Sierplant · Convolvulaceae
Sterrenwinde
Ipomoea quamoclit
Geef haar volle zon en een touw om te beklimmen, en de sterrenwinde beloont je met verenachtig blad en scharlaken sterren.
Volle zon
Elke 3–7 dagen
15–35°C
65–90 dagen
Overzicht
De sterrenwinde is een snelgroeiende eenjarige uit de winde-familie, geliefd om haar kanten, draaddunne blad en lieftallige scharlaken stervormige bloemen. De bladeren zijn zo fijn versneden dat ze bijna varenachtig ogen, en de bloemen blijven kolibries en vlinders terug lokken van vroeg in de zomer tot aan de vorst. Laat je haar klimmen, dan kan ze 1,8 tot 6 m bereiken in een enkel seizoen.
Dit is een van de meest beginnersvriendelijke klimmers die je kunt planten, wat zowel haar vreugde is als iets om in de gaten te houden. Geef haar een zonnig hoekje en een steun om vast te grijpen, en ze groeit praktisch vanzelf. Ze strooit ook gretig zaad, dus in warme klimaten kan ze verwilderen en je verrassen op plekken waar je nooit hebt geplant.
Het harde zaad is het ene onderdeel om alert op te zijn. Die zaden bevatten LSA-achtige alkaloïden en zijn giftig voor huisdieren en mensen bij inname, dus plaats de klimmer en berg elk bewaard zaad ergens buiten bereik op. Kweek haar om het schouwspel dat ze biedt, niet om de zaaddozen.
Verzorging
De korte versie: volle zon, magere tot gemiddelde, goed doorlatende grond en gestaag vocht terwijl ze wortel schiet. Houd je in met meststof, geef haar een latwerk of touw om vast te grijpen, en knip de zaaddozen weg als je liever niet hebt dat ze zichzelf door de hele tuin uitzaait.
Licht
De sterrenwinde bloeit het beste in volle zon, wat wil zeggen 6 uur of meer direct licht per dag. Ze klimt ook nog in gedeeltelijke schaduw, maar je merkt dat de bloemen snel dunner worden naarmate het licht afneemt.
Water
Houd de grond gelijkmatig vochtig terwijl de klimmer zich vestigt, en bouw daarna af, want ze verdraagt wel wat droogte zodra haar wortels zich hebben gezet. Komt er droog weer, geef dan diep water in plaats van vaak een klein beetje.
Bodem
Zet haar in gemiddelde tot arme, goed doorlatende grond en probeer haar niet te verrijken, ook al is de neiging sterk. Rijke grond of extra stikstof stimuleert blad ten koste van bloemen, dus magerder is hier echt beter. Ze is blij met een pH tussen 6,0 en 7,5.
Temperatuur
Deze plant houdt van hitte, floreert in de warme maanden en sterft af bij vorst. Ze groeit comfortabel over ongeveer 15°C tot 35°C en wordt pas echt actief zodra de grond is opgewarmd.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid past haar prima, dus daar hoef je niet mee te schutteren. Goede luchtcirculatie telt veel zwaarder dan enig getal, en houdt dat fijne blad vrij van plaagdieren en meeldauw.
Bemesting
Bij deze klimmer is voeden meestal een misstap. Ze heeft bijna niets nodig, en een stikstofrijke voeding levert je een muur van blad op met nauwelijks bloemen, dus geef hooguit een lichte, stikstofarme voeding bij het planten als je grond echt arm is.
Snoeien
Knijp de jonge toppen weg om de klimmer tot vertakking te verleiden, en trim afdwalende stengels om haar netjes te houden waar je dat wilt. Loopt het seizoen ten einde, ruim dan de uitgebloeide ranken op en knip de zaaddozen weg om haar zware zelfuitzaaiing te temperen.
Verpotten
geen
Formaat & plantafstand
Met iets om te beklimmen bereikt de klimmer 1,8 tot 6 m hoog en wordt 91 tot 183 cm breed. Plan een stevig latwerk, schutting of touw, want ze bedekt haar steun snel zodra de hitte toeslaat.
Wanneer planten
De sterrenwinde is een warmteminnende eenjarige die simpelweg niet tegen koude grond kan. Zaai binnen in de late winter of zaai buiten rechtstreeks zodra de vorst voorbij is, en de klimmer bloeit van vroeg in de zomer tot de eerste herfstvorst er uiteindelijk een einde aan maakt.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: 6 tot 8 weken voor de laatste voorjaarsvorst; kras de harde zaadhuid in en laat 12 tot 24 uur weken voor het zaaien.
- Planten: Na de laatste vorst, zodra de grond opgewarmd is; kan ook rechtstreeks gezaaid worden op de laatste vorstdatum.
- Oogsten: Vroeg in de zomer tot de herfstvorst.
Winterhardheid
Temperatuur: tot 4°C
Problemen oplossen
De sterrenwinde is een makkelijke plant, en de weinige hobbels die opduiken, komen meestal neer op te veel voeding, te weinig zon, of een handjevol veelvoorkomende plaagdieren op dat fijne blad. Zoek hieronder wat past, behandel de oorzaak, en de plant lost het zelf op.
Babyzaailingen die overal opduiken in het voorjaar
Er is hier niets misgegaan, je klimmer is gewoon een vruchtbare zelfzaaier en kan in warme streken wat woekerig worden, doordat ze zaad verspreidt dat het jaar erop in vrolijke drommen opkomt. De makkelijkste weg is die vrijwilligers te trekken zolang ze nog klein zijn, met een zachte ruk eruit. Wil je er de volgende keer voor blijven, knip dan de vormende zaaddozen weg voordat ze rijpen en loslaten.
Oplossing:
- Trek vrijwillige zaailingen weg zolang ze nog jong zijn
- Verwijder zaaddozen voordat ze rijpen en zaad loslaten
Veel blad, maar de bloemen komen maar niet
Wees gerust, dit is een van de makkelijkste dingen om te verhelpen. Is de grond te rijk of hangt er te veel stikstof rond, dan steekt je klimmer haar energie in blad en klimmen in plaats van in knoppen, en schaduw heeft hetzelfde effect omdat de plant minstens 6 uur direct zonlicht wil om rijk te bloeien. Stop met voeden, verplaats haar naar een lichtere plek, en laat haar zich vestigen in magere, goed doorlatende grond. De bloemen volgen vanzelf.
Oplossing:
- Stop met stikstofvoeding
- Verplaats naar of zaai op een plek in volle zon (6+ uur direct zon)
- Kweek in gemiddelde tot magere, goed doorlatende grond
Gevlekte, verwrongen bladeren met spinrag of een plakkerige laag
Die tere bladeren kunnen bladluizen, spintmijten en mineermotten aantrekken, die stippeling, vergeling, plakkerig residu of bleke kronkelende gangetjes achterlaten. Maak je geen zorgen, dit is makkelijk te herkennen. Draai een paar bladeren om en kijk goed: zachte samengeklonterde beestjes zijn bladluizen, fijn spinrag betekent mijten, en kronkelende tunneltjes wijzen op mineermotten. Een stevige waterspoeling en wat insecticidezeep vroeg in het proces regelt het meestal, en je kunt elk zwaar aangetast blad wegknijpen.
Oplossing:
- Spoel het blad af met een krachtige waterstraal om mijten en bladluizen los te maken
- Breng insecticidezeep aan, behandel vroeg voordat populaties groeien
- Verwijder en vernietig zwaar aangetast of doorboord blad
Giftigheid
Dit is er geen om binnen makkelijk bereik van huisdieren of kleine kinderen te planten. De zaden bevatten LSA-alkaloïden en zijn giftig bij inname, met maagklachten tot gevolg en, in grotere hoeveelheden, hallucinaties en andere effecten op het zenuwstelsel. De bladeren vormen een mildere waarschuwing, maar de zaaddozen zijn de echte zorg, dus houd die en elk zaad dat je bewaart goed buiten bereik.
Giftig voor
Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels · Mensen
Katten Mild
Proeft een kat van een blad, dan zie je misschien wat kwijlen of een beetje braken. Het echte risico zit in de zaden, want die bevatten LSA-alkaloïden die onrust, trillen, desoriëntatie of hallucinaties kunnen veroorzaken als een kat meer dan een hapje eet.
Honden Mild
Een paar aangevreten bladeren leiden meestal tot braken en een van streek geraakte maag. De zaden zijn de grotere zorg, want de alkaloïden kunnen een hond onrustig, trillerig en onvast op de poten maken.
Paarden Let op
Paarden bemoeien zich zelden met het ijle blad, maar het is verstandig deze windezaadjes buiten hun bereik te houden. Een mondvol kan de darmen van streek maken en, in grotere hoeveelheden, het zenuwstelsel raken.
Konijnen Let op
Konijnen zouden niet aan deze plant moeten grazen. Zie de zaaddozen als het aandachtspunt, want de alkaloïderijke zaden kunnen buikklachten veroorzaken en, in grotere hoeveelheden, neurologische effecten.
Vee Let op
Grazend vee loopt meestal gewoon langs de klimmer, maar het loont om voorzichtig te zijn met zaaddragende planten in een weide. Het eten van de zaden kan maagklachten geven en, met genoeg ervan, tekenen van zenuwstelselproblemen.
Vogels Let op
Wilde vogels drinken zonder enig probleem nectar uit de bloemen, maar de zaden zijn een ander verhaal. Houd bewaard zaad uit de buurt van huisvogels, waarbij zelfs een klein hapje al problemen kan geven.
Mensen Let op
Geen enkel deel van deze klimmer wordt voor consumptie gekweekt. De zaden zijn de zorg: ze inslikken kan misselijkheid en buikpijn veroorzaken, en een grotere dosis van de LSA-achtige alkaloïden kan hallucinaties opwekken. Houd zaden en zaaddozen goed buiten het bereik van kinderen.
Houd zaden en zaaddozen uit de buurt van huisdieren; de zaden zijn de belangrijkste zorg.
Noodnummers
Nederland
Alarmnummer (spoed): 112
België
Antigifcentrum: 070 245 245
Variëteiten
De sterrenwinde zelf is de klassieke scharlakenrood bloeiende vorm, maar een paar naaste verwanten duiken ernaast op en zijn er makkelijk mee te verwarren.
'Alba'
Een lieftallige witbloemige versie die de vertrouwde scharlaken sterren inruilt voor zachte witte.
Cardinal Climber (Ipomoea × multifida)
Een kruising tussen I. coccinea en de sterrenwinde, met bredere, diep gelobde bladeren en rode trompetbloemen met bleke harten, heel anders dan het draadfijne blad van de sterrenwinde.
Zo vermeerder je
De sterrenwinde groeit alleen uit zaad, en het enige kunstje dat de moeite waard is om te leren, is dat harde zaadhuidje zachtjes voorbereiden voordat je zaait.
ZaadMakkelijk
Zaai binnen 6 tot 8 weken voor de laatste vorst, of zaai rechtstreeks buiten na de laatste vorst zodra de grond warm is. · Kiemt in ongeveer 1 tot 3 weken na scarificatie; vestigt zich snel en klimt vlot door het warme seizoen.
Deze klimmer uit zaad kweken is heerlijk vergevingsgezind, je hoeft alleen eerst dat harde zaadhuidje zacht te maken. Kras of scarifieer elk zaadje en laat het 12 tot 24 uur weken, zaai het dan 6 tot 8 weken voor je laatste vorst binnen of zet het meteen in warme grond buiten. Kiemplantjes verschijnen in 1 tot 3 weken, en zodra de hitte aanbreekt, schiet de klimmer omhoog.
Mythes
De sterrenwinde en de cardinal climber zijn gewoon twee namen voor dezelfde plant.
Het zijn echt aparte klimmers. De sterrenwinde draagt zeer fijn, verenachtig, draaddun blad dat bijna tot aan de middennerf is versneden, terwijl de cardinal climber, de hybride ontstaan uit een kruising van I. coccinea en I. quamoclit, bredere, diep gelobde handvormige bladeren toont. Kijk gewoon naar het blad en je weet meteen welke welke is.