Drzewo · Rosaceae
Grusza azjatycka
Pyrus pyrifolia
Zaoferuj jej pełne słońce, partnera do zapylania i luźną koronę, a grusza azjatycka odwdzięczy się chrupiącymi, soczystymi owocami na dziesięciolecia.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
do -29°C
6,1–12,2 m
Przegląd
Grusza azjatycka to twarde, przyjazne drzewo owocowe z rodziny różowatych, uprawiane w całej Azji Wschodniej na długo, zanim poznały je zachodnie sady. Usłyszysz o niej pod wieloma nazwami, od nashi po gruszkojabłko, i ta ostatnia naprawdę do niej pasuje. Owoc jest okrągły i pozostaje chrupiący i soczysty, zamiast mięknąć jak gruszka europejska, więc możesz jeść go jędrnego, zerwanego prosto z gałęzi.
Traktuj ją jak drzewo na długie lata, a nie na szybki zbiór. Posadź młode drzewko, a szybko się zadomowi, potem zaś owocuje przez dziesięciolecia, gdy tylko stanie na nogi. Znosi prawdziwe zimno, do około -29°C, i nie przejmuje się też letnim upałem, co czyni ją mile widzianą w dużej części świata umiarkowanego.
Jedyna przysługa, o jaką cię prosi, to towarzystwo. Prawie każda odmiana potrzebuje drugiej zgodnej odmiany kwitnącej w tym samym czasie, aby zawiązać porządny plon, więc od początku planuj dwa drzewa, a nie pożałujesz. Daj im słońce, przestrzeń i luźny pokrój, a w dużej mierze zadbają o siebie same.
Pielęgnacja
W skrócie: pełne słońce, głęboka, dobrze zdrenowana gleba i druga zgodna odmiana w pobliżu do zapylania. Podlewaj hojnie, póki drzewo się zadomawia, a owoce nabierają rozmiaru, formuj je późną zimą w luźną, wielopniową koronę i przerzedzaj młode owoce, żeby obciążone gałęzie się nie łamały. Nic z tego nie jest trudne, gdy złapiesz rytm.
Światło
Zapewnij gruszy azjatyckiej pełne słońce, a dostaniesz najlepsze owoce przy najmniejszej liczbie zmartwień o choroby. Przyjmie odrobinę popołudniowego cienia, ale drzewo wciśnięte w głęboki cień rośnie wątło i słabo owocuje, więc jaśniej znaczy zawsze życzliwiej.
Podlewanie
Podlewaj głęboko i regularnie, póki drzewo staje na nogi, i przez cały okres, gdy owoce nabierają rozmiaru, o ile gleba swobodnie odprowadza wodę. Odpuść, gdy gruszki dojrzeją, i ponownie, gdy drzewo zapada w zimowy spoczynek. Kilka głębokich podlań służy korzeniom o wiele lepiej niż lekkie codzienne skrapianie.
Podłoże
Sadź w głębokiej, dobrze zdrenowanej ziemi, czy to gliniasto-piaszczystej, piaszczystej, czy nawet gliniastej, byle woda przez nią przepływała. Lekko kwaśne pH 5,9 do 6,5 pasuje drzewu znakomicie, a szczerze mówiąc dobry drenaż liczy się o wiele bardziej niż trafienie w dokładną liczbę.
Temperatura
To wytrzymałe, odporne na zimno drzewo, które znosi zimy do około -29°C i letnie upały do mniej więcej 35°C, więc pogoda rzadko je martwi. Naprawdę uważać trzeba nie na głęboki mróz, ale na późny wiosenny przymrozek przychodzący, gdy kwiaty są otwarte.
Wilgotność
Zwykłe powietrze na zewnątrz w przedziale 40% do 70% jest w sam raz, więc nie masz tu żadnej wartości wilgotności do pilnowania. Jedyny moment czujności to ciepła, mokra pogoda w czasie kwitnienia, bo wtedy zaraza ogniowa podróżuje najszybciej.
Nawożenie
Nawoź wiosną zrównoważonym nawozem 10-10-10, rozłożonym na kilka dawek. Dopasuj ilość do wieku drzewa, mniej więcej 80 do 120 ml na każdy rok wieku, do około 2 litrów, i zachowaj lekką rękę, bo nadmiar azotu zaprasza zarazę ogniową.
Przycinanie
Tnij późną zimą, gdy drzewo śpi, usuwając co roku około 10 procent krótkopędów szczytowych, aby gruszki miały ładny rozmiar. Prowadź je na kilka pni w luźnej formie zamiast jednego przewodnika, aby pojedyncze uderzenie zarazy ogniowej nigdy nie mogło zabrać całego drzewa. Potem ręcznie przerzedzaj młode owoce 14 do 40 dni po opadnięciu płatków, do jednego zawiązka na krótkopęd lub w odstępach około 15 cm, inaczej ciężki plon może połamać konary.
Przesadzanie
nie dotyczy: uprawiana na zewnątrz, w gruncie
Rozmiar i rozstawa
Wyrasta z tego duże, hojne drzewo, dorastające do 6 do 12 m wysokości i niemal takiej samej szerokości. Zapewnij mu mnóstwo otwartej przestrzeni, aby powietrze mogło przewiewać koronę, a korzenie miały tyle miejsca na rozrastanie, ile zapragną.
Kiedy sadzić
Grusze azjatyckie lubią trzymać się kalendarza, co ułatwia planowanie. Drzewa w spoczynku sadź od późnej zimy do wczesnej wiosny, wybierając najbardziej wolny od przymrozków zakątek, jaki masz, aby późny mróz nie uszczypnął kwiatów. Kwiaty otwierają się w kwietniu, a owoce dojrzewają prosto na drzewie od mniej więcej połowy lipca do jesieni, zależnie od wybranej odmiany.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: Sadź uśpione drzewka z odkrytym korzeniem lub w pojemnikach od późnej zimy do wczesnej wiosny, w miejscu możliwie wolnym od przymrozków, aby uniknąć późnych wiosennych przymrozków w czasie kwitnienia.
- Zbiory: Kwitnie od kwietnia do początku maja; owoce dojrzewają na drzewie mniej więcej od połowy lipca do jesieni, zależnie od odmiany.
Mrozoodporność
Temperatura: do -29°C
Rozwiązywanie problemów
Większość potknięć przy gruszy azjatyckiej prowadzi do jednej choroby i garści szkodników, więc naprawdę nie masz wiele do zapamiętania. Zaraza ogniowa to ta, którą trzeba szanować, bo potrafi zabrać drzewo, natomiast owady głównie podgryzają owoce lub kondycję i nie ma powodu do paniki. Znajdź poniżej pasujący objaw i zareaguj wcześnie, zanim zdąży się rozprzestrzenić.
Młode pędy czernieją i zaginają się jak pastorał
To, co widzisz, to zaraza ogniowa, choroba bakteryjna, która w ciepłą, mokrą pogodę podczas kwitnienia szybko przemieszcza się po drzewie, a nadmiar azotu tylko ją karmi. Nie martw się, możesz być o krok przed nią: wytnij sczerniałe pędy wyraźnie poniżej martwej tkanki, odpuść z nawożeniem i uformuj drzewo na kilka pni, aby żadne pojedyncze uderzenie nie mogło zabrać całej rośliny. Start od odmian odpornych to najżyczliwsza rzecz, jaką możesz zrobić dla siebie.
Rozwiązanie:
- Wybieraj odmiany odporne, unikaj mocnego nawożenia azotem, wycinaj sczerniałe pędy wyraźnie poniżej infekcji i prowadź drzewo na kilka pni, aby jedno uderzenie go nie zabiło
Małe tunele i brązowe, kruszące się ślady wywiercone w owocach
Owocówka składa jaja, z których wylęgają się głodne larwy, a te gąsienice wgryzają się prosto w dojrzewające gruszki. Dobra wiadomość: da się nad tym zapanować. Zawieś kilka pułapek, aby dowiedzieć się, kiedy motyle latają, potem przerzedzaj lub osłaniaj owoce w woreczkach i stosuj zarejestrowane środki dopasowane do sezonu. Wczesne wykrycie, zanim larwy zagłębią się w miąższ, robi całą różnicę.
Rozwiązanie:
- Monitoruj pułapkami i stosuj przerzedzanie owoców, woreczki ochronne lub zarejestrowane środki w trakcie sezonu
Lepkie, błyszczące liście pokryte czarnym, pylistym nalotem
Miodówki gruszowe to drobne owady wysysające soki, które zostawiają liście lepkie od spadzi, a na niej szybko osiedla się czarny nalot grzybów sadzakowych. Duża fala potrafi osłabić drzewo, ale masz łagodne opcje. Przyjmij z otwartymi ramionami naturalnych drapieżców, które je zjadają, opryskaj olejem przed ruszeniem wegetacji i sięgaj po zarejestrowane środki tylko wtedy, gdy liczebność naprawdę zaczyna rosnąć.
Rozwiązanie:
- Zachęcaj naturalnych drapieżców, stosuj oprysk olejowy w okresie spoczynku i sięgaj po zarejestrowane środki, gdy populacja narasta
Pomarańczowe plamki kropkujące liście i mszyce tłoczące się na młodych pędach
Rdza przyprósza liście i owoce pomarańczowobrązowymi piegami, a mszyce gromadzą się na delikatnych młodych przyrostach i żerują na soku. Rdza przylatuje z pobliskich jałowców, więc usunięcie tych żywicieli tam, gdzie możesz, naprawdę pomaga. Mszyce łatwo powstrzymać odrobiną oleju ogrodniczego lub mydła ogrodniczego, a drzewo zwykle nie robi sobie z tego wszystkiego wiele.
Rozwiązanie:
- Tam, gdzie to wykonalne, usuń pobliskie jałowce będące żywicielami rdzy, a mszyce zwalczaj olejem ogrodniczym lub mydłem ogrodniczym
Toksyczność
Dojrzały miąższ to chrupiący, słodki owoc, całkowicie bezpieczny do jedzenia, ale reszta drzewa zasługuje na większą ostrożność. Nasiona, kora i więdnące liście zawierają związki cyjanogenne, które przy rozgryzieniu w dużej ilości uwalniają cyjanowodór, to samo ryzyko co u innych owoców pestkowych i ziarnkowych. Trzymaj zwierzęta domowe i gospodarskie z dala od nasion i wszelkich ściętych gałęzi, zwłaszcza od obitych lub zwarzonych mrozem liści.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Łagodna
Jeśli kot skubnie nasiona lub zwiędłe ścinki, możesz zauważyć ceglastoczerwone dziąsła, rozszerzone źrenice i ciężkie dyszenie. Duża porcja przynosi prawdziwy dyskomfort, ale pociesz się, że dojrzały miąższ nie stanowi żadnego zagrożenia.
Psy Łagodna
Wypatruj ciężkiego dyszenia, rozszerzonych źrenic i jaskrawoczerwonych dziąseł, jeśli pies pogryzie korę, ścinki albo garść nasion. Pies, który podkradnie plasterek dojrzałej gruszki, jest jednak niemal zawsze zupełnie bezpieczny.
Konie Toksyczne
Konie dużo się pasą, a mimo to są zaskakująco wrażliwe na cyjanowodór, a zwykłą przyczyną jest sterta więdnących gałęzi przerzucona przez płot. Utrudniony oddech, zataczanie się i zapaść mogą nadejść szybko, więc proszę, nigdy nie podawaj im ścinków.
Króliki Toksyczne
Trzymaj króliki z dala od nasion, kory i wszelkich zwiędłych liści, bo ich małym ciałom wystarczy niewielka ilość cyjanowodoru, aby ucierpiały. Cienki plasterek dojrzałego miąższu od czasu do czasu to jedyny bezpieczny przysmak.
Zwierzęta gospodarskie Toksyczne
Bydło, kozy i owce mogą zatruć się opadłymi gałęziami lub zwiędłymi liśćmi, które trafią na pastwisko. Ryzyko gwałtownie rośnie, gdy liście są obite lub zwarzone mrozem, bo dokładnie wtedy poziom cyjanowodoru osiąga szczyt.
Ptaki Toksyczne
Ptaki domowe i przydomowy drób nigdy nie powinny mieć dostępu do nasion, które zawierają ten sam cyjanowodór co reszta owoców ziarnkowych. Dziel się z nimi tylko pozbawionymi nasion kawałkami dojrzałego miąższu.
Ludzie Ostrożnie
Dojrzały miąższ to chrupiący, soczysty owoc, który aż miło jeść. Po prostu nie rozgryzaj ani nie połykaj nasion, bo duża ilość zmiażdżonych pestek uwalnia cyjanowodór.
Nie pozwalaj zwierzętom przeżuwać dużych ilości nasion, kory ani więdnących ściętych gałęzi; sam dojrzały miąższ owocu jest bezpieczny.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Grusze azjatyckie występują w dziesiątkach odmian, grupowanych głównie według koloru skórki, terminu dojrzewania i odporności na choroby. Poniższe to te przyjazne twarze, które spotkasz najczęściej, a wybór dwóch kwitnących w tym samym czasie po cichu załatwia też twoje zapylanie.
Hosui
Ukochany wybór z najwyższej półki, rodzący duże, soczyste, mało kwaśne owoce w kolorze brązu, gotowe od połowy do końca sierpnia, a odrobina cierpliwego przerzedzania odpłaca się jeszcze większymi gruszkami.
Shinseiki (New Century)
Wczesna, okrągła gruszka w żółtozielonej skórce, ze słodkim, kremowobiałym miąższem; sama zawiąże trochę owoców, ale znacznie pełniejszy plon zobaczysz z drugą odmianą posadzoną w pobliżu.
Nijisseiki (Twentieth Century)
Najszerzej uprawiana odmiana na świecie, kochana za owoce o żółtej skórce, choć należy też do najszybciej zapadających na zarazę ogniową.
Chojuro
Jedna z najwcześniej gotowych do zbioru odmian japońskich, oferująca duże, brązowe, ordzawione owoce około połowy lipca.
Jak rozmnażać
Masz dwa sposoby na start gruszy azjatyckiej, choć tylko jeden daje owoce, na których naprawdę ci zależy. Szczepienie wiernie kopiuje nazwaną odmianę, a nasiona to loteria, którą najlepiej zostawić hodowcom i osobom produkującym podkładki.
SzczepienieŚrednia
Tak właśnie utrzymuje się nazwane odmiany wierne typowi. Oczko lub zraz pożądanej odmiany łączy się z podkładką gruszy lub gruszy azjatyckiej, dzięki czemu młode drzewo rodzi dokładnie te same owoce co jego rodzic. Wymaga to pewnej ręki, ale to jedyny niezawodny sposób na skopiowanie nazwanej gruszy, a z praktyką robi się coraz łatwiejsze.
NasionaŚrednia
Nasiona kiełkują chętnie, ale siewki nie będą przypominać rodzica i potrzebują lat do pierwszych owoców. Dlatego nasion używa się głównie do wyprowadzania podkładek albo do hodowli nowych odmian, a nie do uzyskania drzewa, na którego owoce można liczyć.
Mity
Grusze azjatyckie trzeba zrywać twarde i dojrzewać poza drzewem, tak jak gruszki europejskie.
Gruszki europejskie rzeczywiście wymagają tego dojrzewania po zbiorze, ale azjatyckie po prostu nie. Najlepsze są pozostawione do dojrzenia na drzewie, słodkie i soczyste dokładnie tam, gdzie wiszą. Jesz je chrupiące, podobne do jabłka, nigdy miękkie i maślane.
Samotna grusza azjatycka sama z siebie zawiąże pełny plon.
Prawie każda odmiana jest samoniezgodna, więc pojedyncze drzewo stojące samotnie daje mało owoców albo wcale, i nie jest to żaden twój błąd. Posadź drugą zgodną odmianę kwitnącą w tym samym czasie i pozwól pszczołom przenosić pyłek między nimi. Właśnie wtedy przychodzi prawdziwy plon.