Kamerplant · Lentibulariaceae
Blaasjeskruid
Utricularia
Bied het zuiver water, arme grond en helder licht, en deze kleine jager zorgt zelf voor zijn maaltijden.
Helder indirect
Elke 1–3 dagen
10–30°C
tot -7°C
Overzicht
Blaasjeskruid behoort tot de verrassendste planten die je ooit kunt kweken, een jager die zijn eigen avondmaal onder water verzamelt. Het behoort tot het geslacht Utricularia, onderdeel van de familie Lentibulariaceae, en komt in het wild voor op elk continent behalve Antarctica. Sommige soorten vestigen zich in natte grond, terwijl andere rondzwemmen in stilstaand water, maar ze jagen allemaal op dezelfde manier, met piepkleine blaasvallen die dichtklappen op microscopisch kleine prooien.
Die vallen vertellen je alles. Elke val is een hol zakje dat het water uit zichzelf pompt, en zodra een ronddrijvend protozoön of een watervlo een triggerhaartje raakt, klapt hij in een oogwenk open en zuigt water en avondmaal in één keer naar binnen. Dankzij die slimme jachtmethode haalt de plant binnen wat zijn voedselarme omgeving simpelweg niet kan bieden, en juist daarom pakt voeren of bemesten meestal averechts uit.
Er goed voor zorgen vraagt dat je aan een moeras denkt in plaats van een gewone kamerplant. Houd het substraat altijd doorweekt met mineraalvrij water, zet het ergens helder, en laat het verder grotendeels met rust. Zodra het water goed geregeld is, merk je dat de rest bijna vanzelf gaat.
Verzorging
De korte versie: helder licht, uitsluitend gedistilleerd water of regenwater, en een arme mengeling van turf en zand die altijd nat blijft. Sla bemesting helemaal over, en laat het nooit uitdrogen.
Licht
Zet blaasjeskruid ergens met helder, indirect licht, al kan het na gewenning ook overweg met halfschaduw tot volle zon. Bloei draait om licht, dus een plant die wel blad krijgt maar nooit bloeit, vraagt eigenlijk gewoon vriendelijk om wat meer.
Water
Hier komt alles samen. Grijp alleen naar gedistilleerd water, omgekeerde-osmosewater of regenwater, want kraanwater of mineraalwater is dodelijk voor de plant. Zet terrestrische soorten in een bak met 1 tot 3 cm zuiver water om ze doorweekt te houden, laat aquatische soorten ondergedompeld of vrij drijvend leven, en zorg dat het substraat nooit uitdroogt.
Bodem
Zet het in een arme mengeling van turf en silicazand, ongeveer half om half, zonder iets toe te voegen. Een pH van 4,0 tot 6,0 houdt het in de zure zone waar het van houdt, en aquatische soorten hebben helemaal geen grond nodig.
Temperatuur
Blaasjeskruid voelt zich prettig binnen een ruim bereik, van 10°C tot 30°C. Gewone kamertemperatuur valt netjes binnen die spanne met marge over, dus de meeste huizen zijn prima geschikt.
Luchtvochtigheid
Het geeft de voorkeur aan lucht die een tikje vochtig is, ergens tussen 50% en 80%. Een waterschaal onder terrestrische soorten verhoogt de luchtvochtigheid daaromheen vanzelf al, en aquatische soorten voelen zich sowieso al thuis in water.
Bemesting
Laat het voeren aan de plant zelf over. De blaasvallen verzamelen alle voedingsstoffen die het nodig heeft uit microscopisch kleine prooien, en elke meststof die je aanbiedt maakt hem hoogstwaarschijnlijk juist kapot.
Snoeien
Er is nauwelijks snoeiwerk om aan te denken. Knip uitgebloeide bloemstelen weg en ruim dode of verrottende mat op, zodat het substraat schoon blijft.
Verpotten
Geef het elke 1 tot 2 jaar een verfrissing, want de turf breekt langzaam af en verliest zijn structuur. Verpot het wanneer de mat over de potranden hangt, het substraat verkruimeld is, of de energie en bloei beginnen af te nemen.
Formaat & plantafstand
Blaasjeskruid blijft compact, met een hoogte van slechts 5 tot 30 cm, en een mat die ongeveer 10 tot 30 cm breed wordt. Een brede, ondiepe pot past veel beter bij zijn kruipende groeiwijze dan een diepe.
Problemen oplossen
Bijna elk probleempje bij blaasjeskruid is terug te voeren op water, licht of die verleidelijke neiging om het toch te voeden, dus er valt zelden veel te raden. Zoek hieronder het symptoom bij de oorzaak, en meestal is de remedie gewoon vers water of een zonniger plekje. Zie je vroeg een probleem, dan veert de mat meestal snel weer terug, dus maak je niet te veel zorgen.
Mat die verbruint en terugsterft
Een mat die bruin wordt en inzakt reageert meestal op zout- of mineraalophoping door kraanwater of hard water, of op een substraat dat te droog is geworden. Raak niet in paniek, stap gewoon meteen over op gedistilleerd, omgekeerde-osmose- of regenwater en spoel de turf goed door om de zouten weg te spoelen. Houd de bak gevuld zodat het substraat vochtig blijft, want één droge periode kan de plant al terugzetten, al vergeeft hij het je zodra het water weer klopt.
Oplossing:
- Stap direct over op gedistilleerd, omgekeerde-osmose- of regenwater
- Spoel het substraat grondig door met zuiver water
- Houd de bak bijgevuld zodat het substraat doorweekt blijft
Zachte, papperige groei die overgaat in rot
Zachte, papperige plekken die overgaan in rot volgen meestal op meststof of voedselrijk water dat de plant simpelweg niet kan verwerken, of op aquatische soorten die in warm, stilstaand water zijn achtergelaten. Deze kleine vleeseters gedijen bij een sober leven, dus het vriendelijkste is om nu meteen te stoppen met voeren. Zet hem in verse, voedselarme turf en zand, spoel met zuiver water, en je hebt hem een frisse start gegeven.
Oplossing:
- Stop met alle bemesting
- Verpot in een verse, voedselarme turf/zandmengeling en spoel met zuiver water
Gezonde mat die weigert te bloeien
Als je plant er weelderig uitziet maar hardnekkig geen bloemen vormt, wees gerust, want het antwoord is bijna altijd te weinig licht of een beetje mineraalophoping in het water. Verplaats hem naar een zonniger plekje of zet een kweeklamp neer, en spoel daarna het substraat door met gedistilleerd of omgekeerde-osmosewater om alles wat zich heeft opgehoopt weg te spoelen. Geef hem lichtere dagen en schoon water, en de bloemen komen vanzelf op hun eigen tempo.
Oplossing:
- Verplaats naar een lichtere plek of voeg extra licht toe
- Spoel het substraat door met gedistilleerd/omgekeerde-osmosewater om opgehoopte mineralen te verwijderen
Algen die aquatische planten verstikken
Bij aquatisch blaasjeskruid duiken algen op zodra het water te veel voedingsstoffen bevat of onder fel licht staat. Ververs een deel van het water met zuiver water en verwijder rottend materiaal dat de groene aanwas voedt. Draai het licht een tikje terug, en dat laagje houdt vanzelf op met uitbreiden, dus hiervan herstel je makkelijk.
Oplossing:
- Ververs gedeeltelijk het water met zuiver water
- Verminder de lichtintensiteit en verwijder verrottend organisch materiaal
Giftigheid
Heerlijk nieuws voor een huis vol nieuwsgierige neuzen: blaasjeskruid is door en door veilig. De ASPCA vermeldt het niet op de lijst van planten die giftig zijn voor katten en honden, en geen enkele voorlichtingsdienst of botanische bron noemt het een risico voor mensen of andere dieren. De vallen vangen niets groters dan een watervlo, dus hier is werkelijk niets om je zorgen over te maken.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Mild voor katten. Als een kat een hapje van de natte mat neemt, raakt hij niet vergiftigd, al kan die drassige turf een maag wel een beetje van streek maken.
Honden Geen
Honden hebben hier niets te vrezen. Een lik aan de bladeren of een slokje uit de bak bevat helemaal geen gif.
Paarden Veilig
Paarden lopen geen bekend risico, en dit kleine moerasplantje is sowieso veel te bescheiden een hapje om ertoe te doen.
Konijnen Veilig
Konijnen lopen absoluut geen risico, want blad en stengels bevatten geen gifstoffen. De blaasvallen richten zich alleen op microscopisch kleine prooien.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen lopen geen gevaar bij blaasjeskruid, een moerasbewoner waar ze zelden aan zouden grazen.
Vogels Veilig
Vogels zijn er veilig bij. Niets in de plant kan hen schaden, en de vallen zijn veel te klein om iets groters dan een watervlo lastig te vallen.
Mensen Veilig
Mensen hoeven zich geen zorgen te maken. Die vallen grijpen alleen microscopisch kleine waterprooien, dus het is een veilige plant om te hanteren en in huis te houden.
Geen speciale voorzorgsmaatregelen; de blaasvallen vangen alleen microscopisch kleine waterprooien en vormen geen risico voor huisdieren of mensen.
Variëteiten
Er bestaan honderden soorten blaasjeskruid, van moerasminnende wortelaars tot vrij drijvende zwemmers. Dit zijn de soorten die je het meest waarschijnlijk onder je hoede krijgt of tegenkomt.
Utricularia sandersonii
Een vriendelijke, beginnersvriendelijke landsoort met zachte blauwwitte bloemen die op piepkleine leeuwenbekjes lijken, getekend met paarse adertjes.
Utricularia livida
Een vergevingsgezinde soort uit Afrika en Mexico die dikke matten vormt, bezaaid met kleine lila-witte bloemetjes.
Utricularia vulgaris
Een vrij drijvende waterplant met tere, valrijke onderwaterstengels en vrolijke gele bloemen die boven het wateroppervlak uitsteken.
Utricularia graminifolia
Een grasachtige landsoort die neigt naar semi-aquatisch, geliefd bij aquariumhouders om het lage tapijt dat ze vormt.
Utricularia subulata
Een piepkleine, ver reizende landsoort met gele bloemen die de gewoonte heeft ongevraagd op te duiken in potten van andere moerasplanten.
Zo vermeerder je
Zodra het zich thuis voelt, verspreidt blaasjeskruid zich met plezier, of je nu de mat deelt of het stofijne zaad zaait voor wie geduld heeft.
ScheurenMakkelijk
Voorjaar of vroege zomer, tijdens actieve groei · Een paar weken tot een paar maanden
De eenvoudigste weg naar meer planten is de mat te delen in het voorjaar of de vroege zomer, terwijl de groei sterk is. Maak voorzichtig een stuk los, zet het in verse, voedselarme turf en zand, en houd het constant nat met zuiver water. Geef een nieuw stuk een paar weken tot een paar maanden en het vindt zijn draai.
ZaadVeeleisend
Voorjaar · Enkele maanden tot meer dan een jaar
Beginnen met zaad vraagt om een beetje geduld, maar het is goed haalbaar. Strooi het fijne zaad in het voorjaar over vochtige turf en zand, en bereid je voor op wachten, want de kieming is traag en de zaailingen komen klein en teer op. Er kan enkele maanden tot meer dan een jaar overheen gaan voordat ze echt wortel schieten.
Mythes
Blaasjeskruid moet net als een venusvliegenvanger gevoed worden met vlees of insecten.
Die blaasvallen zijn gemaakt voor microscopisch kleine prooien zoals protozoën en watervlooien, niet voor hapjes voedsel. Stop je er vlees of een insect in, dan rot dat gewoon weg in het substraat. De plant voedt zichzelf uit het water en heeft geen hulp van jou nodig.
Vleesetende planten hebben meststof nodig om goed te groeien.
Blaasjeskruid is opgegroeid in voedselarme moerassen en haalt wat het nodig heeft rechtstreeks uit het water. Meststof of mineraalrijk water doodt de plant meestal, wat haaks staat op bijna alles wat je ooit over het voeden van planten hebt gehoord.