Ogrodnicy wymieniają formowane, nieformowane oraz mieszane lub rodzime. To standardowa odpowiedź, a trzy rodzaje żywopłotów cytowane w internecie biorą się z języka ogrodników, a nie z oficjalnej listy. Poszukaj rodzajów żywopłotów opisanych przez uniwersytecką służbę doradztwa ogrodniczego, a podział zatrzyma się na dwóch: formowanych i nieformowanych. Grupa mieszana pojawia się natomiast w poradnikach przyrodniczych, więc traktuj tę liczbę jako wygodny podział, nie regułę.
Dziś rano zza kuchennego okna widać było cztery szczygły wybierające nasiona z główek w linii głogu, derenia i bzu czarnego wzdłuż tylnego ogrodzenia. Strzyżyk wleciał nisko i już nie wyleciał. Ten sam gąszcz zasłania podjazd sąsiada — po to powstał — a przez zimne miesiące daje ptakom pokarm i schronienie.
To, co dzieli te grupy, łatwo dostrzec, gdy wiesz, gdzie patrzeć. Formowany definiuje strzyżenie, nieformowany — cięcie zachowujące własny pokrój rośliny, a mieszany czy rodzimy — obecność kilku gatunków naraz. Dwa pierwsze opisują sposób cięcia. Trzeci opisuje to, co sadzisz, i dlatego właśnie ta grupa nie ugina się pod szkodnikiem zdolnym wybić nasadzenie z jednego gatunku.
Formowany to ten strzyżony, cięty do ustalonego zarysu, a rośliny sadzi się gęsto, co 30 do 76 cm, żeby zrosły się w jedną ścianę. Utrzymanie tej linii wymaga dwóch lub więcej strzyżeń rocznie, przez cały czas, gdy ogród należy do ciebie. Żywopłoty nieformowane rozstawia się natomiast według docelowej szerokości roślin. Wymagają okazjonalnego cięcia, a nie sztywnego harmonogramu, dzięki czemu kwiaty i owoce zostają na roślinie, zamiast trafiać do ścinków.
Oba sposoby cięcia utrzymują gęstość dzięki temu samemu zabiegowi. Wycinaj co roku od jednej trzeciej do jednej czwartej najstarszych gałęzi przy samej ziemi, a w puste miejsce wejdą świeże pędy. Zaniedbaj to przez dekadę, a dostaniesz klasyczny problematyczny żywopłot: goły i zdrewniały na wysokości kolan, ciężki u góry. Odmłodzenie z takiego stanu to praca na kilka lat, więc coroczne cięcie wychodzi taniej.
Żywopłot wielogatunkowy to trzecia grupa i zmienia on to, co nasadzenie potrafi. Sadzisz w linii trzy albo cztery gatunki zamiast jednego krzewu powtórzonego czterdzieści razy. Iowa State University Extension ocenia mieszankę jako odporniejszą na problemy ze szkodnikami i chorobami niż nasadzenie jednogatunkowe. Gatunki rodzime także są polecane, o ile uda ci się je zdobyć. Gdy coś już zaatakuje, zabierze część żywopłotu, a nie całość.
To przy żywopłocie z gatunków rodzimych korzyści przyrodnicze się kumulują. Wraz z nasadzeniem pojawiają się siedlisko, pokarm, schronienie i połączony korytarz między fragmentami terenu, a do tego kryjówka dla pożytecznych owadów patrolujących twoje warzywne rabaty. Nadal zasłania drogę i nadal działa jako bariera dla zwierząt gospodarskich czy pieszych, a przy okazji magazynuje węgiel.
Wybieraj według nakładu pracy i szerokości. Formowany daje ostrą, wąską krawędź, a kosztuje dwa strzyżenia w sezonie — dlatego mój własny żywopłot od frontu jest krótki. Nieformowany kosztuje szerszy pas ogrodu i oddaje ci większość weekendów. Nasadzenie mieszane potrzebuje najwięcej miejsca z całej trójki i najwięcej daje w zamian, bo niesie wartość przyrodniczą i rozkłada ryzyko szkodników na kilka gatunków. Żadne źródło, któremu ufam, nie ustala tej liczby na trzy, więc potraktuj ją jako punkt wyjścia i posadź to, co zmieści się na twojej granicy.
Przeczytaj cały artykuł: Żywopłoty: jak sadzić, formować i utrzymać gęstość