozostałe strąki
- Zastąp uprawą ciepłolubną
Strąki stają się twarde, łykowate i mączyste
Zostaw strąki na roślinie zbyt długo, a ich cukry zamienią się w skrobię, co właśnie czyni je twardymi i włóknistymi. Nie da się uratować strąków, które minęły swój najlepszy moment, więc po prostu przejdź do kolejnego zbioru. Zbieraj co 1 do 3 dni, dopóki strąki są pękate, ale wciąż delikatne, a jakość pozostaje wysoka.
Rozwiązanie:
- Zbieraj niezwłocznie, gdy strąki są pękate, ale wciąż delikatne
- Zbieraj co 1-3 dni
Toksyczność
Przy groszku cukrowym możesz się całkowicie rozluźnić: każda jego część nadaje się do jedzenia, od strąków i nasion po pędy i kwiaty. Zarówno rodzina, jak i zwierzęta mogą się nim częstować bez obaw. Jedyne, na co warto uważać, to nie pomylić go z ozdobnym groszkiem pachnącym (Lathyrus), podobnie wyglądającą rośliną, która jest trująca i nie nadaje się do jedzenia.
Bezpieczna dla
Ludzie · Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Koty Brak
Groszek cukrowy nie jest toksyczny dla kotów, więc nadgryziony pęd czy zabłąkany strąk to nic, czym trzeba się martwić. Kot, który pochłonie dużą porcję zieleniny, może na chwilę poczuć mdłości, ale to dotyczy każdej liściastej przekąski.
Psy Brak
Psy świetnie znoszą groszek cukrowy, a wiele z nich traktuje świeży strąk jako satysfakcjonującą, chrupiącą przekąskę. Jedyne, na co warto zwrócić uwagę, to zwykłe burczenie w brzuchu, które może towarzyszyć nagłej dawce warzyw.
Konie Bezpieczna
Konie mogą bez żadnych problemów skubać strąki, liście i pędy. Groch dostarcza im nawet odrobinę białka, choć najlepiej traktować go jako okazjonalny przysmak, a nie codzienną porcję paszy.
Króliki Bezpieczna
Króliki świetnie znoszą liście, strąki i pędy groszku cukrowego, które stanowią zdrowe uzupełnienie ich zielonej diety. Nową paszę wprowadzaj stopniowo, by ich układ trawienny zdążył się przystosować.
Zwierzęta gospodarskie Bezpieczna
Bydło, kozy i owce mogą bezpiecznie skubać pędy grochu, a to ulistnienie to znana im pasza, do której łatwo się przekonują. Nic tu nie jest toksyczne, więc nic nie ogranicza ilości, jaką mogą zjeść.
Ptaki Bezpieczna
Kury z podwórka i inne ptaki mogą bez żadnego ryzyka dziobać groch i delikatne pędy. Nasiona dostarczają im mile widzianej dawki białka.
Ludzie Bezpieczna
Groszek cukrowy uprawia się po to, by go jeść, strąk i wszystko, na surowo albo lekko podgotowany. To bezpieczne, słodkie warzywo, którym może cieszyć się cała rodzina, łącznie z najmłodszymi.
Nie wymaga specjalnego traktowania; to bezpieczna, jadalna uprawa.
Odmiany
Groszek cukrowy występuje w zaledwie kilku sprawdzonych typach, różniących się głównie wysokością i tym, jak smakują ich strąki. Oto te, które warto poznać.
Sugar Snap
Pierwsza wyhodowana odmiana typu sugar snap, pnąca się na wysokość 1,5 do 1,8 m i obwieszona pękatymi, okrągłymi strąkami na tyle słodkimi, że można je chrupać prosto z pędu.
Sugar Ann
Kompaktowa odmiana karłowa o wysokości blisko 60 cm, dojrzewająca wcześnie i radząca sobie niemal bez żadnej podpórki.
Groszek śnieżny (var. saccharatum)
Groszek o jadalnych strąkach, zbierany dla płaskich, delikatnych strąków, zanim nasiona zdążą się wypełnić, co odróżnia go od okrągłostrąkowego groszku cukrowego.
Rośliny towarzyszące
Groch dobrze rośnie w towarzystwie ogórków i innych roślin strączkowych o podobnie łagodnych wymaganiach, a źle obok cebuli i jej krewnych z rodziny czosnkowatych, które hamują wzrost roślin strączkowych.
Sadź obok
ogórki: Wymieniane w poradnikach uprawy towarzyszącej jako zgodni sąsiedzi grochu.
fasola: Inne rośliny strączkowe dobrze komponują się z groszkiem i podobnie pomagają wzbogacać glebę w azot.
Trzymaj z dala
cebula: Czosnkowate, takie jak cebula, mogą hamować wzrost roślin strączkowych i nie należy ich sadzić między grochem.
Jak rozmnażać
Groszek cukrowy wyrasta z nasion wysianych dokładnie tam, gdzie ma rosnąć, co czyni go jedną z najłagodniejszych upraw, od jakich może zacząć początkujący ogrodnik.
NasionaŁatwa
Siej bezpośrednio wczesną wiosną, gdy tylko gleba nadaje się do uprawy i osiąga co najmniej 7°C · Kiełkuje w około 7-14 dni; strąki gotowe do zbioru po mniej więcej 55-70 dniach
Groszek cukrowy pomija etap doniczek i trafia prosto do ogrodu. Wsadź nasiona na głębokość 2,5 do 4 cm, w odstępach 2,5 do 5 cm, gdy tylko wczesną wiosną da się uprawiać glebę, i ustaw podpórkę lub siatkę dla odmian pnących, zanim będą jej potrzebować. Siewki wschodzą po około 7 do 14 dniach i osiągają rozmiar gotowy do zbioru w mniej więcej 55 do 70 dni, a wcześniejsze otoczenie nasion bakteriami Rhizobium daje ich zdolności wiązania azotu dobry start.
Mity
Groch potrzebuje mocnej dawki nawozu azotowego, żeby dobrze plonować.
Groch sam wytwarza azot, pobierając go z powietrza dzięki bakteriom żyjącym na korzeniach, więc nawożenie rzadko jest potrzebne. Dodaj dodatkowy azot, a strąków w rzeczywistości będzie mniej, zostawiając ci mnóstwo liści i niewiele do zbierania.
Każdy groszek o jadalnych strąkach to tak naprawdę to samo warzywo.
Dzielą się na wyraźne grupy. Groszek cukrowy ma pękate, okrągłe strąki jedzone w całości, groszek śnieżny oferuje płaskie strąki zbierane, zanim nasiona napęcznieją, a groszek łuskowy otwiera się dla nasion, a strąk się wyrzuca.
Ozdobny groszek pachnący i groszek cukrowy można traktować zamiennie.
To zupełnie odrębne rośliny. Ozdobny groszek pachnący to Lathyrus, trujący i nigdy nieuprawiany jako roślina jadalna, podczas gdy do stołu uprawia się wyłącznie groch z gatunku Pisum sativum, taki jak groszek cukrowy.