Boom · Fagaceae
Bureik
Quercus macrocarpa
Plant een bureik en je geeft de toekomst een zachtaardige reus die in stilte kou, droogte en ruwe stadsgrond doorstaat.
Volle zon
Elke 7–14 dagen
tot -40°C
18,3–24,4 m
Overzicht
Als je ooit bang was dat je niet in staat zou zijn om een boom te kweken, is de bureik een vriendelijke plek om te beginnen. Hij behoort tot de meest vergevingsgezinde bomen van het continent, een trage en geduldige reus die honderden jaren kan blijven staan en 18 tot 24 meter hoog en even breed kan worden. Als lid van de witte-eikengroep doorstaat hij ontberingen die tederdere bomen fataal worden, van bijtende winters tot -40°C aan toe, tot dorre hoogvlaktes en vastgestampte stadsklei.
Zijn eikels zijn de grootste van alle inheemse eiken, soms tot ongeveer 4 cm breed, elk gekoesterd in een diepe, gefranjerde dop die zacht en mosachtig oogt en de boom zijn tweede naam bezorgt, mosbekereik. De katjes zijn makkelijk over het hoofd te zien, ze hangen kort geelgroen in april, en de eikels zwellen en rijpen diezelfde herfst.
Zie dit als een boom voor de jaren die komen, een die simpelweg volle zon en de nodige armslag nodig heeft, ver weg van huizen, funderingen en stroomleidingen. Zodra zijn wortels zich hebben gevestigd, vraagt hij bijna niets meer van je, dus kun je ontspannen en toekijken hoe hij groeit.
Verzorging
De korte versie: geef hem volle zon en ruim de baan, grond van bijna elke soort zolang die maar afwatert, trouw water gedurende de eerste paar jaar, en daarna nauwelijks nog zorgen van jouw kant.
Licht
De bureik is het gelukkigst in volle zon, wat betekent zes uur of meer per dag, en dat gestage licht is wat zijn brede, evenwichtige kroon doet vullen. Een jonge boom verdraagt een beetje schaduw, maar een boom die in diepe schaduw opgroeit, blijft dun en leunt naar elk beetje licht dat hij kan vinden, dus geef hem de open plek.
Water
Geef een jonge boom trouw water gedurende zijn eerste paar jaar, terwijl de wortels dieper reiken, en daarna kun je zonder schuldgevoel afbouwen. Een volgroeide bureik is zeer droogtebestendig en doorstaat lange droge periodes op eigen kracht, en heeft alleen water van jou nodig als een droogte echt ernstig wordt.
Bodem
Er zijn maar weinig bomen zo gemakkelijk over hun grond. Hij gedijt in vochtige, goed drainerende leem, maar accepteert klei, droge plekken en zelfs alkalische grond zonder klagen, en juist daarom doet hij het zo goed op de moeilijke plekken in de stad.
Temperatuur
Dit is een diep winterharde boom, die zich thuis voelt tussen -40°C en 38°C en stevig staat in USDA-zones 3 tot 8. Bijna niets aan hitte of kou binnen dat bereik zal hem deren, dus je kunt met vertrouwen planten.
Luchtvochtigheid
Je hoeft je buiten nooit druk te maken over luchtvochtigheid voor een bureik. Hij groeit even goed op vochtige laaglanden als langs droge preiëranden, dus er is hier werkelijk geen niveau om te beheren.
Bemesting
Een volgroeide bureik heeft zelden bemesting nodig en haalt wat hij wil uit een royaal wortelstelsel. Alleen als de grond echt arm is, is een uitgebalanceerde, langzaam vrijkomende meststof in de lente de moeite waard.
Snoeien
Grijp alleen naar de zaag in de late winter, terwijl de boom slaapt, en verwijder takken die dood, beschadigd of langs elkaar wrijvend zijn. Zie af van elk snoeiwerk van april tot en met oktober, wanneer sapetende kevers eikenverwelkingsziekte in elke verse wond kunnen brengen.
Verpotten
niet van toepassing
Formaat & plantafstand
Stel je een boom voor die 18 tot 24 meter hoog kan worden en op volwassen leeftijd even breed uitgroeit. Geef hem een plek ver weg van gebouwen, funderingen en nutsleidingen, zodat die brede kroon en zijn uitwaaierende wortels alle ruimte krijgen die ze nodig hebben.
Wanneer planten
Je zaait een bureik niet zoals een rij groenten. Zet een jonge boom in een container of met kluit en jute in de lente uit, of druk gewoon verse eikels in de grond als het herfst wordt. De katjes glijden in stilte voorbij in april, en de eikels vullen zich en vallen diezelfde herfst, precies volgens hun eigen tempo.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Planten: Plant kluitbomen of containerbomen in de lente; zaai eikels in de herfst buiten
- Oogsten: Geelgroene, onopvallende katjes in april; eikels rijpen in de herfst van datzelfde jaar
Winterhardheid
Temperatuur: tot -40°C
Problemen oplossen
Een gevestigde bureik bezorgt je zelden verdriet, en het meeste wat je misschien opmerkt is niet meer dan oppervlakkig. Het enige probleem dat echt jouw aandacht verdient is eikenverwelkingsziekte, dus het helpt om te weten hoe die eruitziet en welke simpele timingregels hem op afstand houden. Bekijk rustig de onderdelen hieronder en vergelijk ze met wat je ziet voordat je iets doet.
Bladeren in de kroon worden bruin aan de randen en vallen snel af
Wat je ziet is eikenverwelkingsziekte, een schimmel die de watervoerende banen van de boom verstopt en zich van bovenaf naar beneden werkt. Omdat de bureik tot de witte-eikengroep behoort, kwijnt hij meestal langzaam weg in plaats van in één seizoen in te storten, al kunnen droogte en wortelschade hetzelfde beeld geven. Bespaar de boom elk snoeiwerk of verwonding tussen april en oktober, wanneer de sporenverspreidende kevers actief zijn, en laat een gecertificeerde boomverzorger dit bevestigen via een laboratoriumkweek.
Oplossing:
- Vermijd verwonding of snoeien van eiken van april tot en met oktober
- Neem contact op met een gecertificeerde boomverzorger of een diagnostisch laboratorium ter bevestiging
- Doorbreek waar mogelijk wortelvergroeiingen tussen naburige eiken
- Verwijder ernstig besmette bomen en voer ze op de juiste manier af om verspreiding te beperken
Vreemde bulten, bolletjes of woekeringen op bladeren en twijgen
Die eigenaardigheden zijn galappels, die ontstaan wanneer galwespen of mijten eitjes leggen en de boom een strak omhulsel om elk zich ontwikkelend insect vormt. Ze zien er vreemd uit maar vormen zelden een probleem voor een gezonde eik, dus meestal is het vriendelijkst om ze met rust te laten. Als een paar zwaar aangetaste twijgen je storen, knip ze dan weg, en houd je boom bewaterd en welig in plaats van naar een spuitmiddel te grijpen.
Oplossing:
- Verdraag galappels in de meeste gevallen, want ze schaden de gezondheid van de boom zelden
- Snoei zwaar aangetaste twijgen weg en voer ze af, als je dat wilt
- Houd de vitaliteit van de boom op peil met goede watergift
Giftigheid
Deze boom is een schat voor schaduw, maar zijn eikels, knoppen en jonge bladeren zijn voor niemand veilig om te eten. Ze bevatten tannines die de maag van katten en honden van streek maken, een hele eikel kan verstikking of een darmblokkade veroorzaken als hij wordt ingeslikt, en ze brengen ernstige nierschade toe bij paarden en vee die er veel van grazen. Hark de herfstdrop weg overal waar huisdieren en vee erbij kunnen, en bedenk dat ook mensen geen rauwe eikels moeten eten.
Giftig voor
Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels · Mensen
Katten Mild
Een kat die aan een blad of een gevallen eikel knabbelt, gaat vaak overgeven, verliest haar interesse in eten en krijgt dunne ontlasting. Een hele eikel kan voor zo'n klein dier ook echt gevaar op verstikking of darmblokkade opleveren, dus het is de moeite waard om ze op te ruimen.
Honden Mild
Honden knagen het snelst op eikels rechtstreeks van de grond, wat kwijlen, een misselijke maag en diarree kan veroorzaken. De grotere zorg is een ingeslikte eikel die in de darm blijft steken, dus let op herhaaldelijk braken of een pijnlijke, gevoelige buik.
Paarden Ernstig
Paarden hebben hier het meest last van. Een paard dat veel eikels, knoppen of jonge bladeren eet, kan koliek vertonen, constipatie die overgaat in bloederige diarree, een sombere en lusteloze stemming, en donkere urine, en de tannines kunnen echte schade aan de nieren toebrengen.
Konijnen Giftig
Het is het beste om konijnen goed uit de buurt van eik te houden. De tannines in bladeren, knoppen en eikels zijn simpelweg te heftig voor hun gevoelige darmen, en zelfs een klein hapje kan ervoor zorgen dat een konijn niet meer eet en lusteloos wordt.
Vee Ernstig
Runderen, schapen en geiten kunnen zichzelf vergiftigen met een flinke portie knoppen, bladeren of eikels, vooral wanneer ander voer in de herfst schaars wordt. Het kan leiden tot nierschade, zwakte en in het ergste geval de dood, dus hou je vee met een hek weg van eiken die eikels laten vallen.
Vogels Let op
Veel wilde vogels pellen en eten eikels zonder enig probleem, maar diezelfde tannines kunnen huisvogels en pluimvee wel last bezorgen, en een hele eikel is voor de meeste veel te groot en hard om veilig te verwerken. Geef er nooit een aan kooivogels, en houd een oogje in het zeil bij achtertuinkippen die onder een boom rusten.
Mensen Let op
Mensen eten geen rauwe eikels, en een hap is bitter en zwaar voor de maag door de tannines. Traditionele eikelgerechten worden urenlang gespoeld voordat iemand ze aanraakt, dus behandel alles wat van de boom valt als niet geschikt om te snoepen, en houd nieuwsgierige kleintjes ervan weerhouden om ze in hun mond te stoppen.
Hark gevallen eikels en bladeren weg en voer ze af overal waar huisdieren en vee erbij kunnen.
Noodnummers
Nederland
Alarmnummer (spoed): 112
België
Antigifcentrum: 070 245 245
Variëteiten
Meestal kom je de bureik tegen als de gewone soort, al mengt hij zich in het wild wel eens. Dit zijn de twee vormen die het waard zijn om te leren kennen.
Quercus macrocarpa (soort)
De zuivere soort draagt de grootste eikels van alle Noord-Amerikaanse eiken, sommige tot ongeveer 4 cm breed, en elk rust in een diepe, mosachtige dop met een gefranjerde rand, precies het kenmerk dat de boom beide namen bezorgt, bureik en mosbekereik.
Quercus × schuettei
Waar de bureik en de moeras-witte eik toevallig naast elkaar groeien, versmelten ze soms tot deze natuurlijke kruising, waarvan bladeren en eikels gemakkelijk tussen de twee ouders in liggen.
Zo vermeerder je
De makkelijkste weg naar je eigen bureik is simpelweg een eikel planten, en de witte-eikengroep maakt dat heerlijk eenvoudig, want het zaad ontwaakt snel en heeft nauwelijks aanmoediging nodig.
ZaadGemiddeld
Verzamel rijpe eikels in de herfst en zaai ze meteen buiten, of stratificeer ze voor het zaaien in de lente · Eikels kiemen binnen enkele weken; zaailingen ontwikkelen snel een diepe penwortel, waardoor later verplanten lastig wordt
Een bureik uit zaad opkweken is echt eenvoudig, zolang je met verse eikels begint. Verzamel de rijpe noten zodra ze naar beneden vallen en stop ze diezelfde herfst meteen in de grond, want eikels van witte eiken kennen nauwelijks kiemrust en ontkiemen binnen enkele weken. Eikels van bomen ver naar het noorden doen het beter na 30 tot 60 dagen koude, vochtige bewaring bij 0°C tot 5°C voorafgaand aan het zaaien in de lente. Plant de eikel precies waar je je boom wilt hebben staan, want de zaailing laat bijna meteen een diepe penwortel zakken en verplaatst zich daarna niet graag.
Mythes
Eikels moeten wel veilig zijn voor huisdieren en vee, want wilde dieren eten ze constant.
Herten, eekhoorns en gaaien zijn gemaakt om met de tannines in eikels, knoppen en eikenbladeren om te gaan, maar katten en honden krijgen er een van streek geraakte maag van, en paarden en vee kunnen ernstige nierschade oplopen als ze er veel van eten. Wat wilde dieren voedt, kan je eigen dieren toch vergiftigen, dus raap de gevallen eikels op en houd je vee erbij vandaan.