Roślina ozdobna · Dryopteridaceae
Paproć bożonarodzeniowa
Polystichum acrostichoides
Zapewnij jej cień i przepuszczalną glebę, a paproć bożonarodzeniowa utrzyma swoje zielone liście przez całą zimę.
Półcień
Co 5–10 dni
do -40°C
30–90 cm
Przegląd
Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z paprociami, ta jest wspaniale wybaczająca na start i akurat należy do nielicznych, które pozostają zielone przez całą zimę. Tworzy zwartą, nierozprzestrzeniającą się kępę skórzastych, ciemnozielonych liści, a drobne listki zwijają się w kształty przypominające trochę świąteczne skarpety, i właśnie stąd wzięła się jej nazwa. Należy do rodziny nerecznicowatych i rośnie dziko na dużej części wschodnich lasów, więc już wie, jak o siebie zadbać.
Najbardziej uspokaja to, jak bardzo jest wytrzymała. Znosi mróz aż do -40°C bez problemu, dobrze radzi sobie w głębokim cieniu i nawet daje sobie radę w suchym, kamienistym, poprzerastanym korzeniami gruncie pod drzewami, gdzie większość roślin się poddaje. Świeże, zwinięte pędy rozwijają się wiosną, gdy zeszłoroczne liście często wciąż stoją, więc grządka nigdy nie wygląda pusto i nigdy nie masz wrażenia, że roślina została zawiedziona.
Gdy już się zadomowi, wymaga niemal niczego. Zapewnij jej cień, przepuszczalną glebę i odrobinę cierpliwości, dopóki kępa się rozrasta, a przez lata będzie cichym, zimozielonym elementem ogrodu. Wielu ogrodników opiera się na niej, by ustabilizować zacieniony stok lub wyścielić leśną grządkę, i ty również możesz to zrobić, nawet przy pierwszej próbie.
Pielęgnacja
W skrócie: posadź ją w półcieniu do pełnego cienia, w żyznej, przepuszczalnej glebie, utrzymuj równomierną wilgotność, dopóki się nie zakorzeni, a potem możesz się w większości rozluźnić i zostawić ją samą sobie.
Światło
W głębi duszy to roślina cienia. Świetnie radzi sobie w półcieniu do pełnego cienia i znosi głęboki cień bez narzekania, co czyni ją skarbem w ponurych kątach, gdzie niewiele innych roślin czuje się dobrze. Odrobina delikatnego porannego słońca jest mile widziana, ale oszczędź jej ostrego popołudniowego blasku, który przypala liście.
Podlewanie
Dopóki paproć się zadomawia, utrzymuj glebę równomiernie wilgotną, sięgając po konewkę co 5 do 10 dni, gdy deszczu jest za mało. Gdy korzenie się już uchwycą, roślina z łatwością znosi krótkie okresy suszy, więc możesz poluzować rutynę. Jedyne, czego naprawdę nie zniesie, to stanie w stojącej wodzie.
Podłoże
Sadź ją w żyznej, przepuszczalnej glinie z dużą ilością materii organicznej, choć równie chętnie poradzi sobie w piaszczystym lub płytkim, kamienistym gruncie. Lubi lekko kwaśny odczyn, w okolicach pH 5,0 do 6,5. Bardziej niż cokolwiek innego liczy się dobry drenaż, ponieważ mokre stopy zapraszają gnicie karpy.
Temperatura
Niewiele roślin ogrodowych jest tak wytrzymałych jak ta. Znosi wszystko od -40°C do 30°C, co obejmuje strefy USDA od 3 do 9. Zimowy mróz jej nie straszny, a liście zachowują kolor nawet po przymrozkach.
Wilgotność
Zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz w zupełności jej wystarcza, więc nie ma tu liczby do pilnowania. Tej paproci naprawdę zależy na stałej wilgotności gleby, znacznie bardziej niż na jakiejkolwiek wilgoci w powietrzu.
Nawożenie
Ta paproć niemal w ogóle nie potrzebuje nawożenia. Lekka warstwa kompostu lub zbalansowany nawóz o powolnym uwalnianiu wiosną w zupełności wystarczy, a wielu ogrodników pomija nawet to. Nadmierne nawożenie tylko jej szkodzi, więc lekka ręka to najlepsza ręka.
Przycinanie
Przycinanie to tylko jedno porządkowanie w roku. Późną zimą lub wczesną wiosną, zanim wyrosną nowe, zwinięte pędy, wytnij stare, postrzępione lub uszkodzone przez zimę liście, aby świeży wzrost mógł pojawić się czysty i jasny.
Rozmiar i rozstawa
Każda kępa osiąga od 30 do 90 cm wysokości, z podobną rozpiętością. Zostaw mniej więcej tyle samo miejsca między roślinami, aby liście miały przestrzeń do wygięcia się na zewnątrz, a nierozprzestrzeniające się kępy zachowają schludny kształt, nigdy nie tłocząc sąsiadów.
Kiedy sadzić
Przy paproci nie musisz śledzić żadnego okresu kwitnienia ani zbiorów, co zdejmuje z ciebie sporo presji. Po prostu wysadź ją wiosną, gdy gleba się ociepla i zaczynają wyrastać młode, zwinięte liście, a potem daj jej sezon lub dwa, by wygodnie się zadomowiła.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: wiosną
Mrozoodporność
Temperatura: do -40°C
Rozwiązywanie problemów
Ta paproć trzyma się dobrze przy bardzo niewielkim zachodzie, więc problemy są rzadkie i niemal zawsze sprowadzają się do podmokłej gleby albo głodnego szkodnika. Poznaj dwa poniższe sygnały, a będziesz w stanie wychwycić każdy z nich wcześnie. Dopasuj to, co widzisz, do opisu, a potem zareaguj delikatnie, zanim problem się rozprzestrzeni, bo roślina wybaczy ci potknięcie.
Opadające liście nad miękką, przyciemnioną karpą
Jeśli liście opadają, a podstawa robi się miękka i sczerniała, winowajcą jest gnicie karpy, które zadomawia się, gdy gleba pozostaje zbyt długo mokra, często przez wilgotną zimę. Nie trać ducha, bo da się to naprawić. Podlewaj mniej, popraw drenaż gleby i delikatnie usuń wszelką papkowatą, ciemną tkankę przy podstawie. Umieszczenie kłącza z powrotem pod niewielkim kątem pozwala wodzie spływać z karpy, zamiast na niej zalegać.
Rozwiązanie:
- Popraw drenaż i ogranicz podlewanie
- Sadź kłącze pod kątem, aby woda spływała z karpy
- Usuń i wyrzuć zaatakowaną tkankę
Naruszone listki i gołe, obskubane pędy
Poszarpane brzegi i doszczętnie obgryzione pędy zwykle oznaczają, że w robocie był gąsienicznik paprociowy florydzki, który żeruje po zmroku, więc może obedrzeć liść, zanim go zauważysz. Dobra wiadomość jest taka, że łatwo go wyłapać. Wyjdź wieczorem z latarką, obejrzyj roślinę i zbierz gąsienice ręcznie. Tylko naprawdę poważny nalot wymaga odpowiedniego środka owadobójczego, bo czujne oko zwykle rozwiązuje sprawę samo.
Rozwiązanie:
- Zbieraj gąsienice ręcznie
- W razie poważnego nalotu zastosuj odpowiedni środek owadobójczy
Toksyczność
Oto świetna wiadomość, jeśli dzielisz dom ze zwierzętami domowymi lub dziećmi: paproć bożonarodzeniowa jest bezpieczna pod każdym względem. ASPCA wymienia ją jako nietoksyczną dla kotów, psów i koni, a w liściach nie ma żadnej trucizny groźnej dla innych zwierząt ani dla ludzi.
Bezpieczna dla
Ludzie · Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki
Koty Brak
Możesz być spokojny, ponieważ ASPCA umieszcza tę paproć na liście roślin nietoksycznych dla kotów, więc ciekawskie skubnięcie nie jest niczym, czym warto się martwić. Kot, który połknie kęs liści, może poczuć lekkie mdłości, tak jak w przypadku każdej rośliny mogącej rozstroić żołądek, ale nie działa tu żadna trucizna.
Psy Brak
Twój pies jest przy tej paproci całkowicie bezpieczny, ponieważ nie zawiera ona żadnych toksyn. Szczeniak, który pogryzie kilka liści, nic sobie nie zrobi, choć naprawdę duża porcja szorstkiej zieleni może przejść przez układ trawienny nieco niechlujnie, co nie jest powodem do niepokoju.
Konie Brak
Ta paproć jest potwierdzona jako nietoksyczna dla koni, więc pasący się obok koń nie dozna żadnej krzywdy. Liście po prostu nie zawierają niczego, co mogłoby je zatruć.
Króliki Bezpieczna
Królik może chętnie skubać te liście i wyjść z tego bez szkody. Nie ma w tej paproci nic, co mogłoby zaszkodzić królikowi.
Zwierzęta gospodarskie Bezpieczna
Bydło, kozy i owce mogą bez obaw paść się w pobliżu tej paproci, ponieważ nie zawiera ona nic trującego. Nie sprawi kłopotów, jakimi znane są niektóre paprocie pastwiskowe.
Ptaki Bezpieczna
Ptaki domowe i te z ogrodu są przy tej paproci całkiem bezpieczne. Nic w liściach im nie zaszkodzi.
Ludzie Bezpieczna
Tutaj nie ma ryzyka zatrucia dla ludzi, dzieci również, nawet gdy małe rączki sięgną po liście. To nie roślina uprawiana do jedzenia, więc nie ma powodu, by ją spożywać, ale ciekawski dotyk czy spróbowanie nie zaszkodzi.
Odmiany
W przeciwieństwie do wielu roślin ogrodowych, ta paproć niemal zawsze występuje jako czysty gatunek dziki, a nazwane odmiany są trudne do znalezienia. Tak naprawdę wystarczy więc poznać tylko jedną formę, co znacznie upraszcza sprawę.
Polystichum acrostichoides (gatunek)
Niemal zawsze spotkasz ją jako zwykły gatunek dziki, w skórzastych, zimozielonych, ciemnozielonych liściach, których drobne, kształtem przypominające skarpety listki zachowują kolor od zimy aż po okres świąteczny, a nazwane odmiany trafiają się rzadko.
Jak rozmnażać
Rozmnażanie paproci bożonarodzeniowej jest naprawdę proste, niezależnie od tego, czy podzielisz już posiadaną kępę, czy wybierzesz wolniejszą, łagodniejszą drogę hodowli z zarodników.
PodziałŁatwa
Wiosna · 1 do 2 sezonów wegetacyjnych
Najłagodniejszym i najprostszym sposobem powiększenia kolekcji jest podzielenie ustabilizowanej kępy wiosną, delikatne rozdzielenie karpy i umieszczenie kawałków z powrotem w glebie, gdzie potrzebują sezonu lub dwóch, by się zadomowić i rozrosnąć. Jeśli masz ochotę na wolniejszy projekt, możesz wyhodować roślinę z zarodników niesionych na górnej trzeciej części płodnych liści, choć ta droga wymaga znacznie więcej cierpliwości.
Mity
Paproć bożonarodzeniowa zawdzięcza nazwę kwitnieniu lub owocowaniu w okresie świąt Bożego Narodzenia.
Łatwo tak założyć, ale paprocie nigdy nie kwitną ani nie zawiązują jagód, więc nazwa nie ma nic wspólnego z zimowym kwitnieniem. Wzięła się natomiast od skórzastych liści, które pozostają zielone przez zimę aż do okresu świątecznego, w połączeniu z listkami o kształcie przypominającym miniaturowe świąteczne skarpety.