Nee. Het bewijs over eetbaarheid komt uit bij één geslacht en houdt daar op. Opuntia, de plant die jij kent als vijgcactus, wordt geteeld en gegeten als gewas, en die ene plant draagt vrijwel het hele verhaal over eetbare cactussoorten. De rest van de familie staat er los van. Er bestaan 1.750 tot 2.000 cactussoorten, en van vrijwel geen enkele is gepubliceerd of ze eetbaar zijn of niet.
De vijgcactus in dat grindbed was kaalgeplukt toen ik die middag ging kijken. Paarse vegen op de stenen, de bovenste schijven leeggehaald, berensporen in het zand aan de voet. De onderste schijven vielen me ook op, rafelig waar knaagdieren aan de vezels hadden geknaagd. Beren en mensen eten allebei vruchten van de vijgcactus, en dezelfde plant wordt bewust geteeld in droge streken waar weinig anders het volhoudt.
Die kloof tussen gegeten worden en onderzocht zijn is je hele antwoord. Achter het gewas Opuntia staat een naslagwerk. FAO en ICARDA brachten in 2021 een boek van 17 hoofdstukken over de plant uit. Het boek steunt op meer dan dertig onderzoekers en meer dan twintig instellingen, met hoofdstukken over hoe de plant groeit en hoe telers met het gewas werken. Voor de rest van de cactusfamilie bestaat niets wat daar in de buurt komt. Een soort zonder eetbaarheidsdossier krijgt geen groen licht. Die stilte betekent dat niemand ernaar gekeken heeft, en dat houdt je lijst met eetbare cactussoorten net zo kort als het bewijs.
Eén plant kreeg die aandacht dankzij droge grond. De organisatie ziet het gewas cactusvijg als middel voor voedselzekerheid en als verdediging tegen woestijnvorming. Aride en semi-aride grond is het doelgebied, en de MENA-regio het meest van al. In Ethiopië wordt de plant het enige gewas genoemd waar boeren op kunnen rekenen als alle andere gedoemd zijn. Honderden andere cactussoorten groeien op diezelfde harde plekken, en voor geen enkele daarvan bestaat zulk onderzoek.
The areoles on a prickly pear carry glochids, tiny barbed hairs that lodge in skin and irritate it. Pads and fruit need careful handling before any use, and the glochids come off before anything reaches your plate.
Die haartjes verrassen meer mensen dan de stekels. Een grote stekel kun je zien en ontwijken. Glochiden laten bij de lichtste aanraking los van een schijf of een vrucht, zijn fijn genoeg om over het hoofd te zien, en ze blijven in je huid steken en irriteren die. Wie op een markt schijven verkoopt, heeft die haakjes al voor je verwijderd, en dat is een goed argument om te kopen in plaats van zelf te plukken.
- Name it first: Do not taste a cactus you cannot identify. The food evidence covers Opuntia, and that evidence does not stretch across the family.
- Clear the barbs: Every pad and every fruit gets its glochids dealt with before you bring the harvest into a kitchen.
- Skip the health claims: This research supports cactus as food and nothing further. Treat any medicinal claim you read as unsupported.
- Buy from a grower or a market instead of stripping wild plants. Illegal collection of live plants and seeds is the most pressing threat to cacti throughout the Americas.
Het verzamelen in het wild verandert hoe goed advies er hier uitziet. Het aantal cacti in Amerika loopt vooral terug doordat mensen planten opgraven, meer dan door welke andere oorzaak ook. Daarmee is een pluktocht de verkeerde keuze. Een Opuntia in je eigen tuin kost je één schijf en een seizoen geduld, en jouw schijf haalt niets weg uit een woestijn die al hard planten verliest.
Beschouw dus één geslacht als voedsel en de rest als decor. De vijgcactus heeft tientallen jaren teelt en een compleet onderzoeksboek achter zich. Leg je een andere cactus langs die lat, dan blijft er helemaal niets over. Proef nooit van een plant die je niet kunt benoemen, houd je lijst met eetbare cactussoorten kort, en laat de ongeteste in de pot staan.
Lees het volledige artikel: Cactussen zijn niet onverwoestbaar, alleen moeilijk te doorgronden
