Trzy nazwy rodzin obejmują niemal każdy iglak, jaki możesz spotkać. Pinaceae (sosnowate) skupia sosny, świerki, jodły i choiny. Cupressaceae (cyprysowate) — jałowce, żywotniki i sekwoje. Taxaceae (cisowate) — cisy, a przewodniki po roślinach dziko rosnących oznaczają tę rodzinę jako trującą. Naucz się tych trzech rodzin iglaków, a mylące nazwy zwyczajowe zaczną nabierać sensu. Rodzina porządkuje drzewo według liścia i szyszki, a nie według etykiety ze szkółki.
Pinaceae to rodzina igieł. Każdy rodzaj w niej nosi prawdziwe igły — pojedynczo na gałązce albo w pęczkach u nasady. Ten jeden nawyk łączy sosnę, świerk, jodłę, choinę, modrzew i cedry właściwe w jedną grupę. Sosny wiążą swoje w pęczki, zwykle po dwie do pięciu igieł w jednej pochewce. Igły świerka siedzą pojedynczo na drobnych zdrewniałych kołeczkach, więc ogołocona gałązka świerka jest szorstka pod kciukiem. Igły jodły przylegają do gałązki płasko i po oderwaniu zostawiają gładką okrągłą bliznę. Modrzew łamie ten schemat. Przebarwia się na złoto i jesienią zrzuca wszystkie igły.
Cupressaceae idzie w drugą stronę. Większość jej rodzajów zamienia igły na płaskie, łuskowate liście, które przylegają do gałązki jak dachówki. Gałązka jałowca czy żywotnika jest w dłoni miękka i jakby pleciona. Należą tu też cyprysy właściwe, a także sekwoje i cypryśnik błotny, który do jałowca w niczym nie jest podobny, dopóki nie przyjrzysz się igliwiu z bliska. Cypryśnik błotny jest tu odmieńcem. Zrzuca swoje miękkie zielone igły każdej zimy i rośnie z korzeniami w stojącej wodzie.
Pinaceae
- Rodzaje w środku: sosna, świerk, jodła, daglezja, choina, modrzew i cedry właściwe.
- Ulistnienie: prawdziwe igły, pojedyncze na gałązce albo zebrane w pęczki u nasady.
- Wskazówka w terenie: obróć igłę w palcach. Świerk jest czterokanciasty i ostry, a jodła płaska i miękka.
Cupressaceae
- Rodzaje w środku: jałowiec, żywotnik, cyprysy właściwe, sekwoje i cypryśnik błotny.
- Ulistnienie: liście łuskowate ciasno przylegające do gałązki, choć młode przyrosty potrafią jeszcze wyglądać igiełkowato.
- Wskazówka w terenie: jałowce noszą niebieskie, jagodopodobne szyszkojagody zamiast spodziewanej zdrewniałej szyszki.
Taxaceae
- Rodzaje w środku: cisy — i jest to zdecydowanie najmniejsza z tych trzech rodzin.
- Ulistnienie: płaskie ciemne igły ustawione w dwóch rzędach wzdłuż gałązki.
- Wskazówka w terenie: miękka czerwona osnówka wokół nasienia zamiast szyszki. Przewodniki oznaczają tę rodzinę jako trującą.
Taxaceae to rodzina, z którą trzeba obchodzić się ostrożnie. Przewodniki po roślinach dziko rosnących oznaczają ją jako trującą, co skreśla cis z każdej listy iglaków, które się parzy, żuje czy dodaje do potraw. Cisy łamią też regułę szyszki, obowiązującą w dwóch pozostałych rodzinach. Zawiązują nasiona w miękkim czerwonym kubeczku zamiast w zdrewniałej szyszce, więc owocujący cis wygląda raczej jak krzew jagodowy niż jak sosna.
Wszystkie trzy rodziny należą do jednej gromady zwanej Pinophyta, co jest formalną nazwą iglaków jako grupy. To słowo zobaczysz w kluczach do oznaczania roślin i na etykietach zielnikowych. W terenie niewiele ci jednak daje, bo rozpoznawanie odbywa się na poziomie rodziny. Rodzina mówi ci, jakiego liścia i jakiej szyszki się spodziewać, zanim podejdziesz na tyle blisko, by nazwać gatunek.
Ten podział porządkuje też nazwy, które wprowadzają ludzi w błąd. Daglezja nie jest prawdziwą jodłą. Należy do własnego rodzaju Pseudotsuga w obrębie Pinaceae, a w angielskiej nazwie zdradza to łącznik. Jałowiec wirginijski, po angielsku nazywany cedrem, cedrem też nie jest. To jałowiec, co umieszcza go w Cupressaceae obok żywotnika. Sam żywotnik to Thuja, kolejne drzewo sprzedawane pod szyldem cedru, podczas gdy cedry właściwe zostają przy sosnach. Sprawdź rodzinę, zanim uwierzysz nazwie zwyczajowej, a drzewo przestanie ci uciekać.
Przeczytaj cały artykuł: Iglaki: rodzaje, cechy i twarde liczby
