Zwierzęta jedzą porosty na potęgę i od tego zaczyna się odpowiedź. Badanie opublikowane w 2023 roku w PLOS ONE podaje, że porosty naziemne stanowią 75% zimowej diety karibu i około 25% diety letniej. Uczciwy punkt wyjścia w sprawie jadalnych porostów jest więc taki, że zwierzęta jedzą je całymi stadami. Pasterze na północy też je zbierają, żeby renifery miały co jeść, gdy śnieg przykryje wszystko inne. Te źródła dokumentują takie właśnie wykorzystanie. Żadne z nich nie potwierdza, że jakikolwiek gatunek nadaje się na twój obiad.
Kłopotliwa jest chemia. Porosty wytwarzają około 400 znanych metabolitów wtórnych. Uważa się, że związki te bronią przed chorobami i pasożytami, a przy tym zniechęcają roślinożerców. Przeczytaj tę drugą funkcję jeszcze raz, bo działa przeciwko tobie. Spora część chemii porostów istnieje po to, żeby zwierzęta ich nie jadły, a to dziwna podstawa dla zbieractwa.
Jest jeszcze druga sprawa i nie ma ona nic wspólnego z tym, co porost buduje sam. Porosty nie mają woskowej kutykuli, która by je odgradzała, więc wszystko z otoczenia przenika prosto do plechy. Zatrzymują pyły i pobierają siarkę, rtęć oraz azot, a to wszystko zostaje w tkance. Twoje pytanie rozpada się więc na dwa. Jedna połowa to chemia, którą porost wytworzył sam. Druga to wszystko, co zebrał z powietrza — gatunek o łagodnej chemii rosnący w brudnym powietrzu wciąż trzyma w sobie co do grama to, co wchłonął. To podwójne źródło sprawia, że jadalnych porostów nie da się ocenić na oko.
Dokumentacja porostów jako pokarmu dotyczy głównie zwierząt, a nie ludzi takich jak ty. Owce na pustyniach Libii żywią się częściowo porostami skorupiastymi rosnącymi na nagich skałach, zeskrobując posiłek z kamienia tam, gdzie prawie nic innego nie rośnie. Wapiti i łosie też jedzą porosty, więc dopisz je do stad karibu. Liczby dla karibu zmieniają się z porą roku. Porosty stanowią trzy czwarte ich zimowej diety i ćwierć letniej, więc udział spada, gdy wraca inna pasza.
Porost jako karma dla reniferów to najwyraźniejszy ludzki przykład, jaki znajdziesz w tym zestawie. Lapończycy zbierają porosty i przechowują je jako zimową paszę dla reniferów, co czyni z porostu surowiec paszowy, a nie podstawę ludzkiego jadłospisu. To karmienie, nie zbieractwo. Ludzie zbierają i magazynują, a jedzą zwierzęta. Ta praktyka pokazuje, że porost przeprowadza renifera przez ciężką porę roku — o to właśnie chodzi w zimowej paszy. Nie mówi natomiast nic o tym, co ta sama garść zrobi w człowieku.
Traktuj więc porosty jako paszę dla zwierząt, a nie materiał na własny stół. Te źródła nie podają żadnej wielkości porcji, żadnego sposobu przygotowania ani listy gatunków dopuszczonych dla ludzi, i nie należy takiej listy tworzyć na wyczucie. Jeśli poradnik zbieracki kładzie porost na twoim talerzu, to on jest twoim źródłem — nie ta strona.
These sources document lichen eaten by animals and harvested as fodder. They do not clear any species for people and they do not give you an amount.
400 związków to wątek wart dalszego drążenia. Część z nich już trafia do ciebie jako leki przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. To osobne pytanie z własnym dorobkiem badań, więc jeśli przyciągnęła cię tu chemia, zajrzyj do pytania o zastosowania lecznicze. Jadalne porosty i przydatne związki porostowe to nie ten sam temat. Po stronie jedzenia dowody kończą się tam, gdzie się kończą.
Przeczytaj cały artykuł: Porosty: czym są i jak je rozpoznać