Drzewo · Ginkgoaceae
Miłorząb
Ginkgo biloba
Powoli rosnący, wybaczający błędy i cudownie trudny do zabicia, miłorząb to drzewo, które możesz posadzić i wrastać w nie przez całe życie.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
do -40°C
15,2–24,4 m
Przegląd
Jeśli sadzisz swoje pierwsze duże drzewo, miłorząb to łagodny wybór na początek. To żywa skamielina, ostatni przedstawiciel linii roślin sięgającej ponad 200 milionów lat wstecz, i nie wygląda jak nic innego w ogrodzie, z wachlarzowatymi liśćmi i własnym, niepowtarzalnym kształtem. Co jeszcze lepsze dla niepewnego ogrodnika, spokojnie znosi suszę, upał, zanieczyszczenia, sól drogową i szkodniki, czyli dokładnie to, co wyniszcza bardziej wymagające drzewa cieniste, dlatego wciąż spotkasz go wzdłuż miejskich ulic.
To drzewo rośnie powoli i żyje bardzo długo, więc wymaga znacznie więcej cierpliwości niż wysiłku, co jest dobrą wiadomością, gdy dopiero się uczysz. Młody miłorząb z biegiem lat pnie się na wysokość 15,2 do 24,4 m, rozwijając szeroką, przewiewną koronę, więc twoim głównym zadaniem jest dać mu miejsce, a potem zostawić go w spokoju. Nagroda przychodzi każdej jesieni, gdy cała korona przybiera czystą, jasną złotą barwę i opada, często w ciągu dnia lub dwóch.
Jedna cecha kształtuje życie z miłorzębem bardziej niż jakakolwiek inna: jest dwupienny, co oznacza, że każde drzewo jest albo męskie, albo żeńskie. Żeńskie drzewo zrzuca jesienią mięsiste, cuchnące owoce, podczas gdy bezowocowe, męskie odmiany pozostają schludne i czyste. Niemal każde drzewo sprzedawane do ogrodu to właśnie z tego powodu szczepiony okaz męski, więc możesz je posadzić bez obaw.
Pielęgnacja
W skrócie: posadź go w pełnym słońcu i dobrze przepuszczalnej glebie, podlewaj przez pierwsze kilka lat, gdy się zadomawia, a potem miłorząb w zasadzie sam o siebie zadba.
Światło
Zapewnij swojemu miłorzębowi pełne słońce, a rośnie najbujniej i najpiękniej zabarwia się jesienią. Wybaczy lekki półcień, ale im mniej światła otrzymuje, tym bardziej korona się rozluźnia i przerzedza, więc jasne stanowisko to życzliwy wybór.
Podlewanie
Podlewaj młode drzewo stale przez pierwsze kilka lat, dopóki korzenie się nie zadomowią, pozwalając górnej połowie gleby wyschnąć między podlewaniami. Gdy już się zadomowi, miłorząb jest naprawdę odporny na suszę i potrzebuje dodatkowej wody tylko podczas długiego okresu suszy, więc wczesna troska się opłaca.
Podłoże
Nie jest wybredny, jeśli chodzi o glebę, i dobrze rośnie w ziemi gliniastej, piaszczystej lub ciężkiej, o ile podłoże odprowadza wodę. Odpowiada mu pH w przedziale od 5,0 do 8,0, co obejmuje większość ogrodów bez konieczności jakiejkolwiek korekty.
Temperatura
To drzewo odporne na mróz i upał, znoszące zakres od -40°C do 38°C, więc nie musisz martwić się o swój klimat. Ten szeroki zakres to powód, dla którego dobrze radzi sobie zarówno w północnych strefach, jak i na gorących, południowych ulicach.
Wilgotność
Wystarcza mu zwykłe powietrze na zewnątrz, więc naprawdę nie ma tu niczym się martwić. Przeciętna wilgotność powietrza w pełni mu odpowiada w każdym klimacie, w którym jest mrozoodporny.
Nawożenie
Podaj młodemu drzewu wiosną zrównoważony nawóz drzewny o spowolnionym uwalnianiu, by pobudzić dobry wczesny wzrost. Zadomowiony miłorząb niemal nie wymaga nawożenia i wygodnie radzi sobie z tym, co oferuje gleba, więc możesz ograniczać nawożenie w miarę jego dojrzewania.
Przycinanie
Przycinaj młode drzewo pod koniec zimy, by ustalić jeden silny przewodnik centralny i czystą strukturę gałęzi, i nie martw się o perfekcję. Dojrzały miłorząb potrzebuje bardzo niewiele, więc gdy szkielet drzewa jest już ukształtowany, możesz w większości odłożyć piłę.
Przesadzanie
Miłorząb to drzewo ogrodowe i jest rzadko przesadzane, ale młody okaz trzymany w donicy da ci znać, gdy przerośnie swoją doniczkę. Obserwuj korzenie krążące po ściankach lub wystające z otworów drenażowych, wodę przelewającą się od razu na wylot oraz zatrzymujący się nowy wzrost.
Rozmiar i rozstawa
Planuj przestrzeń na duże drzewo, które osiąga 15,2 do 24,4 m wysokości i rozprzestrzenia się na 9 do 12 m szerokości. Zapewnij mu tyle wolnej przestrzeni z dala od budynków, chodników i linii energetycznych, by szeroka korona mogła się wygodnie rozwinąć.
Kiedy sadzić
Miłorząb możesz z pewnością siebie posadzić w strefach od 3 do 8, wysadzając go wiosną lub jesienią, gdy pogoda jest łagodna, a korzenie mają czas się zadomowić przed kolejnym gorącym lub chłodnym okresem. To powoli rosnące drzewo, więc te pierwsze lata to naprawdę stałe podlewanie, a nie szybkie efekty, a złoty jesienny pokaz to piękna nagroda, do której dążysz.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: wiosną lub jesienią
- Zbiory: kwiecień (mało widoczne; roślina dwupienna)
Mrozoodporność
Temperatura: do -40°C
Rozwiązywanie problemów
Miłorząb daje ci zaskakująco mało powodów do zmartwień, co po części sprawia, że jest tak wybaczającym błędy drzewem do posadzenia. Nieliczne problemy, które się pojawiają, wynikają albo z tego, że młode drzewo dopiero się zadomawia, albo z bałaganu i podrażnień powodowanych przez owoce drzewa żeńskiego, a każdy z nich da się naprawić. Dopasuj to, co widzisz, poniżej i zareaguj, dopóki to jeszcze pomaga.
Brązowiejące brzegi liści i częściowe zamieranie gałęzi
Staraj się zbytnio nie martwić, gdy zobaczysz to po raz pierwszy. U młodego drzewa, które dopiero się zadomawia, najczęściej jest to po prostu stres cieplny lub suszowy, równomierne brązowienie wzdłuż brzegów liści po gorącym, suchym okresie, i porządne podlanie zwykle odwraca sytuację. To, co warto wykluczyć, to bakteryjne poparzenie liści, które z każdym sezonem obejmuje coraz większą część korony. Głębokie podlanie i pierścień ściółki pomagają zestresowanemu drzewku, a drzewo z faktycznie potwierdzoną bakteryjną postacią najlepiej usunąć.
Rozwiązanie:
- Podlewaj głęboko podczas suszy, zwłaszcza świeżo posadzone drzewa
- Ściółkuj, by zachować wilgotność gleby
- Usuń mocno zamierające drzewa, jeśli potwierdzono bakteryjne poparzenie
Swędząca, pęcherzykowa wysypka po kontakcie ze zgniecionymi owocami
Temu łatwo zapobiec, gdy już wiesz, że może się zdarzyć. Miąższ owoców drzewa żeńskiego zawiera kwasy ginkolowe, bliskich krewnych urushiolu z sumaka jadowitego, więc odsłonięta skóra może na nie zareagować. Umyj miejsce dokładnie wodą z mydłem, a następnie łagodź je tak, jak wysypkę po sumaku jadowitym. Rękawice zapobiegają problemowi, a męska odmiana oznacza brak owoców, o które trzeba by się martwić.
Rozwiązanie:
- Dokładnie umyj podrażnioną skórę wodą z mydłem
- Lecz objawowo zapalenie skóry tak, jak w przypadku sumaka jadowitego
Kwaśny, zjełczały zapach i śliskie owoce na ziemi jesienią
Nie zniechęcaj się, z twoim drzewem nic się złego nie dzieje. Masz po prostu żeńskiego miłorzębu, zrzucającego mięsiste okrywy nasienne, a zawarty w nich kwas masłowy pachnie jak zjełczałe masło. Zbierz opadłe owoce szybko, by nie roznosiły się po okolicy, i załóż rękawice, by miąższ nie podrażnił skóry. Jeśli następnym razem wolisz uniknąć całego zamieszania, bezowocowa, męska odmiana całkowicie cię z tego zwolni.
Rozwiązanie:
- Grabij i szybko usuwaj opadłe owoce
- Zakładaj rękawice przy kontakcie ze zgniecionymi owocami, by uniknąć podrażnienia skóry
Toksyczność
Przy miłorzębie możesz odetchnąć spokojnie, to drzewo o niskiej toksyczności, którego wachlarzowate liście stanowią niewielkie ryzyko dla zwierząt domowych, gospodarskich czy ludzi. Jedyna ostrożność dotyczy owoców i surowych nasion drzewa żeńskiego: mięsisty miąższ może pozostawić na odsłoniętej skórze wysypkę podobną do tej po sumaku jadowitym, a surowe lub spożyte w dużych ilościach wnętrze nasiona zawiera ginkgotoksynę. Większość drzew ozdobnych to bezowocowe okazy męskie, ale tam, gdzie żeńskie drzewo zrzuca owoce, wystarczy trzymać zwierzęta i ciekawskie dzieci z dala od opadłych resztek.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Ostrożnie
Możesz się nie martwić o liście, które są na tyle mało toksyczne, że skubnięcie nie ma znaczenia. Uważaj tylko na opadłe owoce i surowe nasiona drzewa żeńskiego, bo mogą rozstroić żołądek kota, a wystarczy trzymać kota z dala od resztek pod drzewem.
Psy Ostrożnie
Pies obwąchujący liście powinien być całkowicie bezpieczny, więc nie ma się tym co martwić. Uważaj bardziej, jeśli zacznie gryźć opadłe, mięsiste owoce lub surowe nasiona, które mogą wywołać ślinienie się i rozstrój żołądka, a tego, czego naprawdę należy unikać, to duża porcja.
Konie Ostrożnie
Liście zawierają niewiele tego, co mogłoby zaszkodzić koniowi, więc wypasanie się w pobliżu drzewa to niewielki powód do zmartwień. Najlepiej trzymać go z dala od spadłych nasion i zgniecionych owoców, bo surowe nasiono zawiera ginkgotoksynę.
Króliki Ostrożnie
Królik, który skosztuje liścia czy dwóch, będzie bezpieczny, biorąc pod uwagę, jak łagodne są liście. Trzymaj go jednak z dala od surowych nasion, bo tak małe stworzenie słabo radzi sobie z ginkgotoksyną.
Zwierzęta gospodarskie Ostrożnie
Bydło, kozy i owce mogą skubać liście bez większych powodów do obaw. Jedyne, co warto odgrodzić, to opadłe mięsiste owoce i surowe nasiona, które gromadzą się pod żeńskim drzewem jesienią.
Ptaki Ostrożnie
Ptaki chętnie roznoszą opadłe nasiona, a liście im nie szkodzą, więc obawy są niewielkie. Mimo to surowe wnętrze nasiona zawiera ginkgotoksynę, więc nie powinno się go zostawiać dla drobiu z podwórka.
Ludzie Ostrożnie
Liście i wyciągi z liści są łagodne i mało toksyczne, więc ostrożności wymagają tylko dwie rzeczy. Kontakt z miąższem żeńskich owoców może wywołać wysypkę podobną do tej po sumaku jadowitym, a spożycie na surowo lub w dużych ilościach wnętrza nasiona może wywołać zatrucie ginkgotoksyną, dlatego ugotowane nasiona najlepiej podawać w niewielkich porcjach.
Tylko drzewa ŻEŃSKIE wytwarzają mięsiste okrywy nasienne; miąższ owoców zawiera kwasy ginkolowe (podobne do urushiolu), które mogą wywołać u ludzi mających kontakt ze zgniecionymi owocami kontaktowe zapalenie skóry podobne do tego po sumaku jadowitym, a SUROWE nasiona zawierają ginkgotoksynę (4'-O-metylopirydoksynę), która przy spożyciu w większej ilości na surowo może wywołać zatrucie, w tym drgawki. Sadź bezowocowe, męskie odmiany.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Niemal każdy miłorząb wart posadzenia w ogrodzie lub przy ulicy to bezowocowa, męska odmiana, wybierana specjalnie po to, aby uniknąć bałaganu z jesiennymi owocami. Oto te, które najprawdopodobniej spotkasz.
Autumn Gold
Bezowocowa, męska odmiana, którą możesz posadzić bez obaw, o szerokiej, równomiernej koronie, świecącej jasnym złotem jesienią, osiągająca około 15 m wysokości i 9 m szerokości.
Princeton Sentry
Bezowocowa, męska odmiana o wąskim, wyprostowanym, stożkowatym kształcie, która świetnie mieści się w ciasnym miejscu lub wzdłuż ulicy, gdzie brakuje przestrzeni.
Magyar
Bezowocowa, męska odmiana o schludnym, kolumnowym do piramidalnego pokroju, co czyni ją przyjaznym, łatwym wyborem na drzewo uliczne.
Jak rozmnażać
Miłorzęby rozmnaża się tak, by zagwarantować znane, męskie, bezowocowe drzewo, dlatego hodowcy sięgają po szczepienie i sadzonki, a nie po nasiona.
SzczepienieWymagająca
Od późnej zimy do wiosny (uśpiona zrazówka na podkładce z siewki) · 1 do 2 lat
Szczepienie to sprawdzony sposób, w jaki hodowcy zapewniają ciągłość bezowocowych, męskich odmian. Uśpioną zrazówkę łączy się z podkładką z siewki pod koniec zimy lub wiosną, co zachowuje cechy odmiany i gwarantuje, że otrzymasz drzewo męskie, a zrost ustala się przez rok lub dwa. Wymaga to jednak pewnej, wprawnej ręki, więc to zadanie z bardziej wymagającego końca skali.
Sadzonki pędoweŚrednia
Środek lata (półzdrewniałe sadzonki) · 1 do 2 lat
W środku lata możesz pobrać z dojrzałego, męskiego drzewa półzdrewniałe sadzonki o długości 10 do 15 cm, zanurzyć je w hormonie ukorzeniającym IBA i umieścić pod zraszaczem. Ukorzeniają się przez rok lub dwa i później rosną powoli, ale niosą znaną płeć rośliny matecznej, co jest tak naprawdę całą nagrodą.
NasionaWymagająca
Jesień, po oczyszczeniu i stratyfikacji nasion · Kilka lat
Możesz spokojnie oczyścić i stratyfikować nasiona jesienią, a następnie je wysiać, choć siewki rozwijają się powoli i potrzebują kilku lat, by się zadomowić. Trudność tkwi w płci: miłorząb trzyma cię w niepewności, czy jest męski czy żeński, przez 15 do 20 lat lub dłużej, więc siew to trudna droga, gdy zależy ci na gwarantowanym, bezowocowym drzewie męskim.
Mity
Miłorzęby są trujące i niebezpieczne do sadzenia w pobliżu zwierząt domowych.
Możesz odłożyć tę obawę na bok. Miłorząb nie figuruje na listach roślin toksycznych ASPCA, a bezowocowe, męskie drzewa sprzedawane do ogrodów są uznawane za nietoksyczne dla kotów i psów. Obawa jest niewielka i konkretna: chodzi o to, by trzymać zwierzęta z dala od opadłych owoców i surowych nasion drzewa żeńskiego, nigdy nie od liści czy drewna.
Każdy miłorząb robi jesienią cuchnący bałagan.
Tylko drzewo żeńskie wytwarza mięsiste okrywy nasienne, które wydzielają ten zapach kwasu masłowego, gdy rozkładają się na ziemi. Męskie odmiany sprzedawane do ogrodów nie wydają owoców i pozostają wolne od zapachu, i właśnie dlatego wypełniają szkółki.