Struik · Passifloraceae
Maracuja
Passiflora edulis
Geef hem volle zon, scherpe drainage en een sterk latwerk, en deze snelle, vergevingsgezinde klimplant beloont je met geurige vruchten.
Volle zon
Elke 2–4 dagen
10–30°C
70–75 dagen
Overzicht
Maracuja is een snelle, met ranken klimmende plant die geteeld wordt voor zijn geurige, met gelei gevulde vrucht, en hij is vergevingsgezinder dan zijn uiterlijk doet vermoeden. Hij komt oorspronkelijk uit het warme gebied dat van Brazilië tot in het noordoosten van Argentinië loopt, en hij draagt dat thuisgevoel met zich mee, met een vraag naar warmte, luchtvochtigheid en gestaag vocht om zich op zijn gemak te voelen. Geef hem dat, en hij kan in één jaar tijd meer dan 10 meter groeien, dus een stevig latwerk of schutting is iets wat je vanaf het begin voor hem klaar wilt hebben staan.
Er zijn twee hoofdvormen de moeite waard om te leren kennen, en geen van beide is moeilijk om lief te hebben. Het paarse type zet zelf vrucht en kan overweg met koelere, hoger gelegen grond, terwijl het gele type groter wordt, een partner nodig heeft om vrucht te zetten, en de voorkeur geeft aan warme laaglanden. Kwekers enten het paarse type vaak op gele wortels om het beste van beide te krijgen, want de gele vorm schudt simpelweg de bodemziekten van zich af die paarse klimplanten op hun eigen wortels kunnen treffen.
Hij heeft zijn matige beoordeling verdiend, maar laat je daar niet door afschrikken, want het meeste komt neer op een paar simpele gewoontes. De klimplant groeit vrijwel zichzelf met weinig gedoe en leunt eigenlijk alleen op jou voor scherpe drainage om wortelrot te vermijden en een waakzaam oog voor de verwelkingsziekten en virussen die zich snel kunnen verspreiden. Houd de grond vochtig maar nooit drassig, snoei hem elk voorjaar terug, en de vrucht rijpt ongeveer 70 tot 75 dagen nadat de bloemen opengaan, wat werkelijk de moeite waard is om te zien gebeuren.
Verzorging
De korte versie: geef hem volle zon, vruchtbare grond met scherpe drainage, en kleine, frequente beurten water zodat hij gelijkmatig vochtig blijft, en je bent al een heel eind. Bied hem een sterk latwerk om te klimmen, bemest hem tijdens het groeiseizoen, en snoei hem elk voorjaar vroeg terug zodat hij aan vers hout bloeit.
Licht
Maracuja houdt van volle zon om goed te bloeien en vrucht te zetten, en je wordt beloond als je hem een lichte plek geeft. Hij redt zich ook in halfschaduw, alleen met een lichtere oogst, dus plant hem waar hij zoveel mogelijk een flinke dosis direct licht krijgt.
Water
Geef hem kleine, frequente beurten water om de grond gelijkmatig vochtig te houden, ongeveer elke 2 tot 4 dagen, en hij vestigt zich met plezier. Het enige om te onthouden is hem nooit nat te laten staan, want scherpe drainage is hier het hele verhaal en stilstaand water bij de wortels lokt de rot uit die klimplanten schaadt.
Bodem
Plant hem in vochtige, vruchtbare, goed afwaterende zandleem die water snel doorlaat, en je hebt hem een geweldige start gegeven. Een pH tussen 6,0 en 7,5 past hem goed, dus de grond mag licht zuur tot licht alkalisch zijn zonder problemen te veroorzaken.
Temperatuur
Hij is het gelukkigst in de warme band van 10°C tot 30°C en verdraagt simpelweg geen vorst. Een strenge kouval tot ongeveer -4°C kan een klimplant terugslaan tot de grond, dus houd hem in zones 9 tot en met 12 of haal potten naar binnen wanneer de kou komt, en het komt goed.
Luchtvochtigheid
Deze klimplant houdt van lucht aan de vochtige kant, rond de 50% tot 80%, passend bij zijn tropische wortels. Droge lucht vertraagt hem gewoon een beetje, dus een vochtige plek of regelmatig vocht rond de plant houdt hem sterk en tevreden groeiend.
Bemesting
Bemest hem met een evenwichtige meststof elke 4 tot 6 weken gedurende het groeiseizoen, van voorjaar tot herfst, en hij bedankt je met gestage groei. Bouw de stikstof na het eerste jaar af, anders kweek je een prachtige muur van bladeren ten koste van de vrucht waar het je eigenlijk om gaat.
Snoeien
Snoei hem vroeg in het groeiseizoen, want de klimplant bloeit alleen aan nieuwe groei, en wees daar niet terughoudend in. Snijd de dode, zwakke of te dicht opeenstaande stengels weg en kort hem stevig in om de groeikracht in toom te houden en de vrucht binnen handbereik te houden.
Verpotten
In de volle grond geteeld heeft hij vrijwel nooit verpotten nodig, wat één zorg minder is. In een pot verplaats je hem elk voorjaar naar een maatje groter wanneer de wortels beginnen te cirkelen, de groeikracht afneemt, of de grond bijna net zo snel droogt als je hem water geeft.
Formaat & plantafstand
Dit is een grote, energieke klimplant, die 3 tot 6 m hoog klimt en 90 cm tot 3 m breed uitgroeit. Geef hem een sterk latwerk of schutting en ruim de baan, want hij kan al die groei in één snel jaar neerzetten, en dat is deel van het plezier.
Wanneer planten
Maracuja draait op warmte en verdraagt geen vorst, dus timing is hier je vriend. Zaai vers zaad binnen in de late winter tot vroege lente, verplaats de jonge klimplanten in het voorjaar naar buiten zodra de grond is opgewarmd en de kou geweken is, en geniet dan gewoon van het wachten, want de vrucht rijpt van midzomer tot in de herfst, ongeveer 70 tot 75 dagen nadat elke bloem opengaat.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: eind winter tot begin lente; zaai vers zaad, dat in 2 tot 3 weken kiemt
- Planten: lente na de laatste vorst, zodra de grond warm is
- Oogsten: bloeit van lente tot herfst; de vrucht rijpt ongeveer 70 tot 75 dagen na de bloei, met een piek van midzomer tot herfst
Winterhardheid
Temperatuur: tot -7°C
Problemen oplossen
De meeste problemen bij maracuja verschijnen als plotselinge verwelking, aangevreten bladeren, of vrucht die hard en houtig wordt, en bijna alles kun je zelf aanpakken. De snel voortwoekerende wortel- en kroonziekten zijn degene die je vroeg moet signaleren, dus vergelijk hieronder wat je ziet en grijp in voordat het zich over het latwerk verspreidt. Een beetje aandacht brengt je al ver.
Je hele klimplant verwelkt en klapt plotseling in
Houd moed, deze dramatische instorting heeft een duidelijke oorzaak en een duidelijk pad vooruit. Een gezonde klimplant die snel inklapt, worstelt bijna altijd met Fusarium-kanker of Phytophthora-kroonrot onderaan bij de basis, dus controleer voorzichtig de kroon op donkere, ingezonken plekken en voel de wortels op zachte, drassige plekken. Een geïnfecteerde klimplant kan niet meer worden gered, dus licht hem zonder schuldgevoel uit de grond, pak de drainage aan, en begin opnieuw met paars stek geënt op gele flavicarpa-onderstam, die de ziekte moeiteloos van zich afschudt.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig aangetaste klimplanten
- Verbeter de drainage en stop met te veel water geven
- Ent paarse stek op gele (flavicarpa) onderstam voor resistentie
Harde, houtige vrucht samen met gevlekte bladeren
Wanneer de vrucht dikschillig en klonterig wordt en de bladeren een vlekkerig mozaïekpatroon vertonen, heeft de plant houtigheidsziekte opgelopen, een potyvirus dat bladluizen van de ene klimplant naar de andere overbrengen. Helaas is er geen remedie voor een plant die het heeft, maar de volgende teelt kan het prima doen. Licht de aangetaste klimplant uit de grond en vernietig hem, houd de bladluizen die het virus verspreiden onder controle, en herplant op verse grond met schoon, virusvrij plantmateriaal.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig geïnfecteerde klimplanten
- Bestrijd bladluizen als overbrengers
- Herplant met virusvrij plantmateriaal
Bladeren tot kant aangevreten, mogelijk met wat spinsel
Twee kleine plaagdieren zijn hier verantwoordelijk voor, en beide zijn goed te beheersen, dus verlies de moed niet. Rupsen, de jongen van de vlinders die jouw klimplant graag voedt, vreten de bladeren helemaal tot op de nerven kaal, terwijl spintmijten fijn spinsel en een stoffig, gevlekt uiterlijk aan de onderkant van de bladeren achterlaten. Pluk de rupsen met de hand weg, spoel de mijten weg met een sproei water of een beetje tuinbouwolie, en laat de nuttige natuurlijke vijanden de klus afmaken. Een sterke, goed gespreide klimplant herstelt snel.
Oplossing:
- Pluk rupsen met de hand weg
- Sproei water of tuinbouwolie om mijten terug te dringen
- Stimuleer natuurlijke vijanden
Giftigheid
De rijpe vrucht is veilig en echt heerlijk, en dat is het deel dat je zult plukken, dus hier is volop geruststelling. De rest van de plant is gewoon niet om te eten: bladeren, ranken en onrijpe groene vrucht bevatten cyanogene glycosiden die bij kauwen cyanide kunnen vrijgeven, een mild gevaar voor huisdieren en een goede reden om nieuwsgierige kinderen bij het loof vandaan te houden. Blijf bij het rijpe vruchtvlees en er is niets om je zorgen over te maken.
Giftig voor
Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Veilig voor
Mensen
Katten Mild
Als een kat een hapje neemt van de bladeren of een groene onrijpe vrucht, kun je wat kwijlen zien en een beetje voedsel dat terugkomt, plus een tikje vermoeidheid als het meer dan een hapje was. Het rijpe vruchtvlees is niet de zorg, alleen het loof is dat, dus er is geen reden tot paniek.
Honden Mild
Een hond die op de ranken of groene vrucht kauwt, zal vaak kwijlen en een van streek zijnde maag krijgen, meer niet bij een klein hapje. Een grote hap bladeren kan hem echter loom of kortademig maken, dus een snel telefoontje naar de dierenarts stelt je gerust.
Paarden Mild
Een paard dat aan het loof of de onrijpe vrucht graast, kan zijn eetlust verliezen en een tijdje suf lijken. Het zijn de cyanogene stoffen in de bladeren die dit veroorzaken, nooit de rijpe vrucht zelf, dus de klimplant buiten bereik houden lost de zaak op.
Konijnen Mild
Geef konijnen alsjeblieft geen bladeren of ranken, want die bevatten dezelfde cyanide-vrijgevende stoffen en zijn simpelweg niet veilig. Een klein beetje rijp vruchtvlees af en toe doet ze daarentegen geen enkel kwaad.
Vee Mild
Runderen, geiten en schapen die aan de bladeren en groene vrucht knabbelen, kunnen een tijdje een van streek zijnde maag en weinig energie hebben. Ze bij de klimplant vandaan houden is het vriendelijke om te doen, en de rijpe vrucht vormt geen echte bedreiging voor hen.
Vogels Mild
Het is het beste om loof en onrijpe vrucht bij kamervogels vandaan te houden vanwege het cyanogene gehalte erin. Een beetje van het rijpe vruchtvlees als incidentele traktatie is prima en iets waar ze van kunnen genieten.
Mensen Rijp fruit veilig
Goed nieuws voor jou: het rijpe vruchtvlees van de maracuja is een favoriet in de keuken en volkomen veilig om te eten. Sla zelf gewoon de bladeren, ranken en groene onrijpe vrucht over, en houd ook kinderen er vriendelijk bij vandaan.
Huidcontact is geen probleem; was je handen na het snoeien. Houd nieuwsgierige huisdieren en kinderen ervan af om bladeren, ranken of onrijpe groene vrucht te kauwen.
Noodnummers
Nederland
Alarmnummer (spoed): 112
België
Antigifcentrum: 070 245 245
Variëteiten
Maracuja komt in een kleine, overzichtelijke handvol vormen, eerst ingedeeld naar vruchtkleur en daarna naar benoemde selecties. Dit zijn de vormen die je bij de start het vaakst zult tegenkomen.
Paarse maracuja (Passiflora edulis)
Deze paarsvruchtige vorm zet zelf vrucht zonder partner en is het gelukkigst in de koelere lucht van hoger gelegen tropische streken.
Gele maracuja (P. edulis f. flavicarpa)
Met zijn grotere gele vrucht heeft deze een tweede klimplant in de buurt nodig om te bestuiven, houdt hij van warme laaglanden, en dient hij ook als de taaie, ziekteresistente onderstam waarop kwekers de paarse vorm enten.
Possum Purple
Een sterk groeiende, paarsvruchtige selectie die veel fans in heel Florida heeft gewonnen.
Frederick
Een deels zelfvruchtbare hybride die je betrouwbaar zult vinden, met grote vrucht met een paarse blos.
Combinatieplanten
Maracuja groeit goed naast een paar planten die plagen weg van de voet van de klimplant lokken, waardoor bladluizen en aaltjes bij de wortels en stengels vandaan blijven.
Plant naast
Afrikaantje: Tussenplanten bij de voet van de rank kan helpen aaltjes en sommige plagen te weren.
Oost-Indische kers: Werkt als vanggewas dat bladluizen weglokt van de klimplant.
Zo vermeerder je
Maracuja kan op verschillende manieren gestart worden, van een schepje vers zaad tot enten en aflegen die een klimplant exact kopiëren, dus er is een aanpak die bij jouw situatie past. Welke je kiest hangt gewoon af van of je op zoek bent naar snelheid of naar een exacte kloon van een favoriete plant.
ZaadMakkelijk
Voorjaar; zaai vers zaad kort nadat je het uit de vrucht hebt gehaald · Kiemt binnen 2 tot 3 weken; vrucht binnen ongeveer een jaar
Beginnen met zaad is de makkelijkste, meest laagdrempelige manier, dus het is een fijne plek voor een beginner om te starten. Schep het zaad zo uit een rijpe vrucht, zaai het vers in het voorjaar, en het ontkiemt binnen 2 tot 3 weken, met je eerste vrucht binnen ongeveer een jaar. De gele vorm wordt vaak op deze manier gekweekt om als zaailingonderstam te dienen.
StengelstekkenGemiddeld
Warm seizoen · Wortelt binnen enkele weken
Wil je dat een benoemd cultivar exact naar zijn type terugkomt, neem dan halfhoutige stekken tijdens het warme seizoen. Ze vestigen zich en wortelen binnen enkele weken en behouden elke eigenschap van de moederplant, iets wat uit zaad gekweekte klimplanten je niet altijd kunnen garanderen.
EntenVeeleisend
Warm seizoen · Weken tot maanden
Enten vraagt het meeste van je, door tijdens het warme seizoen een paars ent te verbinden met gele flavicarpa-onderstam. Het kan weken tot maanden duren voordat ze vergroeien, maar je beloning is een klimplant die veel beter bestand is tegen Fusarium en aaltjes dan een paarse vorm op zijn eigen wortels.
MarcotterenGemiddeld
Groeiseizoen · Enkele weken om te wortelen
Marcotteren (luchtaflegging) is een zachte, betrouwbare manier om een klimplant die je al mooi vindt te klonen. Verwond een stengel tijdens het groeiseizoen, en er groeien binnen enkele weken wortels terwijl hij nog aan de moederplant vastzit, zodat het nieuwe plantje al goed op weg is voordat je het ooit losknipt.
Mythes
Elk deel van de maracujaplant is giftig, dus de vrucht is niet veilig om te eten.
Wees gerust, want het volledig rijpe vruchtvlees is eetbaar en wordt over de hele wereld gegeten. Alleen de bladeren, ranken en onrijpe groene vrucht bevatten cyanogene glycosiden die bij kauwen cyanide kunnen vrijgeven. Eet de rijpe vrucht vrijelijk en laat het loof gewoon met rust.
De ASPCA-waarschuwing over de 'Purple Passion Vine' geldt voor eetbare maracuja.
Die ASPCA-pagina gaat eigenlijk over Gynura aurantiaca, een compleet andere plant die de ASPCA als niet-giftig vermeldt. Het is niet Passiflora edulis, dus je kunt gerust zijn wetende dat de waarschuwing de vruchtdragende klimplant nooit heeft betroffen.