Roślina cebulowa · Colchicaceae
Zimowit jesienny
Colchicum autumnale
Wypuszcza nagie, liliowo-różowe kwiaty jesienią, a jednak każda część kryje śmiercionośną kolchicynę.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
do -34°C
15–25 cm
Przegląd
Zimowit jesienny ma w sobie coś, co zaskakuje ludzi, i to w najlepszym tego słowa znaczeniu. Jego liliowo-różowe, kielichowate kwiaty wyrastają wprost z gołej ziemi późnym latem i jesienią, bez ani jednego liścia w zasięgu wzroku, stąd wzięła się jego czuła nazwa nagie panie. Szerokie, pasowate liście pojawiają się następnej wiosny, odżywiają bulwę i zamierają do lata, przed kolejną rundą kwitnienia.
Nie daj się zwieść nazwie, bo to żaden krewny wiosennego krokusa, który być może już uprawiasz. Należy do rodziny Colchicaceae i wyrasta z bulwy, a nie z prawdziwej cebuli, i naturalizuje się chętnie na skraju lasu lub rozsiany po trawniku w strefach 4 do 9. Zasadź go raz, a z sezonu na sezon będzie się rozrastał w coraz większe kępy.
Jest jedna poważna sprawa, o której warto wiedzieć od razu. Każda część tej rośliny zawiera kolchicynę, jeden z najniebezpieczniejszych związków, jaki można mieć w ogrodzie, i nie ma odtrutki, jeśli zostanie zjedzona. Roślina pozostaje piękna i naprawdę łatwa w uprawie, ale prosi o wyraźną granicę między rabatą kwiatową a czymkolwiek, co mogłoby jej spróbować.
Pielęgnacja
W skrócie: ustaw bulwy w pełnym słońcu do lekkiego cienia, w dobrze przepuszczalnej glebie, podlewaj umiarkowanie tylko wtedy, gdy wiosenne liście są rozwinięte, i pozwól tym liściom pożółknąć samodzielnie, zanim je uporządkujesz. To naprawdę wybaczająca roślina.
Światło
Zapewnij zimowitowi jesiennemu pełne słońce, a otrzymasz najsilniejsze kwitnienie, choć akceptuje też częściowy cień bez większych problemów. Skraj lasu pasuje mu dobrze, dając otwarte światło wiosną, gdy liście ciężko pracują, i łagodniejszy cień w miarę upływu roku.
Podlewanie
Utrzymuj glebę w umiarkowanej wilgotności, gdy liście są rozwinięte wiosną, a potem niemal całkowicie ogranicz podlewanie, gdy bulwy wchodzą w letni spoczynek. Ostre odsączanie to jedyna rzecz, którą trzeba dobrze zrobić, ponieważ podmokła ziemia zgnilizuje bulwę szybciej niż cokolwiek innego.
Podłoże
Glina, ił lub piasek, wszystkie się sprawdzą, o ile gleba jest organicznie żyzna i dobrze przepuszczalna. pH od 6,0 do 7,5 w zupełności wystarczy, a najważniejszy szczegół to po prostu to, by woda nigdy nie zalegała wokół bulwy.
Temperatura
To wytrzymała, mrozoodporna roślina, dobrze czująca się w strefach 4 do 9 i tolerująca zakres w przybliżeniu -20°C do 24°C. Właściwie potrzebuje zimowego chłodu, by dać z siebie najlepsze rezultaty, i znosi silny mróz bez żadnej ochrony.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz to wszystko, czego potrzebuje, więc nie ma niczego do mierzenia ani czym się martwić. Znacznie ważniejsze jest utrzymywanie wiosennych liści suchych i nieściśniętych, ponieważ wilgotne, stłoczone liście zapraszają śnieć.
Nawożenie
Wmieszaj zbilansowany nawóz do cebul lub kompost w glebę przy jesiennym sadzeniu, i w zasadzie masz zrobione większość roboty. Bulwa buduje własne zapasy z wiosennych liści, więc dokładanie dodatkowego pokarmu niewiele daje.
Przycinanie
Prawie nie ma tu nic do przycinania. Pozwól, by wiosenne liście obumarły samodzielnie, tak by bulwa mogła zgromadzić zapasy na kolejny rok, i usuwaj te liście dopiero, gdy pożółkną. Powstrzymaj wszelką pokusę przycinania liści, gdy są jeszcze zielone.
Przesadzanie
W gruncie ta roślina chce raczej dzielenia niż przesadzania, mniej więcej co 3 lata, gdy kępy zrobią się zatłoczone. Wypatruj mniejszej liczby lub mniejszych kwiatów, ściśniętych kęp oraz bulw wypychanych na powierzchnię.
Rozmiar i rozstawa
Rośliny te pozostają ładnie niskie, osiągając około 15 do 25 cm wysokości przy podobnej rozpiętości. Umieszczaj bulwy w odstępie 15 cm i na głębokości 7,5 do 15 cm, tak by każda miała miejsce do wypełnienia się w kępę z biegiem lat.
Kiedy sadzić
Zimowit jesienny trzyma się swojego dziwacznego kalendarza, a gdy już go poznasz, roślina wydaje się łatwa. Wysadź uśpione bulwy pod koniec lata, mniej więcej w sierpniu, a kwiaty pojawią się w ciągu kilku tygodni tej samej jesieni. Liście czekają do następnej wiosny, wykonują swoją pracę odżywczą i zamierają w połowie lata, przed kolejnym kwitnieniem.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Siew: Niezalecane; nasiona kiełkują powoli i zwykle wysiewa się je na zewnątrz
- Sadzenie: Uśpione bulwy sadź na głębokość 7,5 do 15 cm i w rozstawie około 15 cm, od połowy do końca lata (sierpień)
- Zbiory: Bezlistne pędy kwiatowe kwitną od sierpnia do września (od późnego lata do wczesnej jesieni); szerokie liście pojawiają się następnej wiosny i zamierają do lata
Mrozoodporność
Temperatura: do -34°C
Rozwiązywanie problemów
Zimowit jesienny jest wytrzymały i prosi o bardzo niewiele, więc większość kłopotów sprowadza się do mokrej gleby, głodnych ślimaków lub naturalnie wiotkich, nagich łodyg. Znajdź to, co pasuje poniżej, i zareaguj wcześnie, i miej pewność, że samo ostre odsączanie gleby zapobiega jedynemu problemowi, który naprawdę może zabić roślinę.
Miękkie, gnijące bulwy, które po prostu nigdy nie wschodzą
Gnicie bulw wkrada się, gdy ziemia pozostaje mokra i podmokła zbyt długo. Jeśli podniesiesz bulwę i znajdziesz miękką, przebarwioną, cuchnącą tkankę tam, gdzie powinno być jędrne miąższ, to jest właśnie ten znak. Wyrzuć wszystko, co zmiękło, i przesadź zdrowe bulwy w ostro odsączającą się ziemię lub podniesioną grządkę. Dobra wiadomość jest taka, że same suche stopy wystarczą, by uchronić resztę.
Rozwiązanie:
- Wyrzuć zgniłe bulwy
- Przesadź zdrowe bulwy w ostro odsączającą się glebę lub podniesioną grządkę
Nadgryzione bulwy i postrzępione ubytki w świeżych pędach
Weź głęboki oddech, to jest uszkodzenie od ślimaków i łatwo je opanować. Kłopot pojawia się w wilgotnej, zacienionej ziemi, więc sprawdź, czy nie ma śladów śluzu i miękkich, wygryzionych miejsc na bulwach leżących blisko powierzchni. Zbieraj winowajców ręcznie o zmierzchu lub rozłóż odrobinę przynęty, a poprawienie odwodnienia bulw przy mniejszej ilości ściółki wokół nich usuwa schronienie, którego pragną.
Rozwiązanie:
- Zbieraj ślimaki ręcznie o zmierzchu
- Rozłóż przynętę lub pułapki wokół nasadzeń
- Popraw odwodnienie i ogranicz kontakt ściółki z bulwami
Ciemne pęcherze i sadzowate smugi na wiosennych liściach
Te pękate pęcherze, które pękają, uwalniając ciemny, pylisty zarodnik, to śnieć grzybowa bytująca na liściach, a wczesne wychwycenie utrzymuje ją w ryzach. Gdy tylko zauważysz zaatakowany liść, wyrwij go i usuń. Śnieć lubi liście wilgotne i stłoczone, więc odrobina więcej przestrzeni między bulwami i trzymanie wody z dala od liści postawi sprawę na właściwym torze.
Rozwiązanie:
- Usuń i zniszcz zainfekowane liście
- Unikaj podlewania z góry i ścisku, by poprawić przepływ powietrza
Nagie łodygi kwiatowe pochylające się i przewracające
Odpręż się, to po prostu sposób, w jaki roślina rośnie, a nie twój błąd. Jesienne kwiaty otwierają się na nagich, bezlistnych łodygach, bez żadnych własnych liści, na których mogłyby się oprzeć, więc kołyszą się i przewracają na wietrze czy deszczu. Wpleć je w niską roślinę okrywową lub między niskie byliny, a sąsiednia roślinność delikatnie podtrzyma kwiaty w pionie za ciebie.
Rozwiązanie:
- Podsadź niską rośliną okrywową, by podeprzeć łodygi
- Sadź wśród niskich bylin, które utrzymują kwiaty w pionie
Toksyczność
Traktuj tę roślinę raczej jak truciznę niż cokolwiek jadalnego. Każda część zawiera kolchicynę, a bulwy i nasiona zawierają jej najwięcej, i nawet niewielka próbka może być śmiertelna dla zwierząt domowych, zwierząt gospodarskich i ludzi, czasem bez żadnych ostrzegawczych sygnałów przez wiele godzin. Nie istnieje odtrutka, więc najpewniejszym bezpieczeństwem jest trzymanie jej poza zasięgiem i mycie rąk po każdym kontakcie.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Silna
Jeśli kot ugryzie jakikolwiek kawałek tej rośliny, traktuj to jak prawdziwy stan nagły. Obfite ślinienie się i krwawe wymioty zwykle pojawiają się jako pierwsze, potem biegunka, wstrząs i uszkodzenie wątroby oraz nerek, a szpik kostny bywa dotknięty później. Objawy mogą opóźniać się o godziny, więc wizyta u weterynarza na samo podejrzenie jest lepsza niż czekanie, aż objawy się ujawnią.
Psy Silna
Psy uwielbiają wykopywać i przeżuwać bulwy, które zawierają najbardziej skoncentrowaną dawkę ze wszystkich. Wypatruj ślinienia się, krwawych wymiotów i biegunki, zapaści oraz niewydolności narządów, która może wstrzymać się aż do długiego czasu po posiłku. To zatrucie jest często śmiertelne, więc proszę traktuj nawet małe nadgryzienie jako stan nagły.
Konie Silna
Koń, który pasie się na zimowicie jesiennym, cierpi na gwałtowną kolkę i krwawą biegunkę, a potem wstrząs i niewydolność narządów. Kolchicyna wyrządza szkodę w skali konia dokładnie tak samo, a wynik zbyt często bywa śmiertelny. Zadzwoń do weterynarza natychmiast, gdy podejrzewasz choćby kęs, zamiast czekać na pewność.
Króliki Silna
Nigdzie na tej roślinie nie ma bezpiecznego kęsa dla królika. Kolchicyna w liściach, kwiatach i bulwach powoduje poważne uszkodzenie jelit i szybkie pogorszenie stanu, a małe ciało ma bardzo mało zapasu. Trzymaj tę roślinę dobrze poza zasięgiem miejsc dostępnych dla królika, a całkowicie usuniesz to zmartwienie.
Zwierzęta gospodarskie Silna
Bydło, owce i kozy zatruwają się zimowitem jesiennym zarówno na pastwisku, jak i w sianie, ponieważ toksyna pozostaje aktywna nawet po wysuszeniu rośliny. Następuje krwawa biegunka, osłabienie i niewydolność narządów, a zwierzęta mogą paść. Gorzki smak zniechęca niektóre zwierzęta pasące się, ale głodne stado i skażone siano to miejsca, gdzie tkwi prawdziwe niebezpieczeństwo.
Ptaki Silna
Kolchicyna szkodzi ptakom tak samo jak ssakom, a dziobiąca kura czy ciekawska papuga mogą przyjąć śmiertelną dawkę z bulwy lub nasion. Wypatruj problemów z wolem i jelitami, osłabienia i szybkiego pogorszenia stanu. Trzymaj ptaki z dala od rośliny i wszelkich nasion, które zrzuca, a pozostaną bezpieczne.
Ludzie Ostrożnie
Żadna część zimowitu jesiennego nie jest jedzeniem, a ludzie umierali po pomyleniu bulw z dzikim czosnkiem lub całej rośliny z prawdziwym szafranem. Zjedzenie jakiejkolwiek części może wywołać ciężkie wymioty, krwawą biegunkę, niewydolność wielonarządową i zahamowanie szpiku kostnego, bez żadnej odtrutki do dyspozycji. Nawet dotykanie może podrażnić skórę, więc załóż rękawice i trzymaj roślinę dobrze z dala od dzieci.
Trzymaj bulwy, nasiona, liście i kwiaty poza zasięgiem zwierząt domowych i dzieci. Przechowuj bulwy w bezpiecznym miejscu, noś rękawice przy obchodzeniu się z rośliną, ponieważ może wywołać kontaktowe zapalenie skóry, i myj ręce po kontakcie. Nigdy nie myl z jadalnym szafranem.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Gatunek dziki to zdecydowanie forma, z którą spotkasz się najczęściej, choć jedna nazwana odmiana również pojawia się w ogrodach.
Pleniflorum
Jego kwiaty są pełne i różowo-różane, pełniejsze niż pojedyncze, gwiazdkowate, liliowo-różowe kwiaty widoczne u gatunku.
Rośliny towarzyszące
Zimowit jesienny najlepiej łączy się z roślinami, które podpierają jego nagie łodygi kwiatowe i podzielają jego upodobanie do słońca wiosną, a lżejszego cienia później.
Sadź obok
Niskie rośliny okrywowe: Pomagają podeprzeć słabe, bezlistne łodygi kwiatowe i chronią kwiaty przed pokładaniem się
Krzewy liściaste i byliny ze skraju lasu: Tworzą naturalistyczne otoczenie z pełnym słońcem wiosną, gdy rozwinięte są liście, i lekkim cieniem później
Jak rozmnażać
Zimowit jesienny chętnie się rozmnaża, gdy tylko się zadomowi, a najszybsze drogi zawsze zaczynają się od bulwy, zamiast czekać na nasiona.
Odrosty i rozetki przybyszoweŁatwa
Podnoszenie latem, po obumarciu liści · Zakwita następnej jesieni po zadomowieniu
Każda bulwa wytwarza drobne odrosty przy swojej podstawie, co czyni to łatwym sukcesem. Podnieś kępę latem, gdy liście już obumrą, delikatnie odłam odrosty i posadź je z powrotem na głębokości 7,5 do 15 cm i w odstępie około 15 cm. Szybko się zadomowią i nagrodzą cię kwiatami już następnej jesieni.
PodziałŁatwa
Lato, po obumarciu liści, ale przed pojawieniem się kwiatów; dziel co 3 lata, gdy zatłoczone · Zadomawia się i kwitnie tej samej jesieni lub następnej
Gdy kępa zrobi się ciasna, a kwiatów jest coraz mniej, po prostu wykop ją i rozdziel. Celuj w lato, po obumarciu liści, ale przed wybiciem łodyg kwiatowych, mniej więcej co 3 lata. Podzielone bulwy często zakwitną tej samej jesieni, a jeśli nie, to następnej.
Cebule i bulwyŁatwa
Sadź uśpione bulwy w połowie lub pod koniec lata (sierpień) · Kwitnie tej samej jesieni po sadzeniu pod koniec lata
Wsadź uśpione bulwy do ziemi w połowie lub pod koniec lata, mniej więcej w sierpniu, a zakwitną tej samej jesieni. Sadź je najszybciej, jak dostaniesz, ponieważ te bulwy nie przechowują się dobrze i szybko tracą swoją żywotność.
NasionaŚrednia
Wysiewaj na zewnątrz, gdy dojrzeją · Powolne; rośliny wysiane z nasion potrzebują kilku lat, by osiągnąć rozmiar kwitnący
Nasiona to cierpliwa droga. Wysiej je na zewnątrz w chwili, gdy dojrzeją, a potem przygotuj się na czekanie, ponieważ rośliny wysiane z nasion potrzebują kilku lat, by osiągnąć rozmiar kwitnący. Jeśli chcesz kwiatów znacznie szybciej, dzielenie bulw lub zbieranie odrostów to przyjaźniejsza droga.
Mity
Zimowit jesienny to po prostu jesienna odmiana wiosennego krokusa i jest równie nieszkodliwy.
To dwie zupełnie odrębne rośliny. Zimowit jesienny to Colchicum autumnale z rodziny Colchicaceae, podczas gdy prawdziwy krokus wiosenny należy do rodzaju Crocus z rodziny Iridaceae. Colchicum jest naładowany kolchicyną w każdej części i jest znacznie bardziej niebezpieczny, a jedną z łatwych wskazówek jest sześć pręcików wobec trzech u prawdziwego krokusa.
Zimowitu jesiennego można używać w kuchni tak jak szafranu.
Trzymaj każdą część tej rośliny daleko od jedzenia. Zjedzenie Colchicum autumnale może cię zabić przez zawartą w nim kolchicynę, podczas gdy szafran w twojej kuchni pochodzi z całkowicie niespokrewnionego gatunku Crocus sativus. Luźne podobieństwo wyglądu to jedyne, co je łączy.