Drzewo · Rosaceae
Czereśnia / wiśnia
Prunus avium
Zapewnij jej pełne słońce, głęboką glebę i dobry przepływ powietrza, a drzewo odwdzięczy się owocami przez dziesięciolecia.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
do -34°C
6–11 m
Przegląd
Drzewo czereśni czy wiśni obdarowuje dwa razy w ciągu jednego roku, najpierw falami białego kwiecia wczesną wiosną, a potem miskami owoców w połowie lata, więc jest na co czekać. Należy do rodziny różowatych i występuje w dwóch przyjaznych odmianach: czereśni, Prunus avium, którą zrywasz i jesz prosto z gałęzi, oraz wiśni, Prunus cerasus, która pięknie sprawdza się w cieście. Obie potrzebują po prostu słońca, odrobiny miejsca i gleby, która dobrze się odsącza.
Warto pamiętać, że to pełnowymiarowe drzewa, a nie rośliny na taras, i łatwo to zaplanować z wyprzedzeniem. Standardowa czereśnia słodka może wyrosnąć do 6 do 11 m, ale szczepienie na podkładce karłowej pozwala utrzymać drzewo na tyle niskie, by łatwo je osłonić siatką i zbierać owoce. Wiśnie zachowują zgrabniejszy kształt i łatwiej znoszą mróz, dlatego dobrze rosną nieco dalej na północy.
Zapylanie to jedyny szczegół, który martwi początkujących ogrodników, i nie ma się czego obawiać, gdy już go poznasz. Wiele czereśni słodkich potrzebuje drugiego, kompatybilnego drzewa, by zawiązać owoce, podczas gdy odmiany samopylne owocują całkiem samodzielnie. Ustal to przed sadzeniem, ponieważ samotna odmiana Bing bez partnera zakwitnie pięknie, ale da ci niemal nic, a tego rozczarowania warto uniknąć.
Pielęgnacja
W skrócie: zapewnij drzewu pełne słońce, głęboką, dobrze przepuszczalną glebę i równomierne podlewanie przez cały sezon, a większość sukcesu masz już zapewnioną. Przycinaj w okresie spoczynku, by uzyskać otwarty, przewiewny kształt, dobierz zapylacza dla każdej odmiany czereśni słodkiej, która go potrzebuje, i nałóż siatkę na gałęzie, zanim ptaki odkryją owoce.
Światło
Czereśnie i wiśnie owocują najlepiej w pełnym słońcu, przy co najmniej 6 godzinach dziennie jako optymalnej dawce. Odrobina cienia nie powstrzyma wzrostu, ale kosztuje cię owoce i sprowadza wilgoć, którą lubią choroby, więc wybierz najjaśniejsze miejsce, jakie masz.
Podlewanie
Podlewaj drzewo głęboko i równomiernie, zwłaszcza gdy młode drzewko dopiero się zakorzenia, i ponownie, gdy owoc nabiera objętości. Celem jest mniej więcej 2,5 cm tygodniowo, a gdy drzewo wchodzi w spoczynek, możesz ograniczyć podlewanie. Nierówna wilgotność i jedno obfite podlanie tuż przed zbiorem to właśnie to, co pęka skórkę owoców, więc kluczowe jest zachowanie stałości.
Podłoże
Osadź drzewo w głębokiej, żyznej, dobrze przepuszczalnej glebie gliniastej. Czereśnie i wiśnie nie znoszą mokrych stóp, więc unikaj niskich zagłębień i ciężkiej gliny, która zatrzymuje wodę. pH między 6,0 a 7,0 utrzymuje korzenie zadowolone i dobrze rosnące.
Temperatura
To wytrzymałe, wyrozumiałe drzewa, dobrze czujące się w szerokim zakresie temperatur, od około -30°C do 30°C. Wiśnie znoszą mróz jeszcze lepiej, a jedynym prawdziwym zagrożeniem dla plonu jest późny przymrozek, który zaskoczy otwarte kwiaty.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz, w zakresie 40% do 60%, dobrze im odpowiada, więc nie ma żadnej liczby, o którą trzeba się martwić. Znacznie ważniejszy jest przepływ powietrza, ponieważ nieruchome, wilgotne powietrze wokół korony to miejsce, gdzie zaczynają się monilinia i zaraza bakteryjna.
Nawożenie
Nawoź wczesną wiosną, zanim obudzi się nowy wzrost, używając zbilansowanego nawozu dobranego na podstawie badania gleby. Zachowaj umiar z azotem, ponieważ nagły przypływ miękkiego wzrostu zaprasza choroby i daje ci liście tam, gdzie liczysz na owoce.
Przycinanie
Przycinaj, gdy drzewo jest w spoczynku późną zimą, by uformować otwartą koronę, która wpuszcza światło i powietrze. Tam, gdzie zaraza bakteryjna jest powszechna, wykonuj przycinanie zamiast tego w suchą letnią pogodę, a w obu przypadkach zawsze usuwaj drewno martwe, chore lub krzyżujące się.
Rozmiar i rozstawa
Czereśnia czy wiśnia to prawdziwe drzewo, osiągające 6 do 11 m wysokości i rozrastające się na 4,5 do 9 m szerokości, choć podkładki karłowe utrzymują je w ryzach. Zapewnij standardowemu drzewu hojną, otwartą przestrzeń, by powietrze mogło swobodnie krążyć przez koronę, a choroby miały niewielkie szanse się zadomowić.
Kiedy sadzić
Czereśnie i wiśnie podążają za rytmem pór roku, co ułatwia planowanie. Posadź drzewko z gołym korzeniem lub z doniczki wczesną wiosną, gdy jeszcze śpi, ciesz się kwitnieniem, gdy dni się ocieplają, i zbieraj czereśnie od wczesnego do połowy lata, a wiśnie tuż po nich.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: wczesną wiosną, gdy drzewa są jeszcze w spoczynku
- Zbiory: kwitnie wczesną wiosną; czereśnie zbiera się od wczesnego do połowy lata (czerwiec do lipca), a wiśnie nieco później, na półkuli północnej
Mrozoodporność
Temperatura: do -34°C
Rozwiązywanie problemów
Większość kłopotów z czereśnią czy wiśnią dotyka owoców, czy to z powodu choroby, owadów, czy ptaków, podczas gdy zaraza atakuje drewno. Pocieszające jest to, że nauczenie się rozpoznawania wczesnych oznak pozwala zareagować na długo przed utratą plonu. Znajdź poniżej opis pasujący do tego, co widzisz, i działaj, póki twój wysiłek ma jeszcze znaczenie, wiedząc, że większość tych niepowodzeń da się naprawić.
Kwiaty zamierają, a owoce mięknieją z puszystymi, brązowymi plamami
To, co widzisz, to monilinia, i jest to choroba dość powszechna, więc nie martw się zbytnio. Grzyb przypala kwiaty wiosną, a potem osiada w dojrzewającym owocu i wypycha wypukłe, brązowe kępki zarodników, rozprzestrzeniając się najszybciej, gdy pogoda robi się ciepła i wilgotna. Możesz go wyprzedzić, zbierając i usuwając każdy zwiędnięty, zmumifikowany owoc oraz otwierając koronę przycinaniem, by szybko wysychała po deszczu.
Zapadnięte, sączące się rany na gałęziach z lepkim sokiem
Zaraza bakteryjna wgryza się w gałęzie i pień, sącząc gumę i zabijając drewno poza miejscem infekcji, i pojawia się najczęściej w chłodne, wilgotne wiosny. Żaden oprysk jej nie cofnie, więc nie trać czasu na szukanie takiego środka. Zamiast tego wytnij znacznie poza miejscem raka, aż do świeżego, zdrowego drewna, i zachowaj przycinanie na suche letnie dni, gdy bakterie są nieaktywne. Drzewo prowadzone w ten sposób zwykle radzi sobie dobrze.
Drobne larwy drążące tunele w dojrzewających owocach
Znalezienie larwy jest nieprzyjemne, ale przyczyna jest prosta: nasionnica trześniówka składa jaja w nabrzmiewającym owocu, a larwy żerują po cichu, ukryte przed wzrokiem. Dobra wiadomość jest taka, że wyczucie czasu daje ci przewagę. Zawieś lepowe pułapki, gdy czereśnie zaczynają nabierać koloru, a będziesz dokładnie wiedzieć, kiedy zadziałać przed zbiorem. Owocu, który już jest nadgryziony, niestety nie da się uratować, więc skup energię na ochronie reszty.
Dojrzałe owoce znikają, zjadane przez głodne ptaki
Ptaki uwielbiają dojrzałą czereśnię czy wiśnię i potrafią ogołocić drzewo, zanim sięgniesz po koszyk, co niemal każdego hodowcę zaskakuje za pierwszym razem. Proste rozwiązanie to narzucenie siatki na koronę, zanim owoc nabierze koloru, ponieważ to właśnie wtedy ptaki się pojawiają. Urządzenia odstraszające dają trochę czasu, ale zdeterminowane stado szybko uczy się je ignorować, więc siatka jest tu twoim najpewniejszym sprzymierzeńcem.
Owoce pękają tuż przed dojrzałością
Pękanie owoców to nie twoja wina; zdarza się po prostu wtedy, gdy dojrzały owoc pobiera wodę szybciej, niż jego skórka może się rozciągnąć, często po obfitym deszczu lub jednym hojnym, spóźnionym podlaniu. Te pęknięcia mogą wpuścić zgniliznę, ale łatwo temu zapobiec. Utrzymuj równomierną wilgotność gleby przez cały sezon, ogranicz podlewanie w miarę zbliżania się zbioru i zbieraj szybko, gdy nadciąga burza. Kilka popękanych owoców to żaden powód, by tracić wiarę w cały plon.
Toksyczność
Dojrzały owoc to przysmak, jednak reszta drzewa jest naprawdę niebezpieczna, i warto to uszanować. Liście, łodygi, kora i pestki zawierają glikozydy cyjanogenne, które uwalniają cyjanowodór, a zwiędłe liście z odłamanej lub przyciętej gałęzi są najniebezpieczniejszą częścią ze wszystkich. Trzymaj ścinki i opadłe liście z dala od zwierząt domowych i pastwiskowych, i nigdy nie pozwól nikomu połknąć pestek.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Bezpieczna dla
Ludzie
Koty Toksyczne
Ponieważ liście, łodygi i pestki zawierają związki uwalniające cyjanowodór, kot, który je gryzie, naraża się na prawdziwe niebezpieczeństwo. Obserwuj ślinienie i mdłości żołądka, a w poważniejszym przypadku rozszerzone źrenice, dyszenie i coraz trudniejszy oddech, zanim nastąpi wstrząs.
Psy Toksyczne
Pies, który gryzie opadłe gałęzie albo rozgryza pestki, może połknąć wystarczająco dużo cyjanowodoru, by się rozchorować. Zwykle zaczyna się od zwykłego rozstroju żołądka, ale większa dawka prowadzi do intensywnego dyszenia, jaskrawoczerwonych dziąseł i osłabienia. Cała połknięta pestka może też utknąć i zablokować przewód pokarmowy.
Konie Toksyczne
Wśród tych zwierząt konie są jednymi z najbardziej wrażliwych, a największym zagrożeniem są zwiędłe liście z gałęzi, która się złamała lub została przycięta. Zatrucie postępuje szybko, wywołując jaskrawoczerwone dziąsła, urywany oddech, chwiejny chód, zapaść, a czasem nagłą śmierć bez żadnego ostrzeżenia.
Króliki Toksyczne
Nigdy nie podawaj królikowi liści ani kory czereśni czy wiśni. Glikozydy cyjanogenne mogą zatruć tak małe zwierzę w krótkim czasie, więc trzymaj wszystkie ścinki i przycięte gałązki daleko poza jego zasięgiem.
Zwierzęta gospodarskie Toksyczne
Bydło, owce i kozy są narażone na wysokie ryzyko, a znaną przyczyną strat są zwiędłe liście po burzy lub przycinaniu. Zwierzę pastwiskowe może w ciągu kilku minut przejść od zaczerwienionych dziąseł i utrudnionego oddechu do zapaści, więc ogrodź zwierzęta hodowlane z dala od drzew i nigdy nie wrzucaj przyciętych gałęzi na pastwisko.
Ptaki Toksyczne
Ptaki połykają dojrzałe owoce i wydalają całą pestkę bez szkody, jednak liście, gałązki i rozgniecione pestki wydzielają cyjanowodór, więc trzymaj te części z dala zarówno od ptaków klatkowych, jak i ogrodowych.
Ludzie Dojrzałe owoce bezpieczne
Dojrzały miąższ to lubiany, bezpieczny owoc do jedzenia. Wystarczy unikać żucia lub połykania pestek i trzymać dzieci z dala od liści i gałązek, ponieważ te części zawierają związki uwalniające cyjanowodór.
Trzymaj zwierzęta domowe i hodowlane z dala od ścinek, opadłych liści i pestek; zwiędłe liście z połamanych lub przyciętych gałęzi są szczególnie niebezpieczne dla zwierząt pastwiskowych. Nie pozwalaj dzieciom połykać pestek.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Czereśnie i wiśnie dzielą się wyraźnie na odmiany słodkie do jedzenia na surowo i kwaśne do kuchni. Poniżej znajdziesz te, na które najczęściej można natrafić, a szczegółem wartym zapamiętania przy wyborze jest to, czy dana odmiana owocuje samodzielnie.
Bing
Ponadczasowa, duża, ciemnoczerwona czereśnia słodka, która nie owocuje samodzielnie, więc potrzebuje kompatybilnego zapylacza posadzonego w pobliżu.
Rainier
Złocista czereśnia słodka pokryta czerwienią, która, podobnie jak Bing, potrzebuje partnera do zapylenia krzyżowego, by wydać plon.
Stella
Samopylna czereśnia słodka, która owocuje całkiem samodzielnie, co czyni ją łatwym, pewnym wyborem, gdy w ogrodzie jest miejsce tylko na jedno drzewo.
Montmorency
Ulubiona wiśnia kwaśna, zarówno samopylna, jak i odporna na mróz, po którą najczęściej sięgają domowi piekarze na ciasto.
Łutówka (Morello)
Wiśnia kwaśna o ciemnym miąższu, samopylna, która lepiej niż jej słodkie kuzynki znosi cień i mróz.
Jak rozmnażać
Czereśnia czy wiśnia to nie drzewo, które uprawia się z zachowanej pestki w nadziei na taki sam owoc, więc nie martw się tym. Aby uzyskać znaną odmianę, zaczynasz od drzewka szczepionego, a podkładka pod spodem po cichu decyduje, jak duże urośnie to drzewo.
SzczepienieŚrednia
Niemal każda nazwana odmiana czereśni czy wiśni jest szczepiona lub okulizowana na wybranej podkładce, ponieważ to niezawodny sposób, by odmiana pozostała wierna swojemu rodzicowi. Podkładka decyduje też o tym, jak wysokie urośnie drzewo, od pełnowymiarowego standardu typu Mazzard aż po karłową podkładkę klonalną, która utrzymuje gałęzie w zasięgu ręki podczas zbioru. Gdy już to zrozumiesz, wybór drzewka wydaje się znacznie mniej onieśmielający.
NasionaŚrednia
Wyhodowanie czereśni czy wiśni ze stratyfikowanej pestki jest jak najbardziej możliwe, jednak siewka nie będzie odpowiadać roślinie rodzicielskiej, więc ta droga nadaje się raczej do uzyskania podkładki lub materiału hodowlanego niż znanej odmiany. To, co otrzymasz, to drzewo dzikie lub podkładkowe, a nie kolejny Bing czy Montmorency, o czym warto wiedzieć, zanim zwiążesz z tym swoje nadzieje.
Mity
Całe drzewo czereśni czy wiśni nadaje się do jedzenia.
W rzeczywistości bezpieczny jest tylko dojrzały miąższ. Liście, łodygi, kwiaty i pestki zawierają związki cyjanogenne uwalniające cyjanowodór, co oznacza, że te części są toksyczne zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. Delektuj się owocem, a pestkę odłóż na bok.
Drzewo czereśni czy wiśni nigdy nie zaowocuje, jeśli nie posadzisz dwóch.
To prawda, że wiele czereśni słodkich potrzebuje partnera do zapylenia krzyżowego, ale odmiany samopylne owocują doskonale samodzielnie. Odmiany słodkie, takie jak Stella, wraz z większością wiśni kwaśnych, jak Montmorency, będą chętnie owocować jako pojedyncze drzewo.
Wiśnie kwaśne to po prostu czereśnie zerwane zbyt wcześnie.
Nieprawda. To osobny gatunek, Prunus cerasus, a nie niedojrzała wersja czegokolwiek innego. Wiśnie kwaśne są cierpkie z natury, mniejsze, twardsze i samopylne, i celowo w pełni dojrzewają do tej wyrazistej cierpkości.