Je planten gebruiken chemische afweermiddelen om veilig te blijven voor hongerige insecten en dieren. Ze maken giftige stoffen. Dit zijn vergiften, vieze smaken en sterke geuren die je planten veilig houden. Wetenschappers hebben bijna 200.000 van deze stoffen gevonden. Ze ontdekken er elk jaar meer terwijl ze nieuwe planten bestuderen.
Je proeft deze afweer elke dag zonder het te weten. De bittere kick in je ochtendkoffie komt van cafeïne. De branderigheid in je hete pepers komt van capsaïcine. De koele tinteling in je munt komt van menthol. Dit begon allemaal als plantengiffen die herbivoren leerden te vermijden gedurende miljoenen jaren van trial en error.
Ik verbouw hete pepers in mijn tuin en ik vind het altijd grappig dat wij die branderigheid opzoeken. De plant maakte capsaïcine om elk dier pijn te doen dat probeerde hem op te eten. Maar mensen besloten dat ze van de pijn hielden. Dat hadden de pepers niet zien aankomen. Je voelt misschien hetzelfde over je favoriete pittige gerechten.
De wetenschappelijke naam voor deze gifstoffen is secundaire metabolieten. Ze vallen in vier hoofdgroepen die je moet kennen. Ten eerste zijn er alkaloïden zoals cafeïne en nicotine die je zenuwen beïnvloeden. Daarna komen terpenoïden, de grootste groep met meer dan 25.000 soorten die tot nu toe zijn gevonden. Fenolen geven je planten hun kleur en omvatten meer dan 5.000 flavonoïden. Als laatste zijn er zwavelverbindingen die de scherpe geur creëren die je kent van knoflook en uien in je keuken.
Elk type werkt op een andere manier tegen aanvallers in je tuin. Alkaloïden verstoren het zenuwstelsel van insecten en laten ze trillen of sterven. Terpenoïden smaken vies en kunnen giftig zijn bij hoge doses. Fenolen vertragen de spijsvertering bij insecten zodat ze verhongeren. Zwavelverbindingen branden de mond en darmen van alles wat ze eet. Je planten mixen en matchen deze middelen op basis van welke bedreigingen ze tegenkomen.
Sommige van deze chemische afweermiddelen zijn zo sterk dat je moet oppassen in je eigen tuin. Vingerhoedskruid bevat digitalis dat je hart kan stoppen. Wonderboon bevat ricine, een van de dodelijkste gifstoffen die de wetenschap kent. Zelfs je tomatenbladeren bevatten stoffen die je ziek kunnen maken als je er genoeg van eet.
Ik leerde deze les toen ik jaren geleden mijn kinderen voor het eerst liet helpen in de tuin. We moesten een lang gesprek voeren over welke planten veilig waren om aan te raken en te proeven. De mooie vingerhoedskruidbloemen zien er onschuldig uit, maar dat zijn ze absoluut niet. Nu houden we die planten op een plek waar kleine handjes er niet bij kunnen.
Plantengiffen die herbivoren vermijden beschermen niet alleen tegen insecten en herten in je tuin. Ze bestrijden ook bacteriën en schimmels die proberen je planten te infecteren. Veel van onze medicijnen begonnen ook als plantafweer. Aspirine kwam van wilgenbast. Kinine uit de bast van de kinaboom behandelt malaria. Deze gifstoffen werden na verloop van tijd je geneesmiddelen.
Je tuinplanten maken deze stoffen in verschillende hoeveelheden op basis van stress. Een plant die wordt aangevallen zal snel zijn gifniveaus verhogen. Je merkt misschien dat je basilicum sterker smaakt nadat een insect eraan heeft geknabbeld. Dat is je plant die terugvecht met meer oliën en bittere stoffen om verdere schade aan zichzelf te stoppen.
Dit is waarom gezonde planten vaak ook de beste smaak hebben. Ze hebben de energie om veel van deze stoffen te maken. Geef je planten goede grond en water en ze zullen je rijkelijk belonen. Je krijgt sterkere geuren en smaken van je kruiden. Diezelfde stoffen houden de insecten weg, zodat je betere oogsten krijgt met minder plaagschade in je tuin het hele seizoen door.
Lees het volledige artikel: 9 Afweermechanismen van Planten Uitgelegd
