Evet, ama küçük bir evet. Kırmızı, bir arının yaprağın yeşilinden ayırt edebildiği sınırın tam ucunda duruyor. Bahçenizden geçen bir arı, kırmızı bir taç yaprağından neredeyse hiç renk sinyali almıyor. Arı görüşü ve kırmızı çiçekler konusundaki karışıklığın çoğu, ders kitaplarındaki tek bir cümleye, arıların kırmızıyı hiç göremediğini söyleyen cümleye dayanıyor. O cümle fazla iddialı. Bombus arıları kırmızı yansıma desenlerini başka desenlerden ayırabiliyor ve birkaç kırmızı çiçek tohum bağlamak için arılara bağımlı.
Bordürünüzde tek bir kırmızı çiçek ve ona gelen iki ziyaretçi düşünün. Sinekkuşu, yaprakların önünde güçlü bir sinyal alır ve çiçeğinizi konmadan çok önce seçebilir. Arı ise silik bir fark lekesi görür; kokuya ve dünkü rotasının hafızasına yaslanır. Her iki ziyaretçi de çiçeğinize ulaşır ve onu çalışır. İzlediğiniz şey iki farklı iş ve bu fark, buradaki hikâyenin tamamı.
Arılar kırmızıyı görebilir mi? Evet ve bu evetin büyüklüğü ölçüldü. Bir çiçekle arkasındaki yapraklar arasındaki renk farkı sayıya dökülebiliyor. Bu sayının birimi fark edilebilir en küçük fark, yani JND. Bir JND, bir gözün fark edebildiği en küçük renk farkıdır. Bunun altında iki ton size tek bir ton gibi görünür. Chen ve arkadaşları 2020'de Annals of Botany dergisinde, kırmızı çiçeklerin ortalama kontrastını arılar için 1,07 JND olarak verdi. Aynı çiçeklere bakan kuşlarda ise değer 10 JND'nin üzerindeydi.
Eşiğin kıl payı üstünde duran bir değerle iş görmek tuhaftır. Arı, bir şeyin değiştiğini fark edebilir. Ama bu değişim, o arıyı bahçenizin öbür ucundan çekecek kadar güçlü olmaktan çok uzaktır. Aynı taç yaprağına bakan bir kuşun elinde neredeyse on kat kontrast vardır; kuşlar için evrilmiş çiçeklerde kırmızıyı sürekli görmenizin nedeni de budur.
Karşıt kanıt gerçek, o yüzden aktarıyorum. 104 cins ve 53 familyadan örneklenen 130 kırmızı çiçekli türün 10'u, yani %7,7'si arılarla tozlaşıyordu. Kırmızı, arıya kapalı bir renk değil. Arılarla tozlaşan bu kırmızı çiçeklerin ortak bir eğilimi var. Grup olarak mavi ve morötesi aralıkta daha yüksek bir ikincil tepe taşıyorlar. Mavi ve morötesi, arı gözünün en iyi çalıştığı yerde bulunur.
Bir arı için bu ikinci tepe, kırmızıdan daha önemlidir. Bir taç yaprağı size koyu kırmızı görünürken yine de bir miktar mavi ve morötesi ışık yansıtabilir. Arıların çalışacak kırmızı fotoreseptörü yoktur. Sahip oldukları şey ise tam da o ikinci tepenin düştüğü aralığı kapsar. Kırmızı neredeyse gürültüdür. Taç yaprağınızdan yansıyan o ışık ise sinyaldir.
Kuşlarla tozlaşan kırmızı çiçekler tam tersi yönde ilerler. Onlarda ikincil tepeler ya düşüktür ya da hiç yoktur. Araştırmacılar çiçek spektrumlarını tozlaştırıcı gruplarıyla eşleştirdi. Kırmızı fotoreseptörü olmayan hayvanlar yüksek tepeli çiçeklerle, kuşlar ise düşük tepeli olanlarla örtüştü; P = 0,005 düzeyinde. Bu kadar güçlü bir sonucun örneklemeden rastlantıyla çıkmış olması pek olası değil.
Bu örüntünün yorumu, üzerinde durmaya değer asıl kısım. Yazarlar, düşük ikincil tepeli kırmızıya doğru olan kaymayı kuşları çekmekten çok arılardan kaçınmanın yönlendirdiği şeklinde okudu. Mavi ya da morötesi yansıması olmayan koyu kırmızı bir taç yaprağı, kuşlara yönelik bir ilan olarak pek işe yaramaz. Daha çok arılara karşı sessizleşmenin bir yolu olarak çalışır.
O halde dikkatli ifadeyi koruyalım ve ders kitabı cümlesini bırakalım. Kırmızı, arılar için çok daha az göze çarpar, ama asla görünmez değildir. Bordürünüzdeki kırmızı bir çiçek yine ziyaret alır ve onu nereye diktiğinizi öğrenen bir arı geri gelir. Kırmızı yalnızca, mavi ve morun yaptığı gibi bahçenin öbür ucundan bir arıya seslenemez.
Tam makaleyi oku: 10 Kırmızı Çiçek ve Onları Kırmızı Yapan Şey
