Blootstelling van je huid aan pyrethrine loopt op twee manieren af. Je krijgt tintelingen, prikkelingen of een branderig gevoel op de plek waar de spray landde, en artsen noemen dat paresthesie. Of je krijgt contacteczeem, oftewel een rode, geïrriteerde plek. StatPearls noemt beide als de typische huideffecten, en beschrijft de tintelingen als vanzelf overgaand en binnen 24 uur verdwenen. De meeste gevallen blijven mild.
De rug van mijn linkerhand werd prikkelig en warm halverwege de rij boerenkool waar zich elke zomer bladluizen ophopen. Geen brandwond. Ook geen jeuk. Ik merkte het eerst over mijn knokkels, en het leek nog het meest op een hand die wakker wordt nadat je erop hebt gezeten. Ik had geen handschoenen aangetrokken, omdat de spuit halfvol was en het klusje eruitzag als twee minuten werk.
Huidirritatie door pyrethrine uit zich in die twee effecten en verder weinig. Huidcontact geeft je paresthesieën, en het kan ook contacteczeem achterlaten. De opname door de huid van cypermethrine ligt onder de 2%. Dat is een synthetische pyrethroïde, niet het bloemextract. De bronnen geven geen vergelijkbaar opnamecijfer voor pyrethrinen zelf.
Dat cijfer verschuift als er piperonylbutoxide in het mengsel zit, want de opname loopt op tot ongeveer 8% zodra PBO aanwezig is. PBO komt als synergist in veel huis- en tuinproducten voor. Het loont dus om het etiket te lezen voordat je het concentraat opent, niet erna. De werkzame stof is maar de helft van wat je in handen hebt.
Ik heb na die middag in de boerenkool mijn eigen fles gecontroleerd, en op het etiket stond PBO vlak onder de werkzame stof. Productnamen maken dit lastiger dan nodig. Een spray die als pyrethrine wordt verkocht kan PBO, een synthetische pyrethroïde, of allebei bevatten. De voorkant van de verpakking zegt dat zelden. Draai hem om.
Paresthesie door pyrethroïden is het deel dat mensen verontrustend vinden, omdat het gevoel kan opkomen zonder dat er uitslag te zien is. Je hebt niemand iets te laten zien. De huid blijft nog het milde uiteinde van het spectrum. Krijg je het in je ogen, dan gaan je ogen meestal juist hevig tranen. Het middel doorslikken is erger, met speekselvloed, misselijkheid, braken, veranderd bewustzijn en insulten op de lijst.
De meeste huidblootstelling aan pyrethrine in een moestuin komt uit dezelfde handvol momenten. Het aanmaken van het concentraat, het schoonvegen van een verstopte spuitdop, en spuiten in een briesje dat de nevel terug op je armen blaast. Chemisch bestendige handschoenen, lange mouwen en een veiligheidsbril dekken alle drie af, en die blijven de standaarduitrusting, ook al laten veel consumentenetiketten dat onderdeel weg. Dat het niet op de fles staat, betekent niet dat je die stap kunt overslaan.
Het wegwassen van het bestrijdingsmiddel komt eerst. Op het etiket staat een eigen EHBO-tekst, en die is geschreven voor de formulering die in jouw spuit zit. In een muizenstudie verliet meer dan 85% van een dosis het lichaam binnen twee dagen via ontlasting en urine. Het lichaam ruimt deze stoffen snel op.
Read the first-aid statement printed on the product you used and do what it says. It is written for that formulation, not for pesticides in general.
Contact poison control if the tingling or the rash sticks around instead of settling, or if it spreads.
Tell any clinician the full product name and the active ingredients. Pyrethroid toxicity has been misdiagnosed as organophosphate toxicity and treated with atropine.
Neem de verpakking of een foto van het etiket mee als je bij een arts belandt. Die verwisseling bracht flinke atropinetoxiciteit met zich mee, en de naam op de fles is de snelste manier om dat te voorkomen. Dat weegt zwaarder dan de tinteling waarvoor je binnenkwam.
Lees het volledige artikel: Pyrethrine: wat het doodt en hoe veilig het is
