Drzewo · Cupressaceae
Cyprysik groszkowy
Chamaecyparis pisifera
Zapewnij mu pełne słońce i swobodnie odsączającą się glebę, a ten wybaczający błędy iglak odwdzięczy się stałym kolorem przez cały rok.
Pełne słońce
Co 7–14 dni
do -34°C
6,1–9,1 m
Przegląd
Cyprysik groszkowy to jeden z bardziej wybaczających błędy iglaków, jakie możesz posadzić, wytrzymały, zimozielony krzew z Japonii, uprawiany dla miękkiego, pierzastego ulistnienia, a nie dla kwiatów. Należy do rodziny cyprysowatych i lekceważy mróz aż do -34°C, więc czuje się jak w domu w ogrodach na północy, w strefach USDA od 4 do 8. Dziki gatunek z czasem wyrasta na wysokie drzewo, ale większość ogrodników sięga po mniejsze, nazwane formy, które łatwiej umieścić i które są równie satysfakcjonujące.
Prawdziwa zabawa zaczyna się przy nazwanych odmianach. Niektóre pozostają niskimi, złotymi kopczykami, inne wznoszą się w miękkie, niebiesko-zielone kolumny, a odmiany nitkowate zwisają płaczącymi pasmami żółci. Przy takiej różnorodności możesz użyć go jako stałego krzewu fundamentowego, okazu wyróżniającego się w ogrodzie albo ciepłej plamy zimowego koloru, gdy reszta ogrodu już zasnęła, i znajdzie się odmiana pasująca niemal do każdego kącika.
Najlepsze jest to, że gdy tylko się zadomowi, niemal niczego nie wymaga, więc nie musisz mieć talentu ogrodniczego, by ją zadowolić. Zapewnij jej słońce, przepuszczalną glebę i odrobinę osłony przed ostrym, wysuszającym wiatrem, a zachowa swój całoroczny kolor niemal bezproblemowo. Jedyne, o czym warto pamiętać, to przycinanie, bo ten iglak nie odrasta z gołego drewna, ale gdy już to wiesz, łatwo zrobić to dobrze.
Pielęgnacja
W skrócie: pełne słońce do częściowego cienia, gleba, która pozostaje wilgotna, ale dobrze się drenuje i nigdy nie stoi podmokła, lekkie przycinanie ograniczone do zielonego przyrostu oraz jedna zbalansowana dawka nawozu do roślin zimozielonych wiosną, to wszystko, o co prosi ten bezproblemowy iglak.
Światło
Cyprysik groszkowy pokazuje swój najlepszy kolor w pełnym słońcu, gdzie złote i niebieskie formy zachowują dla ciebie swoje najcieplejsze odcienie. Chętnie zniesie też częściowy cień, choć przy zbyt małej ilości światła ulistnienie się przerzedza, a te piękne kolory przygasają.
Podlewanie
Staraj się utrzymywać glebę wilgotną, ale nigdy nie podmokłą, podlewając głęboko, gdy roślina się zadomawia, oraz ponownie podczas każdej suszy. Gdy się już zadomowi, radzi sobie ze sporą suszą, więc nie martw się o pojedynczy suchy tydzień, ale wciąż potrzebuje ostrego drenażu, bo to stojąca woda zaprasza zgniliznę korzeni.
Podłoże
Posadź go w wilgotnej, żyznej, dobrze przepuszczalnej ziemi, a odwdzięczy ci się. Nie jest wybredny co do odczynu i dobrze się czuje zarówno w glebie kwaśnej, jak i lekko zasadowej, mniej więcej w zakresie pH 5,0 do 7,5, o ile woda ma dokąd odpłynąć.
Temperatura
To twardy, mrozoodporny iglak, który dobrze się czuje w zakresie od około -34°C do 30°C, więc mroźne zimy na północy wcale go nie przerażają. Jedyne, na co warto uważać, to przenikliwy, suchy wiatr, który może przypalić eksponowaną stronę, a osłonięte stanowisko szybko to rozwiązuje.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz w zupełności mu wystarcza, więc nie ma tu żadnej liczby do pilnowania ani niczego do mierzenia. Naprawdę pomaga dobry ruch powietrza, bo to właśnie w zatłoczonym, nieruchomym, wilgotnym ulistnieniu lubią zaczynać się zaraza pędów i przędziorki.
Nawożenie
Lekka dawka wiosną zbalansowanego nawozu o powolnym uwalnianiu, przeznaczonego do roślin zimozielonych, to wszystko, czego potrzebuje. Jedno sezonowe nawożenie w zupełności wystarczy, bo to powoli i stabilnie rosnąca roślina, która najlepiej się czuje, gdy jej nie poganiasz.
Przycinanie
Przycinaj lekko i formuj roślinę tylko wtedy, gdy jest w niej zielony przyrost, w który można ciąć. Złota zasada, łatwa do zapamiętania, brzmi: nigdy nie tnij w gołe, brązowe drewno, które nie ma śpiących pąków i nie odrośnie z powrotem. Uprzątanie martwych, wewnętrznych gałęzi w miarę starzenia się rośliny utrzymuje jej świeży wygląd.
Przesadzanie
Formy doniczkowe i karłowate docenią świeżą, nieco większą doniczkę co 2 do 3 lat. Gdy korzenie zaczynają oplatać bryłę, woda przelatuje wprost przez podłoże albo wzrost wyraźnie się zatrzymuje, roślina łagodnie daje ci znać, że jest gotowa na większy rozmiar.
Rozmiar i rozstawa
To, jak duża urośnie, zależy całkowicie od wybranej formy, więc nie musisz zgadywać. Dziki gatunek może osiągnąć 6 do 9 m wysokości i rozrosnąć się na 90 cm do 6 m, więc zerknij na etykietę i daj każdej roślinie tyle miejsca, ile wymaga jej odmiana.
Kiedy sadzić
Cyprysik groszkowy to wytrzymały iglak, który trafia wprost do ziemi, a nie do tacki z nasionami, więc nie musisz zawracać sobie głowy uprawą w domu. Sadź go wiosną lub wczesną jesienią, gdy gleba jest ciepła, a wilgotność stała, co daje korzeniom spokojną szansę na zadomowienie się, zanim nadejdzie letni upał albo twardy zimowy mróz. Nie ma tu kwitnienia ani zbioru, na który trzeba czekać, bo roślina zarabia na swoje utrzymanie całorocznym ulistnieniem.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: wiosną lub wczesną jesienią
- Zbiory: niekwitnący; uprawiany dla zimozielonych liści
Mrozoodporność
Temperatura: do -34°C
Rozwiązywanie problemów
Większość problemów z cyprysikiem sprowadza się do podmokłych korzeni, suchego wiatru lub jednego niefortunnego cięcia, a dobra wiadomość jest taka, że żaden z nich nie musi oznaczać końca. Wychwyć wczesne sygnały na końcówkach pędów, w ulistnieniu lub w podmokłej glebie, a będziesz mieć mnóstwo czasu, by zareagować, zanim stracisz gałąź. Znajdź poniżej to, co widzisz, i działaj, dopóki przynosi to jeszcze jakąś korzyść.
Ulistnienie powoli się przerzedza nad mokrą, podmokłą glebą
Gdy roślina przerzedza się i słabnie w podmokłej ziemi, przyczyną niemal zawsze jest zgnilizna korzeni, często wywołana przez Phytophthora, a najlepiej wychwycić objawy wcześnie. Delikatnie odkop trochę ziemi przy nasadzie, a wyczujesz ciemne, rozmiękłe korzenie zamiast jędrnych i białych. Mocno zgniłej rośliny nie da się już uratować, więc ogranicz podlewanie, popraw drenaż i sadź ponownie tylko tam, gdzie woda swobodnie odpływa, a kolejna roślina będzie miała pełną szansę.
Rozwiązanie:
- Natychmiast popraw drenaż i przestań nadmiernie podlewać
- Usuń mocno dotknięte rośliny
- Sadź ponownie wyłącznie w dobrze przepuszczalnej glebie
Końcówki pędów brązowieją i zamierają
Nie martw się, jeśli końcówki brązowieją, bo zwykle winowajcą jest zaraza końców pędów, grzyb, który osiedla się w młodym lub zestresowanym przyroście podczas wilgotnej pogody, i da się nad tym zapanować. Wysuszający zimowy wiatr może pozostawić podobne przypalenie po nasłonecznionej stronie, więc nie zakładaj od razu najgorszego. Przytnij dotknięte gałązki wyraźnie poniżej uszkodzenia, przecieraj narzędzia między cięciami i popraw przepływ powietrza odrobiną osłony przed wiatrem, a roślina powinna wrócić do formy.
Rozwiązanie:
- Wytnij i zniszcz porażone gałązki wyraźnie poniżej objawów, dezynfekując narzędzia między cięciami
- Popraw przepływ powietrza i unikaj podlewania z góry
- Osłoń rośliny przed ostrym, wysuszającym zimowym wiatrem
Brązowiejące, nakrapiane ulistnienie spowite delikatną pajęczynką
Nie panikuj na widok delikatnej pajęczynki i matowego, nakrapianego wyglądu, bo to wizytówka przędziorków, które uwielbiają zakurzoną, zestresowaną roślinę i dają się dość łatwo zmyć. Potrzymaj kartkę białego papieru pod gałęzią i postukaj, a powinieneś zobaczyć poruszające się kropki. Inny szkodnik, workoprządek, zawiesza na ulistnieniu małe, wrzecionowate woreczki. Zmyj przędziorki, zbierz woreczki ręcznie, a młode workoprządki potraktuj Bt, gdy wczesnym latem pojawią się larwy, a roślina wróci do dobrej formy.
Rozwiązanie:
- Spłucz ulistnienie wodą, aby zmyć roztocza
- Zbieraj ręcznie i niszcz woreczki workoprządków
- Potraktuj młode workoprządki preparatem Bacillus thuringiensis (Bt), gdy wczesnym latem aktywne są larwy
Gołe, wewnętrzne drewno, które już nie obrośnie liśćmi
Oto coś, co warto zapamiętać, by nigdy nie dać się zaskoczyć: przytnij cyprysik do gołego, brązowego drewna w jego wnętrzu, a to miejsce pozostanie gołe, bo stare drewno nie ma śpiących pąków, które mogłyby wypuścić świeże pędy. Odrobina wewnętrznego brązowienia to po prostu działanie wieku, gdy zacienione dolne gałęzie z biegiem lat po cichu zamierają. Prowadź cięcia w zielonym, ulistnionym przyroście, dla wyglądu uprzątaj martwe, wewnętrzne drewno i wybacz lukę, która się nie wypełni, bo reszta rośliny radzi sobie znakomicie.
Rozwiązanie:
- Tnij wyłącznie w zielony, ulistniony przyrost
- Usuwaj martwe, wewnętrzne drewno dla wyglądu, akceptując że luka się nie wypełni
Toksyczność
Oto ulga dla każdego posiadacza zwierząt: cyprysik groszkowy nie jest uważany za toksyczny. Nie figuruje na listach trucizn ASPCA i jest uznawany za bezpieczny w otoczeniu kotów i psów. Jak każda roślina, zjedzona w dużej ilości może na chwilę rozstroić żołądek zwierzaka, ale nie ma tu żadnej prawdziwej trucizny, którą warto się martwić.
Bezpieczna dla
Ludzie · Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Koty Brak
Możesz być spokojny w towarzystwie kotów, bo cyprysik groszkowy nie figuruje na liście toksycznej ASPCA. Jeśli ciekawski kot skubnie sporą ilość ulistnienia, może się przez chwilę gorzej czuć, podobnie jak przy wielu roślinach ogrodowych, a potem szybko wróci do formy.
Psy Brak
Psy nie mają się tu czego obawiać. W ulistnieniu nie ma niczego toksycznego, więc najgorsze, co może zrobić duży, łakomy kęs, to na chwilę rozstroić żołądek figlarnego szczeniaka, zanim to minie.
Konie Bezpieczna
Możesz spokojnie trzymać go w pobliżu koni, bo w ulistnieniu nie stwierdzono żadnych toksycznych związków.
Króliki Bezpieczna
Króliki mogą pasać się w pobliżu bez żadnej szkody. To nie jest znana trucizna, więc przypadkowe ugryzienie po prostu im nie zaszkodzi.
Zwierzęta gospodarskie Bezpieczna
Bydło, kozy i owce mogą przechodzić obok bez obaw, bo ten łagodny iglak nie zawiera żadnych istotnych toksyn.
Ptaki Bezpieczna
Ptaki ogrodowe i dzikie czują się przy nim całkowicie swobodnie, a gęsta, zimozielona pokrywa daje im mile widziane schronienie, a nie żadne zagrożenie.
Ludzie Bezpieczna
Dla ludzi nie ma w nim niczego toksycznego, choć ulistnienie nie jest przeznaczone do jedzenia, a ścinki mogą wydawać się na rękach nieco żywiczne, więc wystarczy szybkie umycie rąk po przycinaniu.
Ogrodowy iglak krajobrazowy; ulistnienie może wywołać łagodny rozstrój żołądka, jeśli zostanie zjedzone w dużej ilości, podobnie jak wiele innych roślin, ale nie jest uważane za toksyczne.
Odmiany
Niemal nikt nie sadzi pełnowymiarowego, dzikiego gatunku, i ty też nie musisz. Oto nazwane formy i bliscy krewni, na których naprawdę natkniesz się w szkółce.
'Gold Mop' / 'Golden Mop'
Bardzo lubiana, karłowata odmiana nitkowata o sznurkowatym, przypominającym mop ulistnieniu w radosnej, złoto-żółtej barwie, zadowalająca się wysokością i szerokością około 60 do 90 cm po 10 latach, zanim z czasem zbliży się do około 150 cm.
'Boulevard'
Miękka, pierzasta forma o mchowatym pokroju, ubrana w niebiesko-zielone do srebrzystego młodociane ulistnienie, osiągająca po 10 latach mniej więcej 150 do 180 cm i ustatkowująca się w dojrzałości w okolicach 3,7 m.
'Filifera Aurea'
Złota odmiana nitkowata o łagodnie zwisających gałęziach z nitkowatym, żółtym ulistnieniem, osiągająca po 20 latach 180 do 215 cm, a z czasem około 6 m.
Cyprysik tępołuskowy (Chamaecyparis obtusa)
Osobny, ale bliski krewny, który poznasz po płaskich, wachlarzowatych pędach o pachnącym, łuskowatym ulistnieniu zamiast nitkowatego wyglądu cyprysika groszkowego.
Biały cedr atlantycki (Chamaecyparis thyoides)
Północnoamerykański kuzyn, który najlepiej czuje się w mokrej, podmokłej ziemi, i wyraźnie różni się od japońskiego cyprysika groszkowego.
Jak rozmnażać
To, jak uzyskasz kolejne egzemplarze cyprysika, zależy od tego, czego szukasz, a obie drogi są dostępne. Sadzonki wiernie odtwarzają cenioną, złotą lub niebieską formę, podczas gdy nasiona dają ci zwykły gatunek i radosną loterię siewek.
Sadzonki pędoweŚrednia
Od połowy do końca jesieni · Od kilku tygodni do kilku miesięcy do ukorzenienia
Sadzonkowanie to niezawodny sposób na wierne odtworzenie nazwanych, złotych i niebieskich form, które nie odtworzą się wiernie z nasion, więc to droga do wyboru, jeśli kochasz konkretną roślinę. Pobierz je od połowy do końca jesieni, a potem uzbrój się w cierpliwość, bo mogą potrzebować od kilku tygodni do kilku miesięcy, by wypuścić korzenie. Odrobina cierpliwości tutaj się opłaca.
NasionaŚrednia
Po dojrzeniu szyszek · Wolno; siewki są zróżnicowane
Jeśli chcesz spróbować z czystym gatunkiem, wysiej nasiona po dojrzeniu szyszek i ciesz się powolnymi, zaskakującymi rezultatami. Siewki różnią się między sobą i nie odziedziczą cech nazwanej odmiany, więc traktuj to raczej jako łagodny eksperyment niż pewne odtworzenie rośliny.
Mity
Mocne przycinanie cyprysika jak żywopłotu jest w porządku, bo odrasta z gołego drewna.
Łatwo o taką pomyłkę, ale podobnie jak większość iglastych roślin zimozielonych, cyprysik nie ma śpiących pąków na starym, brązowym drewnie. Przytnij w to gołe wnętrze, a luka po prostu pozostanie otwarta. Łagodnym rozwiązaniem jest: tnij wyłącznie w zielony przyrost i formuj roślinę stopniowo, po trochu.
Cyprysik groszkowy otruje kota lub psa, który go pogryzie.
Możesz odłożyć to zmartwienie na bok, bo Chamaecyparis nie figuruje na listach roślin toksycznych ASPCA. Jest uznawany za nietoksyczny dla kotów i psów, a co najwyżej zwierzę, które pogryzie sporo dowolnej rośliny, może odczuć łagodny, przemijający rozstrój żołądka.