Nee. Conifeer zijn draait om kegels en zaden, niet om hoogte of één stam. Coniferenstruiken staan bij de kwekerij op dezelfde tafel als dennen die groter worden dan een huis, en op beide labels staat om dezelfde reden hetzelfde woord. Botanici tellen 638 soorten in de groep, en wat ze verbindt, is de manier waarop ze zaad dragen. Hoogte maakt geen deel uit van de definitie. Sommige kruipen plat over je grind. Andere knip je elke zomer tot een haag. Ze tellen allemaal mee.
De ondiepe stenen trog bij mijn achterdeur bevat drie coniferen, en geen ervan zal ooit schaduw geven. Ik zette de planten in maart in een korrelig, doorlatend mengsel, klemde een paar kleine stenen rond de wortelhals en liet ze verder met rust. Op elk label stond op de achterkant hoogte en breedte na 10 jaar in plaats van een volwassen maat, en zo verkopen kwekerijen de kleine selecties. Je ziet dezelfde planten gekweekt voor rotstuinen, troggen en potten, en de trog heeft sindsdien elke winter zijn vorm behouden.
Die tienjaarscijfers komen uit een indeling die de American Conifer Society heeft opgezet. Daaruit rollen vier klassen: miniatuur, dwerg, halfdwerg en groot, gerangschikt op groeisnelheid en op hoe groot een plant na 10 jaar is. Niets aan die indeling is botanisch. Een plant met het label dwerg is geen apart soort plant, en lijsten met dwergconiferen beschrijven groeiwijze en maatklasse, niet de stamboom. Jouw kniehoge spar en de spar die boven je dakrand uitkomt, zijn botanisch gezien hetzelfde, want beide dragen zaad in kegels. Het label in je hand beschrijft dus maat en vorm, geen botanische rang.
Loop door een tuincentrum en je ziet het meteen op de tafels. Levensboom wordt gekweekt en geknipt als haag, en je vindt coniferenstruiken op dezelfde lijst als jeneverbes, taxus en cipres. Een jeneverbes als bodembedekker loopt plat over je talud en zet nooit een stam op. Andere vormen lage matten of compacte kussens waar je overheen stapt zonder het te merken. De groeiwijze bepaalt de groep niet. Kruipende jeneverbessen worden verkocht om een talud te bedekken, en geen van die planten zal er ooit als een boom uitzien. Een conifeer die onder kniehoogte blijft, is net zo goed een conifeer als een zilverspar in het bos.
De verwarring komt door het plaatje in je hoofd. Zeg conifeer en je denkt aan een hoge groenblijver met een punt bovenop, want zo ziet een kerstboom eruit en daarmee staat een houtplantage vol. De definitie zit echter in de zaadkegel, en kegels vind je op planten van elke vorm en maat. Coniferen horen bij de gymnospermen, en die hele groep wordt gedefinieerd door zaadkegels, niet door gestalte. Vorm had er niets over te zeggen. De planten onder dat ene woord lopen van platte matten tot bosreuzen.
Het getal dat je op een plantenlabel kunt vertrouwen, is de maat na 10 jaar, niet de ene volwassen hoogte die in grote letters op de voorkant staat. Veel coniferenstruiken kruipen tientallen jaren door, dus zo'n volwassen maat kan een schatting zijn of een getal van een veel ouder exemplaar. De tienjaarsmaat vertelt je wat je struik doet op de plek die je hebt, en dat is de vraag waarmee je naar de kwekerij kwam.
Beschouw de groeisnelheden en winterhardheidscijfers op die labels als advies van de kwekerij, niet als vaststaande botanie. De getallen komen uit hoe een selectie zich in proefbedden en tuinen heeft gedragen, en je eigen grond en ligging schuiven ze op. Koop dus eerst op groeiwijze en pas daarna op naam. Wil je iets laags naast een pad, vraag dan om een miniatuur en let ook op de breedte na 10 jaar, want de breedte maakt een pad al smal voordat de hoogte voor jou een rol speelt.
Lees het volledige artikel: Coniferen: soorten, kenmerken en harde cijfers
