Twee planten die allebei als paars verkocht worden, kunnen naast elkaar staan en totaal niet op elkaar lijken. De ene oogt grijzig lila in de volle zon, de andere is zo donker dat hij op tien passen afstand voor zwart doorgaat. Als je de tinten paarse bloemen in drie groepen verdeelt, wordt bestellen uit een catalogus een stuk makkelijker. In de lichte groep zitten lavendel, lila en mauve, violet, amethist en magenta zitten in het midden, en de donkere groep loopt van pruimpaars en indigo tot bijna zwart. Die namen komen uit tuinliteratuur, niet uit een botanisch systeem.
Begin bij de lichte kant, waar de kleur veel grijs bevat. Lavendel is de plant die de meeste mensen voor zich zien, en de aren schommelen tussen grijs en blauw, afhankelijk van de cultivar die je koopt. Kattenkruid doet iets vergelijkbaars met waziger bloemen die maandenlang blijven komen. Lichtpaarse bloemen kunnen er in fel middaglicht verbleekt uitzien en bij schemering weer veel sterker, dus je krijgt op één dag twee verschillende kleuren van dezelfde plant.
De middengroep is wat de meeste mensen bedoelen als ze paars zeggen. Clematis dekt dat goed af, met grote platte bloemen die wekenlang een sterke tint vasthouden tegen een schutting of een obelisk. Siberische lis doet hetzelfde op kniehoogte, en de neerhangende bloembladen hebben vaak donkere adering over een lichtere ondergrond. Violette bloemen lijken van de overkant van het gazon blauw en worden warmer naarmate je dichterbij komt. Die omslag verrast iedereen die een border op basis van foto's samenstelt.
Die hele spreiding komt voort uit pigmentchemie. Zes anthocyanidinen doen in de natuur het meeste werk. Alappat en Alappat noemen ze pelargonidine, cyanidine, delphinidine, peonidine, petunidine en malvidine. Samen bestrijken ze oranje tot blauwachtig rood. Extra hydroxylgroepen op de B-ring duwen de kleur richting blauw, en methylering duwt hem terug richting rood. Suiker toegevoegd op C3 geeft een roodverschuiving, terwijl aromatische acylering de bloem naar blauw laat neigen. Kleine aanpassingen aan één molecuul verschuiven de kleur over dat bereik, en de tintnamen die je leest volgen die verschuiving.
Aan de donkere kant valt de kleur weg richting zwart. Pruimpaars en indigo laten hun tint nog zien als de zon erop valt, maar op een grauwe dag zakken ze weg in de schaduw. Donkerpaarse bloemen hebben iets bleeks of zilverkleurigs achter zich nodig, anders verlies je de bloem en houd je de bladeren over. Veredelaars blijven cultivars uitbrengen die catalogi zwart noemen, en de eerlijke tintnaam is bijna zwart. Houd één bloem tegen het licht en je vindt er dicht bordeauxrood of diep violet onder.
Pigment is maar de helft van het antwoord. De vorm van de oppervlaktecellen op een bloemblad bepaalt hoeveel licht er naar je terugkaatst. Kegelvormige cellen vangen licht en verdiepen de kleur, terwijl platte cellen meer licht terugwerpen en een sterk gepigmenteerde bloem verbleekt kunnen laten lijken. Twee zaailingen met dezelfde pigmentlading kunnen alleen daardoor al een hele tint verschillen.
Beoordeel een paarse cultivar dus in je eigen tuin voordat je er twaalf bestelt. Catalogusfoto's zijn zo belicht dat ze vleien, en geen enkele foto vertelt je hoe die bloem er bij schemering tegen jouw schutting uitziet. Koop één plant en zet hem op de plek waar de groep moet komen. Bekijk hem een week lang in alle weer. Paars loopt ook door vruchten en blad, en een donker blad achter een lichte bloem doet vaak meer voor de border dan een tweede bloem.
Check a new purple twice, once in flat morning light and once with the sun behind it. The same bloom can read gray at breakfast and glow violet by evening.
Lees het volledige artikel: 10 paarse bloemen die het planten waard zijn
