Verschillende groenten houden niet van compost of hebben er veel minder van nodig dan je zou verwachten. Wortelgewassen zoals wortelen en pastinaken staan bovenaan de lijst. Kruiden zoals lavendel en rozemarijn doen het ook slechter in rijke grond. Deze planten groeien beter in schrale, goed gedraineerde grond met weinig of geen toegevoegde compost.
Twee seizoenen geleden kweekte ik wortelen in een bed vol verse compost. Elke wortel kwam gevorkt en bedekt met kleine haarwortels uit de grond. Ze leken op kleine monsters. Het jaar erna plantte ik hetzelfde zaadras in een zanderig bed met slechts een dun laagje oude compost. Die wortelen groeiden lang, recht en glad. Het verschil was als dag en nacht.
Te veel stikstof is het grootste probleem. Rijke compost overspoelt de bodem met stikstof die planten aanzet tot grote bladgroei. Dat klinkt geweldig, tot je beseft dat de plant al zijn energie in bladeren steekt in plaats van wortels of vruchten. Tomaten in een tuin met te veel compost groeien hoog en vol, maar zetten minder vruchten. Wortelen vorken omdat de rijke grond de wortel geen reden geeft om diep te graven naar voedsel.
Radijzen hebben een vergelijkbaar probleem. Ze worden houtig en bitter in te rijke grond. De plant schiet door naar bladeren en bloemen in plaats van een mooie dikke wortel te vormen. Bonen en erwten zijn nog een verrassing. Ze binden hun eigen stikstof uit de lucht via bacteriën op hun wortels. Compost toevoegen geeft ze stikstof die ze niet nodig hebben. Je eindigt met ranken vol bladeren en heel weinig peulen.
Planten die schrale grond verkiezen delen een paar kenmerken. Ze komen uit gebieden met zanderige, rotsachtige of droge grond. Rozemarijn, tijm en oregano produceren hun krachtigste oliën wanneer ze het een beetje moeilijk hebben in arme grond. Geef ze rijke compost en ze groeien spichtig met een zwakke smaak en slappe stengels. Inheemse wilde bloemen en droogtebestendige planten volgen hetzelfde patroon.
Je herkent de tekenen van een tuin met te veel compost vrij snel. Let op donkergroene, slappe bladeren die niet op eigen kracht overeind blijven. Let op veel bladgroei maar weinig bloemen of vruchten. Wortelgewassen die kort en verdraaid uit de grond komen zijn nog een duidelijk signaal. Als je een van deze tekenen in je tuin ziet, gebruik dan minder compost voor dat bed volgend seizoen en laat de grond rusten.
De oplossing is simpel. Geef je zware eters zoals pompoen, maïs en komkommers elk voorjaar een dikke laag compost van 5 centimeter (2 inch). Gebruik slechts een dunne laag van 1,3 centimeter (0,5 inch) voor wortelgewassen zoals wortelen en bieten. Sla compost over voor kruiden die droge, arme grond verkiezen. Zo krijgt elke plant in je tuin precies wat hij nodig heeft.
Je kunt ook je bodem testen voordat je iets toevoegt. Een eenvoudige bodemtest bij een tuincentrum of laboratorium kost ongeveer €15 tot €25. Die vertelt je de stikstof-, fosfor- en kaliumgehaltes. Als je bedden al hoog scoren op stikstof, weet je dat je de compost op die plekken kunt overslaan. Dit haalt het giswerk uit je tuinplanning.
Pas je compost aan op de planten die het het meest nodig hebben. Je pompoen-, maïs- en tomatenbedden verwerken elk beetje dat je ze geeft. Je wortelrijen en kruidenhoekjes zullen je dankbaar zijn als je terughoudend bent. Zodra je leert welke gewassen rijke grond willen en welke niet, produceert je hele tuin beter voedsel met minder verspilling. Je bespaart ook nog eens tijd en compost.
Lees het volledige artikel: Compostvat Gids voor Beginners
