Sierplant · Solanaceae
Petunia
Petunia × atkinsiana
Geef hem volle zon en gestage voeding, en je petunia giet kleur uit van eind lente tot aan de vorst.
Volle zon
Elke 2–7 dagen
10–30°C
70–90 dagen
Overzicht
Petunia's zijn een heerlijk betrouwbare keuze voor een zomerborder, die hun hart uit bloeien van eind lente tot de eerste vorst. Ze horen bij de nachtschadefamilie, dezelfde groep als de tomaat en de aardappel, en veredelaars hebben er honderden hybriden van gemaakt, in bijna elke kleur behalve echt zwart. Je ziet ze uit hangmanden tuimelen, paden verzachten en vensterbanken opfleuren, overal waar een zonnig hoekje een vleugje kleur kan gebruiken.
De meeste mensen leren petunia's kennen als een van vier grote typen, en het helpt om te weten welke je hebt. De oude Grandiflora's dragen de grootste, meest dramatische bloemen, de Multiflora's ruilen grootte in voor weerbestendige overvloed, de kleine Milliflora's blijven keurig en compact, en de kruipende Wave-typen dwalen over borders en manden terwijl ze zichzelf opruimen. Zodra je je type kent, weet je precies hoeveel uitknijpen en uitpluizen het vraagt, en er zit hier een goede match voor elke tuinier tussen.
Ze zijn vergevingsgezind en willen graag behagen, al houden ze wel van eten. Geef ze volle zon, rijke grond en een gestage aanvoer van voeding en water, en ze belonen je met maanden bloei. Vergeet een voederbeurt of laat een pot te ver uitdrogen en je ziet misschien uitgerekte stelen en maar een schaarse handvol bloemen, maar geen zorgen, want een beetje voeding en water zet ze snel weer recht.
Verzorging
De korte versie: volle zon, grond die gelijkmatig vochtig blijft maar nooit doorweekt, en regelmatig voeden, want petunia's zijn stevige eters die het hardst bloeien als ze goed gevoed en goed van water voorzien zijn.
Licht
Petunia's bloeien het mooist in volle zon, het liefst zes uur of meer per dag. Een beetje halfschaduw nemen ze best voor lief, maar bij te veel schaduw rekken de planten zich uit, gaan ze slap hangen en geven ze veel minder bloemen, dus een lichte plek is de moeite van het kiezen waard.
Water
Streef ernaar de grond gelijkmatig vochtig maar nooit doorweekt te houden, en laat de bovenste 3 cm tussen de beurten door beginnen op te drogen. Potten en hangmanden drogen snel uit en willen in de zomerhitte soms dagelijks water, dus check ze vaak even. Doorweekte, slecht doorlatende plekken nodigen rot uit, dus afwatering telt net zo zwaar als vocht.
Bodem
Plant ze in goed doorlatende, vruchtbare leemgrond rijk aan organisch materiaal, dan wortelen ze prima aan. Een pH tussen 6,0 en 7,0 bevalt ze goed, en goede afwatering houdt de wortels gezond, zelfs tijdens een natte periode.
Temperatuur
Petunia's groeien vrolijk over een breed bereik, ruwweg 10°C tot 30°C. Ze houden van zomerwarmte maar overleven geen vorst, en juist daarom worden ze in koude klimaten als eenjarige gekweekt.
Luchtvochtigheid
Een gemiddelde luchtvochtigheid van zo'n 40% tot 60% is alles wat ze nodig hebben, dus hier hoef je zelden over te tobben. Belangrijker dan het getal is luchtstroom, want stilstaande, vochtige lucht rond dicht opeen staande planten geeft grauwe schimmel juist een kans.
Bemesting
Petunia's zijn stevige eters, vooral in potten, dus voed ze om de twee weken door het groeiseizoen heen en ze blijven sterk doorgaan. Een gebalanceerde, in water oplosbare meststof van lente tot herfst houdt de bloemen komend in plaats van halverwege de zomer weg te ebben.
Snoeien
Knijp jonge planten in om ze tot vertakken aan te zetten, en verwijder uitgebloeide bloemen bij oudere Grandiflora- en Multiflora-typen om ze te laten doorbloeien. Snoei uitgerekte stelen halverwege de zomer ongeveer de helft terug om de plant te verfrissen, al houden de kruipende en Wave-typen zichzelf schoon en hoeft dat zelden, dus er is minder werk dan je zou denken.
Verpotten
Petunia's in potten worden meestal elk jaar vers opgezet in plaats van doorgekweekt. Let op wortels die rond de pot cirkelen of uit de afvoergaten steken, snel verwelken tussen de beurten door, en stokkende groei met minder bloemen, want dat vertelt je vriendelijk dat de plant zijn huis is ontgroeid.
Formaat & plantafstand
Planten staan 15 tot 30 cm hoog en spreiden 30 tot 90 cm breed, afhankelijk van het type. Geef de kruipende soorten wat ruimte om uit te lopen, en de luchtstroom die daarbij hoort helpt ziekte op afstand te houden.
Wanneer planten
Petunia's houden van warmte en kunnen simpelweg niet tegen vorst, dus timing is hier je vriend. Zaai het fijne zaad binnen 10 tot 12 weken voor je laatste voorjaarsvorst, zet de planten daarna buiten zodra de kou voorbij is en de grond is opgewarmd, en ze belonen je met bloei van eind lente tot in de herfst, tot de vorst het schouwspel eindelijk beeindigt.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: 10 tot 12 weken voor de laatste voorjaarsvorst
- Planten: na de laatste voorjaarsvorst, wanneer de grond is opgewarmd
- Oogsten: van laat in de lente tot in de herfst, tot de eerste vorst
Problemen oplossen
De meeste problemen bij petunia's duiken op in de bloemen en de zachte jonge groei, waar plagen zich graag verzamelen en rot kan toeslaan, maar bijna alles is makkelijk te keren. Merk je het vroeg en reageer je snel en zacht, dan blijft een klein probleempje klein. Zoek hieronder wat past, stap in zolang het nog helpt, en je planten komen er weer bovenop.
Snel verwelken met donkere, zachte wortels
Als een petunia verwelkt, geel wordt en inzakt terwijl de grond nat aanvoelt, zit het bijna altijd in wortel- en wortelhalsrot door te veel water, en dat weten helpt je de rest te redden. Til de plant voorzichtig op en voel aan de wortels: gezonde voelen stevig en wit, terwijl rot weefsel bruin, zacht en zuur wordt. Een zwaar aangetaste plant is niet meer te redden, dus zet die apart, verhelp de afwatering en laat de grond bij de overige planten tussen de beurten iets opdrogen, dan komen die er prima doorheen.
Oplossing:
- Verwijder en ruim zwaar aangetaste planten op
- Verbeter de afwatering en geef minder vaak water
- Herplant in goed doorlatende grond of potten met afvoergaten
Aangeknabbelde knoppen en gescheurde blaadjes met donkere korreltjes erin
Zie je rafelige bloemen en donkere spikkeltjes, houd dan moed, want dit zijn meestal gewoon knopwormen, de rupsen van de tabaks- of geraniumknopmot die zich in vormende knoppen boren. Ga in de schemer naar buiten en kijk in de knoppen naar kleine groene, bruine of roodachtige larven en de korrelige kruimels die ze achterlaten. Pluk de exemplaren die je vindt eraf, knijp de bedorven knoppen weg en dep jonge larven met Bacillus thuringiensis voordat ze zich diep naar binnen boren, dan komt de plant er weer bovenop.
Oplossing:
- Verzamel de larven met de hand en vernietig ze
- Verwijder aangetaste knoppen en ruim ze op
- Gebruik Bacillus thuringiensis (Bt) of een ander toegelaten middel gericht op jonge larven
Zilverachtige vlekjes op bladeren en verwrongen, verbleekte bloemen
Een zilverachtige glans met zwarte spikkeltjes en vervormde blaadjes wijst op trips, slanke insecten die aan bladeren en bloemen schrapen, en al zijn ze lastig, je krijgt ze zeker de baas. Tik een bloem boven een vel wit papier uit en kijk hoe de piepkleine lichte of donkere spikkeltjes eruit tuimelen, zo weet je het zeker. Knijp de ergste bloemen weg, behandel met insectenzeep, en leg reflecterende mulch of plakvallen neer, want trips kan virussen tussen planten overdragen en een beetje zorg nu bespaart je later kopzorgen.
Oplossing:
- Verwijder zwaar aangetaste bloemen en plantenresten
- Behandel met insectenzeep of een toegelaten insecticide
- Gebruik reflecterende mulch of plakvallen om de aantallen terug te dringen
Zacht grijs pluis op uitgebloeide bloemen en bladeren
Als het koel en vochtig weer wordt, kun je Botrytis merken, ook wel grauwe schimmel genoemd, die neerstrijkt op vermoeide bloemen en dicht op elkaar staand blad, en het is niets om van te schrikken. Let tijdens vochtige periodes op de grijzige, pluizige sporenplekken op rottend weefsel. Ruim de aangetaste bloemen en bladeren rustig weg, maak de planten wat luchtiger zodat er lucht doorheen beweegt, en geef laag bij de grond water om het blad droog te houden, dan gaat de plant vrolijk verder.
Oplossing:
- Verwijder aangetaste bloemen en bladeren en ruim ze op
- Zorg voor betere luchtcirculatie en meer ruimte
- Geef water bij de voet en maak het blad niet nat
Gekreukelde jonge groei met een plakkerig, glimmend laagje
Die kleine clusters op je zachte scheuttoppen en bladonderkanten zijn bladluizen, en al zien ze er zorgwekkend uit, ze horen bij de makkelijkst te verjagen plagen. Een stevige straal water spoelt de meeste los, en insectenzeep of minerale olie pakt de hardnekkige achterblijvers aan. Lieveheersbeestjes en andere helpers doen stilletjes een flink deel van het werk, dus je hoeft niet naar zware middelen te grijpen.
Oplossing:
- Spuit de planten af met een krachtige straal water om de bladluizen los te maken
- Behandel aangetaste groei met insectenzeep of minerale olie
- Moedig natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes aan
Giftigheid
Fijn nieuws voor huisdiereigenaren: petunia's zijn veilig. De ASPCA noemt ze niet giftig voor katten, honden en paarden, en ze vormen geen echt vergiftigingsgevaar voor andere dieren of voor mensen. Het ergste wat een nieuwsgierig hapje geeft, is een kortstondige, milde maagklacht die snel weer wegtrekt.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Je kunt gerust zijn als je kat een hapje wegkaapt, want de petunia staat te boek als niet giftig voor katten. Een kat die een grote portie van welke plant dan ook naar binnen werkt, kan zich even misselijk voelen, maar verder gaat het niet.
Honden Geen
Je hond mag aan de bladeren of bloemen knabbelen zonder dat er vergiftiging dreigt. Hooguit geeft een grote, gulzige hap wat voorbijgaande maagklachten die snel weer wegtrekken.
Paarden Veilig
Wees ook gerust over paarden, want de ASPCA verklaart petunia's veilig, net als voor katten en honden. Een paar bloemen die hier en daar weggegraasd worden, doet geen verwachte schade.
Konijnen Veilig
Konijnen mogen aan petuniablad en bloemen knabbelen zonder giftig gevaar. Zoals bij elke rijke traktatie kan een plotselinge grote portie de darmen wat losser maken, dus houd de porties klein en het zit goed.
Vee Veilig
Er is geen vergiftigingsgevaar voor runderen, geiten of schapen door petunia's. De plant is simpelweg geen giftige bedreiging voor grazende dieren, dus een verdwaalde hap kan geen kwaad.
Vogels Veilig
Petunia's bevatten geen bekend gif voor huisdiervogels of tuinvogels. Een vogel die aan een bloem pikt, loopt geen gevaar, dus je kunt van de bezoekers genieten zonder zorgen.
Mensen Veilig
Petunia's zijn niet giftig voor mensen, dus als een nieuwsgierig kind stiekem proeft, is er niets om je zorgen over te maken. De plant wordt gekweekt om zijn kleur en niet voor op je bord, dus er is simpelweg geen reden om hem te eten.
Er zijn geen bijzondere voorzorgen nodig wat giftigheid betreft, al kan het eten van welk plantendeel dan ook bij gevoelige dieren een milde, voorbijgaande maagklacht geven.
Variëteiten
Petunia's komen in honderden hybriden, maar ze vallen in vier grote groepen die de bloemgrootte, weerbaarheid en groeiwijze bepalen. Dit zijn de types die de moeite waard zijn om te kennen bij het kiezen.
Grandiflora
Dit is de keuze als je van een grote, uitbundige bloem houdt, met bloemen tot 10 tot 13 cm breed, al kwetsen die weelderige blaadjes makkelijk in regen en ruw weer.
Multiflora
Wil je liever volop bloemen die een bui van zich af schudden, dan geven Multiflora's je veel kleinere bloemen die regen en ruw weer veel beter doorstaan dan de Grandiflora's.
Milliflora
De kleine charmeur van het stel, die keurig en compact blijft met sierlijke bloemen van 2,5 tot 4 cm, perfect om in kleine plekjes weg te stoppen.
Spreading/Wave
Een heerlijk makkelijke keuze: deze lage, hangende planten spreiden zich breed uit over borders en manden en houden zichzelf netjes, zodat je het uitknijpen bijna helemaal kunt overslaan.
Zo vermeerder je
Je kunt petunia's uit hun piepkleine zaad opkweken of stekken nemen om een plant die je al mooi vindt te kopiëren, en beide manieren zijn goed te doen. Zaad geeft je de meeste variatie, terwijl stekken een favoriet precies zo klonen als hij is.
ZaadGemiddeld
Kieming in ongeveer 7 tot 14 dagen; bloei ruwweg 70 tot 90 dagen na het zaaien
Petunia's uit zaad kweken is een dankbare manier om te beginnen, dus zaai ze ongeveer 10 tot 12 weken voor je laatste vorst door het stoffijne zaad over het oppervlak van een vochtige zaaimix te strooien. Dek het zaad niet af, want het heeft licht nodig om te ontkiemen, en houd de mix simpelweg warm en vochtig tot het na ongeveer 7 tot 14 dagen opkomt. De zaailingen doen er in het begin rustig aan en bloeien rond 70 tot 90 dagen na het zaaien, dus wacht met naar buiten zetten tot de vorst voorbij is en de grond is opgewarmd, dan zijn ze je dankbaar voor het geduld.
StengelstekkenGemiddeld
Wortels vormen zich meestal in ongeveer 2 tot 3 weken
Heb je een plant waar je dol op bent, dan kun je hem met stekken kopiëren, en het is makkelijker dan het klinkt. Knip toppen van 8 tot 10 cm van gezonde, niet-bloeiende stelen, haal de onderste blaadjes eraf en steek ze in een vochtige, goed doorlatende stekmix. Houd ze warm en vochtig, dan verschijnen de wortels meestal in ongeveer 2 tot 3 weken, en zodra dat gebeurt kun je elk stekje in een eigen pot zetten.
Mythes
Petunia's zijn giftig voor katten en honden.
Die zorg kun je opzij zetten. De ASPCA noemt de petunia niet giftig voor katten, honden en paarden, dus een nieuwsgierig hapje vergiftigt geen huisdier. Een grote hap kan een kortstondige maagklacht geven, maar meer wordt het echt niet.
Elke petunia moet voortdurend uitgeknepen worden om te blijven bloeien.
Goed nieuws: het hangt echt af van het type dat je kweekt. Oudere Grandiflora- en Multiflora-petunia's bloeien inderdaad guller door als je uitgebloeide bloemen weghaalt. Moderne kruipende en Wave-typen houden zichzelf schoon en vragen weinig tot geen uitknijpen.
Petunia's zijn echte eenjarigen die van nature maar een seizoen leven.
Een leuke verrassing: van nature zijn het niet-winterharde vaste planten. Tuiniers in gematigde klimaten kweken ze alleen als eenjarige omdat de vorst hun einde is. Zet de plant vorstvrij weg en hij kan vrolijk doorleven, ruim voorbij een enkel seizoen.