Er zijn drie belangrijke soorten symbiotische relaties die je moet kennen. De eerste is mutualisme. De tweede is commensalisme. De derde is parasitisme. Elke naam vertelt je hoe twee soorten met elkaar omgaan wanneer ze dezelfde ruimte delen. Je kunt ze alle drie in je eigen achtertuin herkennen zodra je weet waar je op moet letten.
Ik merkte deze symbiostypen voor het eerst op toen ik mijn tuin beter ging observeren. Bijen die rond mijn tomatenplanten zoemen laten elke zomer mutualisme in actie zien. Vogels die op mijn hekpalen zitten terwijl ze op insecten jagen, tonen je commensalisme. De bladluizen die sap uit mijn rozenstruiken zuigen bewijzen dat parasitisme ook vlak onder je neus gebeurt.
Mutualisme betekent dat beide soorten iets goeds krijgen door samen te leven. Je kunt dit zien bij clownvissen en zeeanemonen in elke oceaanfilm. De kleine oranje vissen verschuilen zich tussen stekende tentakels die andere dieren zouden verwonden. In ruil daarvoor laten clownvissen voedselrestjes en afval vallen die hun gastheer voeden. Beide partners doen het samen beter dan apart. Jij profiteert ook van mutualisme wanneer je yoghurt met levende culturen eet. De goede bacteriën helpen je darmen terwijl jij ze een thuis geeft.
Commensalisme werkt anders omdat slechts één kant profiteert van de deal. De andere partner wordt helemaal niet geholpen of geschaad. Zuigvissen laten je zien hoe dit in de oceaan werkt. Ze hechten zich aan haaien met zuignappen op hun kop. De zuigvis krijgt gratis vervoer en overgebleven voedselrestjes. De haai merkt zijn kleine passagier niet op en maakt het niet uit. Je ziet hetzelfde patroon wanneer kleine vogels je grasmaaier volgen om insecten te vangen die je opjaagt. De vogels winnen terwijl jij niet beïnvloed wordt.
Parasitisme creëert elke keer een duidelijke winnaar en een duidelijke verliezer. Het ene wezen neemt wat het nodig heeft terwijl het andere schade lijdt. Teken op herten laten je deze lelijke kant van de natuur van dichtbij zien. De teek drinkt bloed en wordt dik terwijl zijn gastheer energie verliest en vaak ziek wordt. Herten hebben helemaal geen voordeel bij deze deal. Je vindt het waarschijnlijk niet leuk om teken op je eigen huisdieren te vinden, precies om deze reden. Niemand wil een relatie waarbij slechts één kant profiteert.
In mijn ervaring met het observeren van de natuur missen de meeste mensen dat deze symbiostypen in de loop van de tijd kunnen verschuiven. Een behulpzaam mutualisme kan schadelijk parasitisme worden wanneer voedsel schaars wordt. Ik heb dit zien gebeuren in mijn eigen compostvat tijdens droge zomers. De behulpzame bacteriën die restjes afbreken gaan met elkaar vechten wanneer het vocht daalt. Droogte, hittegolven of andere stress kunnen een goed partnerschap snel in een slecht partnerschap veranderen. Wat begint als teamwerk kan veranderen in een strijd om te overleven.
Je kunt deze kennis gebruiken om te controleren hoe gezond je lokale ecosysteem is. Tuinen vol mutualisme produceren meestal meer voedsel met minder plagen. Parken met veel commensalisme ondersteunen veel diersoorten. Wanneer parasitisme begint te overheersen, schuilen er vaak grotere problemen onder het oppervlak. Toen ik dit idee in mijn buurtpark testte, hadden de gezondste plekken alle drie typen in goede balans. De natuur werkt het beste wanneer geen enkel type de overhand neemt.
Neem deze week een frisse blik op je tuin, lokale park of nabijgelegen bos. Je zult deze drie relatietypen overal om je heen gaan opmerken. Hoe meer je op deze kleine details let, hoe beter je zult begrijpen hoe levende wezens met elkaar verbonden zijn. Elke tuinbed en elk bospad vertelt een verhaal over wie wie helpt en wie neemt zonder iets terug te geven. Zodra je weet waar je op moet letten, zie je de natuur op een geheel nieuwe manier.
Lees het volledige artikel: 10 Voorbeelden van Symbiotische Relaties in de Natuur
