Warzywo · Cucurbitaceae
Arbuz
Citrullus lanatus
Zapewnij mu pełne słońce, ciepłą glebę i miejsce do rozrostu, a arbuz odwdzięczy się słodkimi, ciężkimi owocami pod koniec lata.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
20–35°C
70–90 dni
Przegląd
Arbuz może wyglądać na projekt dla doświadczonych ogrodników, ale w rzeczywistości jest przyjaźniejszy, niż wskazuje jego reputacja. Należy do rodziny dyniowatych razem z ogórkiem i cukinią, a zamiast się piąć, tworzy niską, rozłożystą pnącz, która może osiągnąć 1,5 do 3 m szerokości, pozostając ledwie do kostki wysoka. Zapewnij mu ciepło i długie, łagodne lato, a większość pracy przy nabrzmiewaniu i słodnieniu owoców wykona sam.
Każda roślina wytwarza osobne kwiaty męskie i żeńskie, więc to pszczoły dobierają pary, zamieniając kwiat w owoc. Ma to największe znaczenie przy odmianach bezpestkowych, które w ogóle nie zawiążą owoców, jeśli w pobliżu nie rośnie odmiana z pestkami do zapylenia. Nie musisz się tym martwić, bo zapewnienie zapylenia jest proste, gdy tylko to zaplanujesz, a arbuzy pojawią się zaraz potem.
To roślina kochająca ciepło, bez sympatii do chłodu, najszczęśliwsza w pełnym słońcu, na głębokiej, dobrze przepuszczalnej glebie i przy stałej wilgoci, gdy pędy rosną, a owoce się wypełniają. Gdy arbuzy zbliżają się do dojrzałości, ogranicz podlewanie i pozwól, by nagromadził się smak. Nagrodą jest domowy arbuz o wiele słodszy niż cokolwiek ze sklepu, a wczesne potknięcia łatwo naprawić.
Pielęgnacja
W skrócie: arbuz lubi pełne słońce, ciepłą i dobrze przepuszczalną glebę oraz od 2,5 do 5 cm wody tygodniowo, gdy pędy rosną i zawiązują owoce, a nieco mniej, gdy arbuzy dojrzewają. Nawoź go delikatnie mieszanką ubogą w azot i daj mu mnóstwo miejsca do rozrostu, a szybko się zadomowi.
Światło
Arbuz uwielbia pełne słońce, osiem lub więcej godzin dziennie, bez żadnego cienia, który mógłby go spowolnić. Pędy zamieniają całe to światło w cukier, więc im jaśniejsze miejsce mu zapewnisz, tym słodsze i cięższe będą owoce.
Podlewanie
Celuj w około 2,5 do 5 cm wody tygodniowo w postaci głębokich podlewań co 7 do 14 dni, utrzymując glebę równomiernie wilgotną, gdy pędy rosną i zawiązują się owoce. Gdy arbuzy dojrzewają, delikatnie ogranicz podlewanie, by nagromadził się cukier, i podlewaj przy nasadzie rośliny, aby liście pozostały suche, a choroby trzymały się z daleka.
Podłoże
Sadź w głęboką, dobrze przepuszczalną glinę piaszczystą, wzbogaconą dużą ilością materii organicznej. Najlepiej służy mu pH między 6,0 a 6,8, a luźna, ciepła ziemia pozwala długim korzeniom się rozciągnąć i swobodnie odprowadza wodę po ulewie.
Temperatura
Arbuz czuje się swobodnie w prawdziwym cieple, mniej więcej między 20°C a 35°C, i nie toleruje przymrozków. Zimna gleba opóźnia kiełkowanie, a chłodne okresy spowalniają owoce, więc daj mu czas i poczekaj na ustabilizowane ciepło przed wysadzeniem na zewnątrz.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz, około 40% do 70%, jest w pełni wystarczająca i nie ma tu liczby, o którą trzeba się martwić. O wiele bardziej liczy się przepływ powietrza, ponieważ wilgotna, zbita korona roślin to miejsce, gdzie najchętniej zaczynają się mączniak i zaraza.
Nawożenie
Wmieszaj w grządkę przed sadzeniem zrównoważony nawóz ubogi w azot, na przykład 5-10-10, a następnie dosyp go raz przed rozrostem pędów i ponownie po kwitnieniu. Zachowaj lekką rękę przy azocie, inaczej wyhodujesz bujne liście zamiast owoców, na które liczysz.
Przycinanie
Na szczęście arbuz wymaga niemal żadnego przycinania, więc pozwól pędom rozrastać się, gdzie chcą. Wytnij wszelkie martwe lub chore liście, a jeśli zależy ci na większych owocach, delikatnie ogranicz liczbę owoców na każdym pędzie, aby roślina mogła skierować energię właśnie w nie.
Przesadzanie
To roślina do gruntu, a nie do doniczki, więc przesadzanie rzadko wchodzi w grę. Jeśli mimo to trzymasz ją w pojemniku, przesadź dopiero, gdy naprawdę zrobi się ciasno, korzenie zbiją się u dna, a pędy więdną między podlewaniami.
Rozmiar i rozstawa
Same pędy pozostają niskie, osiągając zaledwie 10 do 20 cm wysokości, ale rozrastają się na szerokość 1,5 do 3 m. Zapewnij każdej roślinie tyle hojnej przestrzeni, aby pędy mogły się swobodnie rozejść, a powietrze mogło krążyć i trzymać choroby z daleka.
Kiedy sadzić
Arbuz we wszystkim kieruje się ciepłem. Wysiej nasiona w domu na kilka tygodni przed ostatnim przymrozkiem albo poczekaj i wysiej je wprost do dobrze nagrzanej ziemi, a będziesz zbierać dojrzałe owoce od lata do wczesnej jesieni.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Siew: 2 do 4 tygodni przed ostatnim wiosennym przymrozkiem, w doniczkach biodegradowalnych
- Sadzenie: Gdy minie wszelkie ryzyko przymrozków, a gleba osiągnie co najmniej 18°C
- Zbiory: Od lata do wczesnej jesieni
Mrozoodporność
Temperatura: do -40°C
Rozwiązywanie problemów
Większość problemów ujawnia się na liściach albo na dorastających owocach, a ich źródłem jest zwykle woda, pogoda lub zapylanie. Nie zniechęcaj się, bo jeśli dopasujesz to, co widzisz poniżej, i zareagujesz wcześnie, prawie zawsze zdążysz naprawić sytuację.
Pędy żółknące i mdlejące jeden po drugim
To fuzarioza więdnąca, grzyb glebowy, który po cichu zatyka wewnętrzny system rośliny, a gdy się zadomowi, nie ma na to lekarstwa. Przetnij dolną łodygę wzdłuż, a znajdziesz w środku brązowe smugi, przy czym szkody są większe w ciepłej glebie. Wyrywaj i niszcz zaatakowane rośliny zamiast je kompostować, a w kolejnym sezonie postaw na odmiany odporne lub szczepione i zastosuj długi płodozmian z dala od innych dyniowatych.
Rozwiązanie:
- Usuń i zniszcz zaatakowane rośliny
- Nie kompostuj chorych pędów
Zapadnięte brązowe plamy tworzące się u nasady owocu
Te zapadnięte, skórzaste plamy to sucha zgnilizna wierzchołkowa, a zaskakujące jest to, że powstają przez wahania gleby między mokrą a suchą, a nie przez prawdziwy niedobór wapnia w ziemi. Gdy gleba wysycha na twardo, a potem zostaje zalana, roślina po prostu nie jest w stanie dostarczyć wapnia do owocu. Podlewaj głęboko w stałym rytmie, ściółkuj, aby wyrównać wilgotność, i zbieraj naznaczone owoce, aby pęd mógł skierować siły gdzie indziej.
Rozwiązanie:
- Utrzymuj glebę równomiernie wilgotną dzięki głębokiemu, regularnemu podlewaniu
- Ściółkuj, aby zbuforować wilgotność gleby
- Unikaj obfitego nawożenia azotem, które wyprzedza pobieranie wapnia
- Usuń zaatakowane owoce, aby roślina skierowała energię gdzie indziej
Cętkowane lub pasiaste chrząszcze żerujące na liściach i kwiatach
Sprawcami są tu wyrembki ogórkowe, a poza postrzępionymi dziurami, które zostawiają, mogą przenosić bakteryjne więdnięcie, choć arbuz radzi sobie z nim lepiej niż ogórek czy melon siatkowany. Zbieraj chrząszcze ręcznie albo okryj młode rośliny włókniną do czasu zakwitnięcia. Jeśli przetniesz zwiędnięty pęd, ściśniesz go i zobaczysz nitkowatą smużkę wycieku, ta roślina ma więdnięcie i najlepiej ją usunąć.
Rozwiązanie:
- Zbieraj chrząszcze ręcznie lub stosuj włókninę do czasu kwitnienia
- Zastosuj dopuszczony insektycyd przy dużej liczebności szkodników
- Usuń i zniszcz każdą roślinę z potwierdzonym bakteryjnym więdnięciem
Blada, mączysta powłoka pełznąca po liściach
Ten talkopodobny nalot to mączniak prawdziwy, grzyb, który pojawia się, gdy ciepłe dni spotykają się ze zbitą, wilgotną koroną roślin. Nie da się go po prostu zetrzeć, a atakuje najpierw najstarsze liście. Przerzedź nasadzenie, aby powietrze mogło krążyć, trzymaj wodę z dala od liści i usuń najgorsze liście, zanim choroba rozprzestrzeni się wzdłuż pędu.
Rozwiązanie:
- Popraw przepływ powietrza i unikaj podlewania z góry
- Usuń mocno zaatakowane liście
- W razie potrzeby zastosuj dopuszczony fungicyd
Owoce, które się nie zawiązują albo wyrastają małe i krzywe
Zwykle wskazuje to na słabe zapylenie. Arbuz nosi osobno kwiaty męskie i żeńskie na tej samej roślinie, więc pszczoły muszą przenosić pyłek między nimi, dlatego mnóstwo kwiatów przy niewielkiej liczbie owoców oznacza zbyt mało wizyt zapylaczy. Odmiany bezpestkowe potrzebują odmiany z pestkami posadzonej w promieniu około 3 m, aby pełniła rolę zapylacza. Wstrzymaj się z opryskami insektycydów podczas kwitnienia i posadź w pobliżu kilka kwiatów, aby przyciągnąć pszczoły.
Rozwiązanie:
- Posadź odmianę z pestkami w promieniu około 3 m od odmian bezpestkowych
- Unikaj oprysków insektycydami podczas kwitnienia i aktywności pszczół
- Dosadź w pobliżu kwiaty, aby przyciągnąć zapylacze
Ciemne, zapadnięte plamy pojawiające się na liściach, łodygach i owocach
To ślady antraknozy lub gumowatej zgnilizny łodyg, dwóch grzybów, które przenoszą się z liścia na liść za każdym razem, gdy pogoda robi się ciepła i wilgotna. Wypatruj brązowawych do ciemnych plam na liściach obwiedzionych żółtą obwódką, zapadniętych zmian na owocach oraz gumowatego wycieku na łodygach tam, gdzie zadomowiła się gumowata zgnilizna. Przejdź na nawadnianie kropelkowe, nie dotykaj pędów, gdy są mokre, usuwaj zakażone resztki roślinne i wyprzedzaj chorobę dopuszczonym fungicydem, jeśli wilgoć się utrzymuje.
Rozwiązanie:
- Usuń zakażone resztki roślinne
- Stosuj nawadnianie kropelkowe i unikaj dotykania roślin, gdy są mokre
- Stosuj dopuszczony fungicyd zapobiegawczo według harmonogramu
Toksyczność
Dobra wiadomość dla właścicieli zwierząt: arbuz jest bezpieczny pod każdym względem. Słodki miąższ to łagodny przysmak zarówno dla ludzi, jak i zwierząt, a jedyne, na co warto uważać, to fakt, że duża porcja twardej skórki albo garść pestek może przejściowo, łagodnie rozstroić żołądek zwierzęcia. Podawaj dojrzały, pozbawiony pestek miąższ w umiarkowanych ilościach, a nie ma się czego obawiać.
Bezpieczna dla
Ludzie · Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Koty Bezpieczna
Miąższ jest bezpieczny, a większość kotów co najwyżej go obwącha. Tylko duża porcja skórki lub pestek może wywołać przejściowy epizod luźnego stolca, który zresztą sam mija.
Psy Bezpieczna
Bezpestkowy lub oczyszczony z pestek miąższ to niezły przysmak w umiarkowanych ilościach. Jeśli jednak pies połknie twardą skórkę albo garść pestek, może po tym nastąpić dzień łagodnego rozstroju żołądka.
Konie Bezpieczna
Konie mogą bez obaw zjeść niewielkie kawałki miąższu. Jak przy każdym słodkim przysmaku, zachowaj umiarkowane porcje, aby nagły przypływ cukru nie zaburzył trawienia.
Króliki Bezpieczna
Cienki plasterek miąższu od czasu do czasu dobrze służy królikowi. Pomiń skórkę i zachowaj umiar, ponieważ wodnisty, słodki owoc może rozluźnić im stolec, jeśli przesadzą.
Zwierzęta gospodarskie Bezpieczna
Bydło, kozy i owce jedzą nadwyżkowe arbuzy bez szkody, a hodowcy często karmią je odrzutami. Wprowadzaj jednak stopniowo, aby nagła zmiana paszy nie zaburzyła trawienia.
Ptaki Bezpieczna
Kury z przydomowego kurnika i ptaki domowe chętnie dziobią miąższ, a nawet pestki, i traktują go jako orzeźwiającą letnią przekąskę. Nie ma tu nic, co mogłoby im zaszkodzić.
Ludzie Bezpieczna
Arbuz to orzeźwiający owoc, który cieszy się popularnością na całym świecie, i to razem z pestkami. Miąższ jest bezpieczny dla wszystkich, dzieci również.
Podawaj zwierzętom wyłącznie dojrzały miąższ bez skórki, w umiarkowanych ilościach, i usuń pestki oraz skórkę, zanim się nim podzielisz.
Odmiany
Istnieją setki odmian arbuza, od niewielkich typów po prawdziwe giganty. Te kilka warto poznać z nazwy, gdy dopiero zaczynasz.
Crimson Sweet
Crimson Sweet to lubiana odmiana pyłkowo zapylana o pasiastej skórce, ceniona za słodki, chrupiący, czerwony miąższ, który sprawia, że ogrodnicy wracają do niej co roku.
Sugar Baby
Sugar Baby to kompaktowa, drobna odmiana, której małe, okrągłe, ciemnozielone arbuzy dojrzewają na tyle wcześnie, że nagradzają nawet krótki sezon.
Charleston Gray
Charleston Gray to stary, sprawdzony standard, dający duże, podłużne owoce pod miękką, jasnoszarą skórką z zielonym odcieniem.
Jubilee
Jubilee to duży, podłużny, pasiasty arbuz uprawiany dla obfitych plonów, a odmiany pyłkowo zapylane, takie jak Jubilee II, są chętnie wybierane w Teksasie.
Bezpestkowa (triploidalna)
Bezpestkowe arbuzy triploidalne to bezpłodne mieszańce, które zawiążą owoce tylko wtedy, gdy w pobliżu rośnie odmiana diploidalna z pestkami, zapylająca je.
Jak rozmnażać
Arbuz wyrasta z nasion i to naprawdę jedyny praktyczny sposób, by zacząć jego uprawę. Możesz wyhodować rozsadę w domu albo wysiać nasiona wprost do grządki, gdy pogoda zrobi się łaskawa, i oba sposoby są w pełni wykonalne.
NasionaŁatwa
Zacznij w domu około 2 do 4 tygodni przed ostatnim wiosennym przymrozkiem, w doniczkach torfowych lub papierowych, aby ograniczyć naruszanie korzeni · Nasiona kiełkują w około 7 do 10 dni w temperaturze 21 do 32°C; przesadzaj po przymrozkach, gdy gleba osiągnie co najmniej 18°C
Ponieważ arbuz nie lubi naruszania korzeni, wysiej nasiona w biodegradowalnych doniczkach torfowych lub papierowych około 2 do 4 tygodni przed ostatnim przymrozkiem, a później posadź całą doniczkę wprost do ziemi. Utrzymywane w cieple od 21°C do 32°C, nasiona przebijają powierzchnię w około 7 do 10 dni. Delikatnie zahartuj siewki, a następnie wysadź je na zewnątrz, gdy minie ryzyko przymrozków, a gleba utrzyma co najmniej 18°C.
NasionaŁatwa
Wysiej wprost do gruntu na zewnątrz, gdy minie wszelkie ryzyko przymrozków, a strefa nasienna gleby osiągnie co najmniej 18 do 21°C · Wschodzi w około 7 do 10 dni w ciepłej glebie, następnie przerzedź do najsilniejszych roślin
Równie łatwo możesz wysiać nasiona wprost do grządki, gdy minie ryzyko przymrozków, a strefa nasienna osiągnie 18°C do 21°C. Ciepła gleba wywabia siewki na powierzchnię w około 7 do 10 dni, a następnie przerzedzasz je do najsilniejszych roślin. Wysiew bezpośredni oszczędza siewkom szoku przesadzeniowego, choć plon może dojrzeć nawet dwa tygodnie później niż przy rozsadzie.
Mity
Arbuz po zerwaniu nadal dojrzewa na kuchennym blacie.
Gdy arbuz opuści pęd, jego słodycz jest już ustalona na stałe i nie przybędzie mu ani stopnia. To, co zerwiesz, to dostajesz, więc naprawdę warto zbierać go w szczycie dojrzałości zamiast liczyć, że blat dokończy tę pracę.
Stukanie i słuchanie głuchego dźwięku to jedyny pewny test dojrzałości.
Stuknięcie to co najwyżej przybliżona wskazówka. Wysuszony, brązowy wąsik najbliżej owocu oraz plama na spodzie, która zmieniła kolor z białego na kremowo żółty, mówią znacznie więcej, a skórka, która zmatowiała zamiast lśnić, po cichu to potwierdza.
Owoc arbuza jest niebezpieczny dla psów i kotów.
Miąższ jest całkowicie bezpieczny dla zwierząt domowych, a jedynie duża porcja skórki lub pestek może wywołać krótkotrwałe rozstrojenie żołądka. ASPCA umieszcza nawet blisko spokrewnionego melona miodowego na liście roślin nietoksycznych dla psów, kotów i koni.