Dieren eten korstmos in grote hoeveelheden, en daar begint jouw antwoord. Een PLOS ONE-studie uit 2023 zet grondbewonend korstmos op 75% van het winterdieet van de kariboe en ongeveer 25% van het zomerdieet. Het eerlijke uitgangspunt bij eetbare korstmossen is dus dat dieren ze met hele kuddes tegelijk eten. Herders in het noorden verzamelen ook korstmos, zodat hun rendieren voer hebben als sneeuw al het andere bedekt. Wat deze bronnen je geven, is een verslag van dat gebruik. Geen ervan keurt een soort goed als veilig voor jouw eigen bord.
De chemie maakt dit lastig voor jou. Korstmossen maken ongeveer 400 bekende secundaire stoffen. Die stoffen gelden als afweer tegen ziekte en parasieten, en ze schrikken vraat af. Lees die tweede taak nog eens, want die werkt tegen je. Een flink deel van de korstmoschemie is er juist om dieren van het korstmos af te houden, en dat is een vreemde basis om op te gaan wildplukken.
Je hebt nog een tweede probleem, en dat heeft niets te maken met wat het korstmos zelf aanmaakt. Korstmossen hebben geen wasachtige cuticula die ze afsluit, dus alles om hen heen gaat rechtstreeks hun structuur in. Ze vangen fijnstof in en nemen zwavel, kwik en stikstof op, en dat blijft allemaal in het weefsel zitten. Je vraag valt dus in tweeën uiteen. De ene helft is de chemie die een korstmos zelf maakte. De andere helft is wat het uit de lucht verzamelde, en een soort met milde chemie die in vuile lucht groeit, bevat nog steeds alles wat hij heeft opgenomen. Door die dubbele bron zijn eetbare korstmossen moeilijk op het oog te beoordelen.
Het verslag van korstmos als voedsel gaat vooral over dieren, niet over mensen zoals jij. Schapen in de woestijnen van Libië halen een deel van hun kost uit korstvormige korstmossen op kaal gesteente; ze schrapen een maaltijd van steen waar bijna niets anders groeit. Wapiti's en elanden eten ook korstmos, dus die kun je bij de kariboekuddes optellen. De cijfers van de kariboe verschuiven met het seizoen. Korstmos vormt driekwart van hun winterdieet en een kwart van het zomerdieet, dus dat aandeel daalt zodra ander voedsel terugkomt.
Korstmos als rendiervoer is het duidelijkste menselijke geval dat je in deze bronnen vindt. De Laplanders oogsten korstmossen en houden ze als wintervoer voor hun rendieren aan, waarmee korstmos eerder een voedergewas is dan menselijk basisvoedsel. Dat is voeren, geen wildplukken. Mensen doen het snijden en opslaan, en de dieren doen het eten. De praktijk laat je zien dat korstmos een rendier door een zwaar seizoen sleept, en dat is precies waar wintervoer voor dient. Het zegt niets over wat diezelfde handvol bij een mens doet.
Behandel korstmos dus als veevoer en niet als wildpluk. Deze bronnen geven je geen portiegrootte, geen bereidingswijze en geen lijst met soorten die voor mensen zijn vrijgegeven, en je moet zoiets er niet bij elkaar gokken. Zet een wildplukgids een korstmos op je bord, dan is die gids je bron, en deze pagina niet.
These sources document lichen eaten by animals and harvested as fodder. They do not clear any species for people and they do not give you an amount.
De 400 stoffen zijn wél het naspeuren waard. Sommige bereiken jou al als antivirale en antibacteriële medicijnen. Dat is een aparte vraag met een eigen onderzoeksveld, dus ga naar de vraag over medicinaal gebruik als de chemie je hier bracht. Eetbare korstmossen en bruikbare korstmosstoffen zijn niet hetzelfde onderwerp. Aan de eetkant houdt het bewijs gewoon op.
Lees het volledige artikel: Korstmossen: wat ze zijn en hoe je ze herkent