Anthocyanen, de pigmenten achter elk paars bloemblad, zijn instabiel bij hitte, licht en pH. Dat is het korte antwoord. Paarse bloemen die in augustus verbleken zijn pigmenten die doen wat pigmenten doen, en je gieter heeft er weinig mee te maken. Dezelfde stoffen kleuren roze, rode en blauwe bloemen, dus ook die tinten liggen niet vast.
Ik heb purperen zonnehoed langs een zuidelijk hek geplant in een tuin in zone 5b in het zuiden van Wisconsin, en hij bloeit elk jaar van juni tot en met augustus. In de derde week van juli zijn die bloemen een tint bleker dan dezelfde planten in juni waren, op grond die het hele seizoen hetzelfde water kreeg. Wat er in die weken veranderde, was de hitte van juli, niet de plant.
Haal de drie stressfactoren uit elkaar en elke factor werkt op zijn eigen manier. Hitte komt eerst, want de stabiliteit van anthocyanen daalt als de temperatuur stijgt, en een reeks hete, felle middagen kost je meer kleur dan een koele week. Licht is de tweede, en dat treft de bloemblaadjes die naar de open lucht wijzen het hardst. De derde verrast mensen. De pH die de uiteindelijke kleur bepaalt, zit in de vacuole van de cel van de plant zelf, niet in de tuingrond die je elk voorjaar test.
Petunia maakt dat duidelijker dan welk paars in mijn borders ook. Verzuur de vacuole in een petunia en de bloem wordt rood, met hetzelfde pigment in dezelfde cel dat hetzelfde werk doet. De fijnere chemie duwt dezelfde kant op. Meer hydroxylgroepen aan de B-ring van het pigment maken het blauwer, methylgroepen maken het roder. En geen van de drie stressfactoren werkt alleen. Een hete, felle week is hitte en licht tegelijk, en het bloemblad krijgt allebei.
Over één seizoen volgen die kleurveranderingen een ritme dat je vanaf het terras kunt volgen. Diep paars in juni. Een zachtere lavendeltint in de heetste periode van de zomer, en in september komt er iets van de diepte terug zodra de nachten afkoelen. Twee bloemen aan dezelfde stengel kunnen een tint verschillen. Een catalogusfoto die in één perfecte week in juni is gemaakt, zegt bijna niets over hoe die plant er in augustus in jouw tuin uitziet.
Paarse bloemen die tijdens een hete periode verbleken zijn meestal het pigment en niet een zieke plant, en hier heb je wél iets in de hand. Het draait om de standplaats. Een paarse bloem die van het middaguur tot zonsondergang staat te bakken, geeft zijn kleur sneller op. Dezelfde plant met schaduw in de middag houdt zijn tint langer vast, dus zet hem aan de oostkant van een schutting of in de schaduwlijn van een hogere vaste plant. Niets wat je over de grond giet, bereikt de pH binnen in het bloemblad. Hitte en licht op de bloem zijn de twee knoppen waar je echt aan kunt draaien.
Buy one plant of a new purple cultivar, not ten. Look at it in June, then again in the first week of August, before you commit a whole border to it.
Kijk naar één stengel in plaats van naar de hele border. Noteer de kleur in juni en bekijk dezelfde plant dan in de eerste week van augustus, als de hitte er volop op heeft ingewerkt. Een ras dat beide keren diep van kleur is, heeft volgend voorjaar meer ruimte verdiend. Eentje die na één hete week verbleekt, vraagt om een koelere plek.
Beoordeel een paarse plant pas na een heel seizoen in je eigen omstandigheden voordat je hem afschrijft. En kijk naar het oppervlak van het bloemblad voordat je verloren pigment de schuld geeft. Kegelvormige opperhuidcellen kaatsen licht anders terug dan platte, dus een plant die vol anthocyaan zit, kan er voor jouw oog toch verwassen uitzien. De kleur die je ziet, is een afspiegeling van de omstandigheden en geen vaste eigenschap van het molecuul.
Lees het volledige artikel: 10 paarse bloemen die het planten waard zijn
