Sierplant · Poaceae
Lampenpoetsersgras
Pennisetum alopecuroides
Zet het in volle zon en schrale grond, en lampenpoetsersgras groeit uit tot een zachte, pluizige pol die de tuin tot ver in de winter mooi houdt.
Volle zon
Elke 7–14 dagen
tot -29°C
0,6–1,5 m
Overzicht
Lampenpoetsersgras maakt zijn naam meer dan waar. De bladeren groeien omhoog en buigen weer terug in een nette pol, en tegen het eind van de zomer steken de zachte, flesborstelachtige pluimen boven het blad uit en wiegen ze mee met elke bries. Het is een polvormend siergras van het warme seizoen, dat het goed doet in een breed winterhardheidsgebied van zone 5 tot zone 9.
Wat het zo'n fijne keuze maakt, is hoe weinig het van je vraagt. Eenmaal ingeburgerd trotseert het moeiteloos droogte, heeft het nauwelijks voeding nodig en brengt het geen ernstige plagen met zich mee. De pluimen ontluiken zilverachtig tot roze en de hele pol kleurt goudgeel in de herfst, waarbij vorm en kleur lang na de eerste strenge vorst behouden blijven.
Het enige waar je een oogje op moet houden, is de neiging tot zelfuitzaai. Winterhard lampenpoetsersgras kan zichzelf uitzaaien in aangrenzende borders en zelfs ontsnappen naar wilde grond, en zijn tere neef, het purperen lampenpoetsersgras, gedraagt zich als een echt onkruid in warme, droge streken. Knip de pluimen af voordat het zaad valt, en je hebt alle schoonheid zonder de overlast.
Verzorging
De korte versie: geef het volle zon en gewone, goed doorlatende grond, geef trouw water totdat het is ingeburgerd en laat het daarna verder met rust, en snoei de hele pol aan het eind van de winter terug tot de grond voordat nieuwe groei begint.
Licht
Lampenpoetsersgras voelt zich het best in volle zon, waar het dicht en fier rechtop groeit. Het verdraagt halfschaduw, maar waar het licht tekortschiet, worden de stengels slap en valt de hele pol vaak open.
Water
Geef het eerste seizoen trouw water terwijl de wortels zich vestigen. Daarna wordt het droogtetolerant en komt het in de meeste tuinen prima rond op regenwater, al houdt het wel van grond die matig vochtig tot nat blijft, dus een flinke, diepe beurt water tijdens een lange droge periode zorgt ervoor dat het er fris blijft uitzien.
Bodem
Gewone, goed doorlatende grond bevalt het prima, en het is totaal niet kieskeurig over de pH. Vermijd rijke, zwaar bemeste borders, want te veel voedingsstoffen zorgen voor slappe stengels die de mooie fonteinvorm verliezen.
Temperatuur
Dit is een taaie plant, winterhard over een brede spanne van ongeveer -29°C tot 38°C. Juist die winterhardheid is wat hem tot in zone 5 als een echte vaste plant laat standhouden.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenlucht is alles wat het vraagt, dus er is geen getal om je druk over te maken. Luchtvochtigheid is simpelweg geen punt van zorg voor een gras dat zo taai is.
Bemesting
Dit is een plant met een lage voedingsbehoefte, goed nieuws voor iedereen die weinig tijd heeft. Een lichte strooibeurt met evenwichtige meststof of een beetje compost in het voorjaar is ruim voldoende, en veel tuinders slaan het zelfs helemaal over, want rijke grond zet de pol alleen maar aan tot omvallen.
Snoeien
Snoei de hele pol terug tot een paar centimeter boven de grond, aan het eind van de winter of begin van het voorjaar, voordat de nieuwe groei doorkomt. Maak je je zorgen over zelfuitzaai, knip dan in de herfst gewoon de pluimen af voordat het zaad valt.
Verpotten
Deel een pol elke 2 tot 4 jaar om hem levendig en vol te houden. Als het midden afsterft en er kale grond rond het centrum ontstaat, laat de plant je daarmee gewoon weten dat hij klaar is om gedeeld te worden.
Formaat & plantafstand
Een pol wordt 60 tot 150 cm hoog en ongeveer even breed. Geef hem die ruimte, zodat de fonteinvorm sierlijk kan overhangen zonder de buren te verdringen.
Wanneer planten
Lampenpoetsersgras volgt het warme seizoen, en dat maakt het heerlijk vergevingsgezind. Zaai binnen aan het eind van de winter of zet delingen buiten in het voorjaar zodra de kou is geweken en de grond is opgewarmd, en de pluimen verschijnen in de nazomer en blijven staan tot diep in de winter.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: 8 tot 10 weken voor de laatste vorst
- Planten: lente, na de laatste vorst, zodra de grond is opgewarmd
- Oogsten: late zomer tot in de herfst, de pluimen blijven vaak de hele winter staan
Winterhardheid
Temperatuur: tot -29°C
Problemen oplossen
Lampenpoetsersgras is een van de gezondste planten die je kunt kweken, dus de meeste eigenaardigheden komen voort uit gedrag en niet uit ziekte. De enkele dingen die wel eens misgaan, laten zich meestal zien in de vorm van de pol of in zaailingen die opduiken waar je nooit hebt gezaaid. Vergelijk hieronder wat je ziet, en je zult merken dat de oplossing bijna altijd eenvoudig is.
Kleine zaailingen die rond de voet opduiken
Die mooie pluimen laten een royale hoeveelheid zaad vallen, en waar de winters mild blijven, overleeft dat zaad om in het voorjaar te kiemen. Die gewoonte van zelfuitzaai is wat lampenpoetsersgras laat verspreiden waar je het niet wilde en laat ontsnappen naar wilde grond. Geen zorgen, de remedie is mild: knip de pluimen in de herfst af voordat ze uiteenvallen, en trek of schoffel de kleine spontane zaailingen weg terwijl ze nog klein zijn.
Oplossing:
- Knip de bloempluimen af en verwijder ze voordat het zaad rijp is en uiteenvalt
- Trek of schoffel spontane zaailingen weg terwijl ze nog jong zijn
- Kies waar mogelijk voor steriele cultivars of rassen die weinig zaad zetten
Een kaal midden omringd door gezonde groei
Na een paar jaar geeft een oudere pol het gewoon op in het midden en groeit hij alleen nog verder aan de rand. Geen paniek, dit afsterven van het hart is niets meer dan de plant die veroudert, geen teken van ziekte. Steek de hele pol in het vroege voorjaar uit, gooi het uitgeputte hart weg en plant de sterke buitenste stukken terug in de grond.
Oplossing:
- Steek de pol in het vroege voorjaar uit en deel hem
- Gooi het dode hart weg en plant de gezonde buitenste delingen opnieuw
Stengels die uit elkaar vallen in plaats van omhoog te bogen
Een gelukkig lampenpoetsersgras boogt omhoog en valt weer sierlijk terug, precies zoals de naam belooft, dus een spreidende, uiteenvallende pol is meestal een stil signaal van te weinig zon of grond die net iets te rijk is. Omvallen is terug te voeren op schaduw en te veel voeding, die samen zachte, zwakke groei uitlokken. Verplaats de plant naar volle zon en wees zuinig met meststof, en de stengels worden vanzelf weer stevig.
Oplossing:
- Verplaats naar of plant in volle zon
- Vermijd zware bemesting en te rijke grond
Giftigheid
Hier is het geruststellende nieuws voor huisdierbezitters: lampenpoetsersgras is niet giftig voor dieren of mensen. Het enige waar je een beetje mee moet oppassen is de plant zelf, want de bladranden kunnen scherp zijn en de borstelige zaadpluimen hebben weerhaakjes die net als bij een vossenstaart kunnen blijven haken in vacht of huid.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Veilig
Een kat die aan een blad knabbelt, heeft niets te vrezen, want niets in dit gras kan haar vergiftigen. Het enige detail dat een blik waard is, is de borstelige zaadpluim, want die weerhaakjes kunnen blijven haken in de vacht of net als een vossenstaart in de huid dringen.
Honden Veilig
Een hond kan gerust op de bladeren kauwen, zonder enig risico op vergiftiging. Houd alleen losjes een oogje op de zaadpluimen, want de kleine weerhaakjes kunnen tussen de tenen vastraken of in de oren glippen.
Paarden Veilig
Paarden kunnen er zonder enig gevaar van grazen. Alleen de rijpe zaadpluimen zijn lastig, met stugge kafnaalden die de mond kunnen irriteren, dus het is vriendelijk om het gras in een weide te maaien of af te snijden voordat het zaad zet.
Konijnen Veilig
Konijnen kunnen zonder zorgen van de bladeren knabbelen, en de zachte voorjaarsgroei is wat ze het eerst opzoeken.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen kunnen er allemaal van grazen zonder enig giftig effect. Let alleen op de scherpe bladranden en borstelige zaadpluimen, want de kafnaalden kunnen de mond irriteren zodra de pluimen verharden.
Vogels Veilig
Vogels lopen hier absoluut geen gevaar, en vinken en andere zaadeters pikken graag de rijpe pluimen leeg, tot ver in de herfst en winter.
Mensen Veilig
Er zit niets in deze plant dat mensen kan vergiftigen. Trek handschoenen aan als je het terugsnoeit, want de bladranden zijn scherp genoeg voor een pijnlijk sneetje.
Niet chemisch giftig, maar de borstelige bloem- en zaadpluimen hebben piepkleine weerhaakjes en kafnaalden die als een milde mechanische irritatie kunnen werken, vergelijkbaar met een vossenstaart, en de bladranden kunnen scherp zijn; ga voorzichtig om met de pluimen in de buurt van huisdieren en kinderen.
Variëteiten
Een handvol cultivars van lampenpoetsersgras is de moeite waard om te leren kennen, meestal ingedeeld naar grootte en pluimkleur. Dit zijn de rassen die je het vaakst tegenkomt.
Hameln
Een nette dwergvorm die iets eerder bloeit en strenge winters gemakkelijker doorstaat dan de gewone soort.
Little Bunny
Het allerkleinste ras, dat maar zo'n 30 tot 45 cm hoog wordt, wat het een nette keuze maakt voor randen en kleine potten.
Moudry
Geliefd om zijn bijna zwarte, paarse pluimen, maar let op: dit ras zaait zich vrijer uit dan elke andere cultivar en kan een lastpost worden.
Pennisetum setaceum 'Rubrum' (purperen lampenpoetsersgras)
Een tere verwant met bordeauxrode bladeren, die wordt gekweekt als eenjarige waar de winters streng zijn, maar in warme, droge streken ernstig invasief wordt en daar beter niet geplant kan worden.
Zo vermeerder je
Meer lampenpoetsersgras kweken is heerlijk eenvoudig, of je nu een bestaande pol deelt of de gewone soort uit zaad zaait.
ScheurenMakkelijk
Vroeg voorjaar, voordat nieuwe groei begint · Één groeiseizoen
Een pol delen is de simpelste en betrouwbaarste manier om meer lampenpoetsersgras te krijgen. Steek de pol in het vroege voorjaar uit voordat de nieuwe groei doorkomt, verwijder een eventueel dood hart en breek de gezonde buitenring in stukken die binnen één seizoen weer volgroeien. Het is bovendien de enige manier om een naamcultivar zuiver te houden, want die komen niet hetzelfde terug uit zaad.
ZaadMakkelijk
Voorjaar · Één tot twee groeiseizoenen
De gewone soort kiemt gewillig uit zaad dat in het voorjaar wordt gezaaid, en heeft één tot twee seizoenen nodig om uit te groeien tot een volle pol. Bedenk wel dat naamcultivars op deze manier niet zuiver terugkomen, en dat uit zaad opgekweekte planten zo hard kunnen zelfuitzaaien dat ze onkruid worden.
Mythes
Alle lampenpoetsersgras is hetzelfde en overal veilig te planten.
Onder deze ene naam gaan twee heel verschillende planten schuil. Het winterharde, polvormende Pennisetum alopecuroides is het makkelijke tuingras, terwijl het tere Pennisetum setaceum, waaronder 'Rubrum', als eenjarige wordt gekweekt en verwildert in warme, droge streken zoals Californië, Hawaï en het dorre zuidwesten. Zelfs de winterharde soort kan zich uitzaaien en verwilderen, dus maak er een gewoonte van om de pluimen af te knippen voordat het zaad valt waar verspreiding een zorg is.