Wstęp
Czym jest porost? To grzyb żyjący z partnerem, który prowadzi fotosyntezę, związany z nim tak ściśle, że oba wyglądają jak jedno ciało. Dlatego porosty zalicza się do grzybów, a nie do roślin, i dlatego nazwa, którą sprawdzasz w kluczu, należy do partnera grzybowego. Grzyb to mykobiont. Glon lub sinica, które go żywią, to fotobiont, a razem tworzą to, na co patrzysz – organizm złożony.
Policzyć porosty trudniej niż je nazwać, co widać od razu, gdy zestawisz dwa źródła obok siebie. Amerykańska U.S. National Park Service podaje ponad 3600 gatunków w samej Ameryce Północnej, podczas gdy Intermountain Herbarium na Utah State University szacuje liczbę grzybów zlichenizowanych na świecie na 13 500 do 18 000. Inne źródła podnoszą tę globalną liczbę powyżej 20 000. Szacunki różnią się niemal dwukrotnie, więc każdą pojedynczą liczbę traktuj raczej jako najlepsze przypuszczenie jednego zespołu niż jako wynik policzenia.
Jedna liczba powtarzana jest częściej niż wszystkie pozostałe. Przeczytasz, że porosty pokrywają 8% lądów Ziemi, i nie stoi za tym nic. Drotos, Larson i McMullin poszukali źródła tej liczby w 2024 roku. Znaleźli niepodpisaną uwagę wypowiedzianą na seminarium doktoranckim w 1974 roku. Za nią stał materiał konferencyjny z 1987 roku, którego nikt nie recenzował. Żadnego z nich nie potwierdzają dowody. Do tego czasu liczbę tę powtórzyło 76 prac naukowych, 12 z nich jako pewnik, a po drodze widać, jak dryfuje od 6% do 10%.
Porosty, które mijasz, nie są ani jednym organizmem, ani dwoma. Liczby powtarzane o nich najczęściej są najsłabiej sprawdzone. Symbioza porostów stała się trudniejsza do wyjaśnienia w 2016 roku, gdy zespół badaczy znalazł komórki drożdży żyjące wewnątrz zewnętrznej warstwy pospolitych makroporostów. Pojawiły się w 52 rodzajach na sześciu kontynentach i zachwiały uporządkowanym obrazem dwóch partnerów, który wciąż znajdziesz w większości przewodników.
Porosty nie są dwoma organizmami
Grzyb buduje ciało porostu, a glon wytwarza cukry. Tyle stoi w podręcznikach od 140 lat. Trzeci partner dołączył do obrazu w 2016 roku, gdy badacze znaleźli drożdże z grupy podstawczaków wtopione w zewnętrzną warstwę porostów, które codziennie mijasz. Symbioza porostów jest układem trójstronnym, a drożdże pojawiły się w 52 rodzajach na sześciu kontynentach.
Drożdże nie są niedawnym pasażerem na gapę. Ich grupa, nazwana Cyphobasidiales, oddzieliła się od najbliższych krewnych około 200 milionów lat temu. U jednego rodzaju porostów, Bryoria, ilość drożdży odpowiadała rzeczywistym różnicom w wyglądzie, których nie tłumaczyły geny grzyba ani glonu. Symbioza trzech partnerów wygląda na standardową budowę u wielu pospolitych porostów.
Partner grzybowy, czyli mykobiont
- Rola: Grzyb buduje ciało porostu, tworząc ochronną korę, watowaty rdzeń i struktury czepiające się podłoża.
- Nazewnictwo: Porost nosi nazwę naukową swojego partnera grzybowego i dlatego porosty zalicza się do królestwa grzybów, a nie do roślin.
- Różnorodność: Intermountain Herbarium na Utah State University szacuje liczbę zlichenizowanych gatunków grzybów na 13 500 do 18 000, w ogromnej większości workowców (Ascomycetes), czyli grzybów miseczkowych.
- Ograniczenie: Grzyb wytwarza zarodniki, które nie niosą partnera glonowego, więc nowy grzyb musi sam znaleźć glon albo ginie.
Partner fotosyntetyzujący, czyli fotobiont
- Rola: Fotobiont dostarcza cukry partnerowi grzybowemu i może nim być jeden lub kilka gatunków zielenic, sinica albo oba typy naraz w jednym poroście.
- Różnorodność: W symbiozach porostowych występuje około 40 rodzajów glonów i sinic, a niektóre porosty mieszczą trzech lub więcej partnerów jednocześnie.
- Dodatkowa korzyść: Partnerzy z grupy sinic wiążą azot atmosferyczny i przetwarzają go w aminokwasy, czego ani grzyb, ani zielenica nie potrafią samodzielnie.
- Barwa: Zielenice prześwitują przez mokry porost jasną zielenią, a sinice ciemną zielenią, brązem lub czernią.
Drożdże z grupy podstawczaków
- Odkrycie: Spribille i współpracownicy donieśli w 2016 roku, że konkretne drożdże podstawczaków tkwią wtopione w korze plechy wielu pospolitych makroporostów.
- Zasięg: Drożdże pojawiły się w 52 rodzajach porostów na sześciu kontynentach, w tym w 42 z 56 zbadanych rodzajów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae).
- Wiek: Opisano na ich podstawie nowy rząd, Cyphobasidiales, który oddzielił się od Cystobasidium mniej więcej 200 milionów lat temu, gdy makroporosty się różnicowały.
- Znaczenie: Liczebność drożdży odpowiadała różnicom fenotypu u Bryoria, których same genotypy workowca i glonu nie tłumaczyły.
Co zyskuje każdy z partnerów
- Grzyb: Zyskuje stały dopływ cukrów bez liści, korzeni i własnego aparatu fotosyntetycznego, który trzeba by zbudować i utrzymać.
- Glon: Według jednej interpretacji zyskuje schronienie i lepszy dostęp do składników mineralnych wewnątrz ochronnej plechy, którą buduje grzyb.
- Spór: U.S. Fish and Wildlife Service przytacza też pogląd przeciwny: że grzyb zabiera nawet połowę cukrów wytwarzanych przez glon.
- Etykieta: Dlatego układ ten bywa opisywany jako bliższy pasożytnictwu niż uczciwemu partnerstwu z popularnych tekstów.
Zwykle mówi się o mutualizmie, a bilans wewnątrz tego układu nie jest przesądzony. Jedna interpretacja daje glonowi schronienie i łatwiejszy dostęp do minerałów wewnątrz ciała, którego sam nigdy by nie zbudował. Druga mówi o grzybie zabierającym nawet połowę cukrów wytworzonych przez glon, co bliżej pasożytnictwu niż równej wymianie. Możesz nazywać to mutualizmem i wciąż zostawiać pytanie otwarte.
Który więc partner jest porostem? Zgodnie z konwencją nazewniczą – grzyb. Każdy porost nosi nazwę naukową swojego mykobionta. Fotobiont nie dostaje z tego nic i tak właśnie symbioza trafia do grzybów. Intermountain Herbarium opisuje każdy porost raczej jako mały ekosystem niż jako pojedyncze stworzenie. Krótsze określenie to organizm złożony i sprawdza się, o ile liczysz w tym złożeniu co najmniej trzech członków.
Here we show that many common lichens are composed of the known ascomycete, the photosynthesizing partner, and, unexpectedly, specific basidiomycete yeasts.
Trzy główne formy wzrostu
Kształt to pierwsza rzecz, według której segregujesz. Formy wzrostu porostów oglądane z drugiego końca podwórka nie przypominają siebie nawzajem, ale ciało, które trzymasz w ręku, u większości gatunków zbudowane jest tak samo i ma swoją nazwę: plecha. Na wierzchu leży kora – warstwa grubych, ciasno upakowanych komórek grzyba, odpowiadająca za ochronę i barwę, którą widzisz. Pod nią jest warstwa glonów, a dalej luźny rdzeń z nitkowatych strzępek grzyba. Chwytniki (ryzyny) mocują spód do kory lub skały i można je wziąć za korzenie, ale w ogóle nie przewodzą wody. Gatunki pępkowate obywają się bez chwytników i trzymają się jednym centralnym przyczepem.
Dziesięciokrotna lupa, którą trzymam w kieszeni kurtki, w szary poranek dotyka oczodołu zimnym metalem. Przykładam ją do nagrobka, a rosnący tam porost skorupiasty nie daje żadnej krawędzi, którą można by podważyć. Jest przyspawany płasko do kamienia. Dwa kroki dalej, na dębie przy płocie, porost listkowaty wypuszcza szarozielone klapy na tyle luźne, że wsuwam pod jedną paznokieć.
Ta kolejność jest zarazem kolejnością, w jakiej pojawiają się na gołej powierzchni. Formy skorupiaste osiedlają się pierwsze i przylegają płasko do podłoża, więc nie ma pod co wsunąć ostrza. Formy listkowate rosną na nich od góry i podwijają brzegi do góry. Porost krzaczkowaty przychodzi ostatni i z tej trójki wygląda najbardziej złożenie: krzewinka albo zwisająca broda, odstająca od tego, na czym wyrosła.
Sama liczba form pozostaje sporna. Dwa opracowania federalne zatrzymują się na trzech. Intermountain Herbarium na Utah State University wymienia cztery i dodaje porosty łuseczkowate, o małych, zachodzących na siebie łuskach, które są w pół drogi między skorupą a listkiem. Twój przewodnik terenowy może podawać jedną albo drugą liczbę. Porosty galaretowate wymykają się całemu schematowi, bo ich partnerzy są wymieszani w jednej jednolitej warstwie zamiast układać się w korę, warstwę glonów i rdzeń.
Jak rozpoznać porost
Cztery sprawdziany, po kolei, doprowadzą większość okazów do rodzaju, a rodzaj to uczciwy cel dla każdego, kto ma lupę. Rozpoznawanie porostów zaczyna się od formy wzrostu, potem od podłoża, na którym rosną, potem od barwy w stanie mokrym, a na końcu od struktur na powierzchni. Zdjęcia na samym końcu. Rozpoznawanie porostów zawodzi, gdy zaczynasz od barwy, bo barwa to jedyna cecha, która zmienia się wraz z pogodą.
W kwietniu patrzyłem, jak strumień wody z węża rozlewa się po wapiennym murku oporowym przy podjeździe. Szara skorupa na górnym bloku w niecałą minutę nabrała jaskrawej zieleni, a potem trzymała tę barwę, gdy kamień wokół już wysychał. Ten sam porost, dwie barwy, w odstępie dziesięciu minut. Komórki kory stają się przezroczyste, gdy nasiąkają wodą, więc prześwitują przez nie komórki glonów.
Decide first whether the patch lies flat as a crust, lifts leaf-like lobes, or stands up shrubby and three-dimensional. That single call narrows the field faster than colour ever will.
Record what it is growing on and how exposed the spot is: bark, dead wood, rock, soil, roof shingle or stone. Many species are tied closely to one kind of surface.
Add a little water and wait a minute. The cortex turns transparent, so a grey patch flushes bright green with a green alga, or dark green to black with a cyanobacterium.
Check for powdery soredia, knobbly isidia and disc-shaped apothecia, then turn a lobe over to see rhizines or a single central holdfast.
Podłoże zawęża listę, zanim spojrzysz na cokolwiek innego. Wiele gatunków trzyma się jednej powierzchni: kory dębu, zwietrzałej sztachety albo granitu. Kolejny sprawdzian to barwa porostu na sucho i na mokro, a USDA Forest Service podaje regułę wprost. Suchy porost wygląda na szary albo ma barwę własnej kory górnej. Zwilż go: jaskrawa zieleń oznacza zielenicę, a ciemna zieleń, brąz lub czerń – sinicę. Potem odwróć klapę. Chwytniki mocują porost listkowaty do kory lub skały i nie przewodzą wody, a porost pępkowaty trzyma się jednym centralnym punktem.
Struktury na powierzchni mówią, jak porost się rozprzestrzenia. Urwistki (soredia) to pylaste ziarenka komórek glonów oplecionych strzępkami grzyba, a jedno takie ziarenko niesie obu partnerów naraz. Izydia robią to samo, tyle że jako twarde wypustki, które odłamują się, gdy otrze się o nie ptak albo rękaw. Apotecja to tarczkowate owocniki samego grzyba. Ich zarodniki muszą wylądować blisko odpowiedniego glonu, żeby znów powstał porost.
Carry a hand lens and leave the lichen on its substrate. Growth is slow enough that a scraped patch takes years to fill back in, and a wetted lichen shows more in place than a dried fragment in a pocket.
Jak porosty radzą sobie bez korzeni
Porost nie ma korzeni ani tkanek przewodzących, więc nie ma w nim ksylemu ani floemu, które przenosiłyby wodę z jednej jego części do drugiej. Nie ma też woskowej kutykuli. Porost pobiera wodę całą powierzchnią naraz, a wraz z wodą wnika wszystko, co unosi się w powietrzu. Deszcz pomaga. Nie jest konieczny i dlatego znajdziesz porosty na gołej skale, gdzie nic innego nie ma czym się napić.
Zieleń wróciła, zanim dopiłem kawę. W nocy nie spadła kropla deszczu, była tylko mgła znad pola. Sprawdziłem stary klon cukrowy na końcu podwórka: skorupa w jakąś godzinę przeszła z bladoszarej w miękką zieleń. Suchy porost potrafi wciągnąć od 3 do 35 razy więcej wody, niż sam waży, i bierze ją z rosy, mgły albo zwykłego wilgotnego powietrza. Po południu ta sama plama znów była szara i krucha.
Tak właśnie porosty przeżywają suszę. Plecha wysycha na sztywno i całkowicie się wyłącza, a potem rusza na nowo, gdy powietrze znów zwilgotnieje. Płacisz za to tempem wzrostu, tak powolnym, że plama, którą zakryjesz jedną dłonią, może być starsza niż dom za nią. Niektóre żyją setki lat, a geolodzy wykorzystują to równomierne pełzanie do datowania odsłoniętych skał.
Otwarta powierzchnia działa w dwie strony. Siarka i metale ciężkie wnikają równie łatwo jak mgła. Porost potrafi więc wytrzymać w skrajnych warunkach, a mimo to zamierać tam, gdzie powietrze jest brudne. Rozmiar niczego nie chroni. Sięgają od skorupek wielkości monety po nici długie na ponad metr, a taką długość osiąga brodaczka (Usnea longissima). Jest też jednym z pierwszych gatunków, które znikają, gdy powietrze się psuje.
Porosty jako wskaźniki jakości powietrza
Ekipy terenowe wykorzystują porosty jako wskaźniki zanieczyszczenia powietrza, a metoda nie wygląda tak, jak większość ludzi sobie wyobraża. Nikt nie ocenia pojedynczej plamy na pojedynczym drzewie. Badacze przechodzą cały obszar i notują, jakie gatunki tam występują. Każdy znosi inny poziom zanieczyszczeń, więc odczytem jest lista nazw. Jeden odporny porost na słupku ogrodzenia sam w sobie mówi prawie nic.
Porost nie ma kutykuli, więc nic nie zatrzymuje powietrza na zewnątrz. Pobiera dwutlenek węgla do fotosyntezy, a przy okazji wszystko inne, co akurat przepływa obok, i te zanieczyszczenia zostają uwięzione w tkance. Traktuj go jak pasywny próbnik, a nie termometr. Termometr pokazuje chwilę, w której na niego patrzysz. Porost przechowuje w sobie miesiące powietrza: zatrzymuje pyły i chłonie siarkę, rtęć i azot.
To nie jest metoda z marginesu. Naukowcy z Park Service i Forest Service pobrali ponad 5000 próbek porostów w całych Stanach Zjednoczonych. Ta praca jest podstawą tutejszego biomonitoringu porostowego i śledzi trzy problemy. Siarkę, obecną w powietrzu jako dwutlenek siarki. Metale ciężkie, takie jak miedź i ołów. Azot. Nadmiar siarki lub metali ciężkich zabija porosty wprost albo spowalnia ich wzrost, więc goła kora w dobrym miejscu jest już sama w sobie wynikiem.
- Nitrogen-sensitive species still present alongside the tolerant ones
- Long hanging species such as Usnea longissima out on the limbs
- A varied community rather than a few survivors
- Lichens spread across trunks, branches and stone alike
- Nitrogen-loving species flourishing while sensitive species disappear
- Sulfur or heavy metals such as copper and lead killing lichens or slowing growth
- Bark and stone bare of lichen in a spot that otherwise suits them
- Pollutants trapped in tissue that has no cuticle to block them
Azot zostawia inny ślad. Sygnałem jest podmiana. Gdy gatunki lubiące azot opanowują dane miejsce, a porosty wrażliwe na azot z niego wypadają, w tamtejszym powietrzu jest go za dużo. Tę podmianę widać, zanim którykolwiek porost zacznie wyglądać na chory. Dlatego badanie porostów jako biowskaźników zlicza gatunki, zamiast oceniać je po kolei.
Since each lichen has a preference for how clean the air needs to be, they can be used as an important tool for measuring air quality.
Zwierzęta zależne od porostów
Każdy przewodnik terenowy zestawia renifery z porostami, a liczby stojące za tym obrazem są dosadne. Porosty naziemne dostarczają 75% zimowej diety karibu i 25% letniej. Porost reniferowy to nazwa, którą spotkasz przy jasnej, rozgałęzionej macie odpowiadającej za większość tego pożywienia. Richardson i współpracownicy skartowali te areały w Quebecu i Labradorze z użyciem dronów i satelitów, a na tamtejszych matach króluje Cladonia stellaris.
Te stada mają kłopoty. Karibu uznano w 2016 roku za gatunek narażony po spadku liczebności o 40% między latami 90. a 2015 rokiem. Odrost porostów po pożarze zajmuje dziesięciolecia. Pożary w lasach borealnych zdarzają się teraz częściej i obejmują większe powierzchnie, więc rachunek wychodzi prosty. Stado potrzebuje maty z powrotem, mata potrzebuje dziesięcioleci, a kolejny pożar przyjdzie wcześniej.
Jeśli spojrzysz na porosty jako pokarm dzikich zwierząt, lista sięga daleko poza karibu. U.S. Fish and Wildlife Service odnotowuje wapiti, łosie i innych roślinożerców, które się nimi żywią. Związek porostów z ptasimi gniazdami jest jeszcze trwalszy, bo kolibry i siwuszki zdają się używać porostów przy każdej budowie. Usuń porosty ze starego drzewostanu, a zabierzesz naraz spiżarnię i skład budowlany.
Popularne mity
Porosty to rośliny, które rosną na drzewach i powoli duszą korę, której się czepiają.
Porosty to grzyby z partnerem fotosyntetyzującym. Nie mają tkanek przewodzących i czerpią wodę oraz składniki odżywcze z powietrza i deszczu, a nie z drzewa.
Każdy porost to jeden grzyb w parze z jednym glonem – układ ustalony przez naukę grubo ponad sto lat temu.
Spribille i współpracownicy wykazali w 2016 roku, że drożdże z grupy podstawczaków tkwią w korze plechy makroporostów w 52 rodzajach na sześciu kontynentach.
Porosty pokrywają około 8% powierzchni lądów Ziemi – liczba powtarzana w podręcznikach i tekstach przyrodniczych.
Drotos, Larson i McMullin doprowadzili tę liczbę do niepodpisanej uwagi z seminarium w 1974 roku i nie znaleźli w żadnym źródle dowodów na jej poparcie.
Zielone porosty są zdrowe, a szare umierają, więc barwa mówi, w jakim stanie jest dana plama.
Barwa idzie za wilgotnością. Suche komórki kory wyglądają szaro; po zwilżeniu stają się przezroczyste i prześwitują przez nie zielone komórki glonów.
Symbioza porostowa to uczciwa wymiana, w której obaj partnerzy zyskują po równo.
U.S. Fish and Wildlife Service przedstawia obie interpretacje, w tym pogląd, że grzyb zabiera nawet połowę cukrów wytwarzanych przez glon.
Podsumowanie
Zacznij od wody. Zwilż szarą plamę na murze albo na pniu, odczekaj minutę, a zmiana barwy powie ci, co w niej żyje. USDA Forest Service podaje regułę wprost. Mokre zielenice świecą jaskrawą zielenią, a sinice przechodzą w ciemną zieleń, brąz lub czerń. Test nic nie kosztuje, działa na każdym podłożu o każdej porze roku i jest jedynym krokiem w rozpoznawaniu porostów, który nigdy nie zależy od książki.
Wszystko dalej to powtarzanie. Nazwij formę, zanotuj, na czym porost rośnie, a potem wróć do tej samej plamy po następnym deszczu. Sześć takich sprawdzeń wystarczy, żeby wyrobić nawyk.
Bądź szczery co do tego, gdzie się to kończy. Forma wzrostu i podłoże doprowadzą cię do małej grupy kandydatów i ani kroku dalej. Przypisanie większości plam nazwy gatunkowej wymaga chemicznych testów punktowych i klucza napisanego dla twojego regionu. Porównywanie zdjęcia z galerią w internecie częściej wprowadzi cię w błąd, niż pomoże. Kup przewodnik terenowy dla swojego regionu, a do tego czasu traktuj formy wzrostu porostów jako tę część odpowiedzi, której możesz zaufać na własną rękę.
Najlepszy miesiąc do takiej pracy to miesiąc zimny. Nagie gałęzie sprowadzają gatunki zwisające i krzaczkowate na wysokość oczu, a światło dociera do pnia tak, jak nigdy pod pełnym letnim listowiem. Gdzie więc szukać porostów? Zacznij od starej kory i niemalowanego kamiennego muru. Potem porównaj porosty na drzewach przy ruchliwej drodze z porostami na drzewach daleko od niej. Przydrożny pień z dwoma odpornymi gatunkami i spokojny pień z tuzinem to gotowy porostowy odczyt jakości powietrza, a do jego wykonania nie potrzebujesz żadnego sprzętu.
Teza się broni. Porosty nie są ani jednym organizmem, ani dwoma, a liczby powtarzane o nich najczęściej mają za sobą najmniej dowodów. Zespół, który wywiódł twierdzenie o 8% powierzchni lądów od rzuconej mimochodem uwagi z seminarium w 1974 roku, zakończył swoją pracę bez podania liczby zastępczej i uczciwie jest zostawić to właśnie tak.
Słowniczek
- Composite organism
- A single visible body made of two or more different organisms living together, which is what a lichen is.
- Cortex
- The tough outer layer of packed fungal cells that protects a lichen and gives it its dry colour.
- Crustose
- A growth form in which the lichen lies completely flat against its surface, like spray paint.
- Medulla
- The loose, cotton-like inner layer of fungal threads that sits below the algal layer of a lichen.
- Mycobiont
- The fungal partner in a lichen, which builds the body and gives the lichen its scientific name.
- Photobiont
- The photosynthetic partner in a lichen, either a green alga or a cyanobacterium, that supplies sugars to the fungus.
- Rhizines
- Root-like threads that anchor a lichen to bark or rock but carry no water or nutrients.
- Thallus
- The whole body of a lichen, which has no roots, stems or leaves.
Źródła zewnętrzne
Najczęściej zadawane pytania
Czy porost to roślina, grzyb, czy coś jeszcze innego?
Ani roślina, ani pojedynczy organizm. Porost to grzyb żyjący z partnerem fotosyntetyzującym, a nazwę naukową porostowi nadaje partner grzybowy.
Gdzie rosną porosty?
Niemal wszędzie tam, gdzie dociera światło, a powietrze jest dość czyste. Typowe miejsca to:
- Kora drzew i gałęzie, zwłaszcza w starszych lasach
- Skały, kamienne mury, nagrobki i gonty dachowe
- Odsłonięta gleba i grunt, gdzie porosty naziemne tworzą maty
- Pustynie, tundra i wybrzeża, gdzie mało co przeżywa
Jak odróżnić porost od mchu?
Mech to roślina z drobnymi listkami i łodyżkami, które pozostają zielone. Porost nie ma liści, w dotyku jest skorupiasty lub skórzasty i przechodzi z szarości w zieleń, gdy nasiąka wodą.
Czy usuwać porosty z drzew albo z dachów?
Z drzew zwykle nie. Porosty nie mają tkanek przewodzących i czerpią wodę oraz składniki odżywcze z powietrza i deszczu, więc kora służy im tylko za miejsce przyczepu.
Co zabija porosty w naturze?
Zanieczyszczenie powietrza i pożary. Park Service wymienia siarkę, metale ciężkie takie jak miedź i ołów oraz azot jako zanieczyszczenia, które zabijają porosty lub spowalniają ich wzrost, a odbudowa porostów po pożarze zajmuje dziesięciolecia.
Czy porosty można bezpiecznie dotykać?
Wykorzystane tu źródła federalne i uniwersyteckie nie odnotowują żadnego zagrożenia związanego z dotykaniem porostów. Większy problem jest odwrotny: porosty rosną powoli, więc zdrapana plama odbudowuje się latami.
Czy porosty są jadalne?
Niektóre się jada, ale nie ot tak. Porosty wytwarzają około 400 metabolitów wtórnych zniechęcających roślinożerców, a przytoczone tu źródła opisują użytek zwierzęcy i tradycyjny ludzki, a nie listę gatunków bezpiecznych do jedzenia.
Do czego ludzie wykorzystują porosty?
W źródłach pojawiają się cztery zastosowania:
- Barwniki, przy czym dziś jedynym istotnym komercyjnie barwnikiem porostowym jest lakmus
- Pasza zimowa, zbierana przez Lapończyków dla reniferów
- Monitoring jakości powietrza prowadzony przez Park Service i Forest Service
- Medycyna tradycyjna i współczesna, korzystająca z metabolitów wtórnych porostów
Jakie są lecznicze zastosowania porostów?
Intermountain Herbarium na Utah State University podaje około 400 znanych metabolitów wtórnych porostów, uważanych za obronę przed chorobami i pasożytami, i zauważa, że część z nich stosuje się jako leki przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne.
Dlaczego porosty są ważne dla ekosystemu?
Pojawiają się pierwsze i wiele rzeczy spajają. Kluczowe role to:
- Gatunki pionierskie przygotowujące gołe podłoże dla innych organizmów
- Pokarm zimowy dający 75% diety karibu
- Materiał gniazdowy używany przez kolibry i siwuszki
- Wiązanie azotu tam, gdzie partnerem jest sinica