Tak, w przypadku dużej części tej rodziny. IUCN ocenił 1 478 gatunków kaktusów i stwierdził, że 31% jest zagrożonych wyginięciem. Zagrożone gatunki kaktusów to w rodzinie Cactaceae nic wyjątkowego. Mowa o niemal jednej trzeciej wszystkich zbadanych kaktusów. Roślina na twoim parapecie należy do rodziny, która plasuje się wśród najbardziej zagrożonych grup roślin, jakie IUCN kiedykolwiek oceniał.
„Zagrożony" jest tu workiem, a nie jedną etykietą. Czerwona lista IUCN ma cztery kategorie, które wszystkie liczą się jako zagrożenie. Sięgają one od bliskich zagrożenia, przez narażone i zagrożone, aż po najwyższy stopień: krytycznie zagrożone. Te 31% obejmuje każdy gatunek, który trafił do którejkolwiek z czterech kategorii. Jedna roślina z tej puli może więc tracić trochę co roku, a inna zeszła już do kilkuset dzikich okazów w jednym kanionie. Liczba pochodzi z oceny kaktusów IUCN, opublikowanej w 2015 roku przez Goettsch i współpracowników. Badanie objęło największą grupę roślin, jaką kiedykolwiek zmierzono kryteriami Czerwonej listy.
Sama liczba znaczy tyle samo co procent. Tych 1 478 gatunków odniesiono do rodziny liczącej mniej więcej 1 750 do 2 000 gatunków, bo botanicy wciąż spierają się o dokładną sumę. Odsetek dotyczy więc kaktusów ocenionych, a nie wszystkich żyjących. Za nagłówkiem kryje się jeszcze jedna liczba. Około 76% zagrożonych gatunków już się kurczy, więc nie patrzysz na listę roślin utrzymujących się stabilnie na niskim poziomie.
Gatunki pominięte w ocenie wcale nie dostały zaświadczenia o zdrowiu. Nikt jeszcze nie przepuścił tych kaktusów przez kryteria, więc reszta rodziny jest niezbadana, a nie bezpieczna. Klimat to jedyna presja zmierzona dla całej grupy. Blisko 90% wszystkich gatunków kaktusów ma zasięgi, na które wpłyną zmiany klimatu lub inne globalne przemiany.
Główną przyczyną jest pozyskiwanie roślin z natury, co większość ludzi zaskakuje. Na czele listy stoi zbieranie żywych roślin i nasion na potrzeby handlu ogrodniczego oraz kolekcji prywatnych. Dalej są drobnotowarowa hodowla zwierząt i drobnotowarowa uprawa roślin jednorocznych. Nielegalne pozyskiwanie na potrzeby tego handlu to najpilniejsze zagrożenie dla kaktusów w obu Amerykach. Ochrona kaktusów trafia więc w dziwne miejsce. Presja na zagrożone gatunki kaktusów pochodzi od hobbystów i sprzedawców obsługujących ten rynek, a nie od ciężkiego przemysłu.
Handel działa w dwie strony. Roślina wyhodowana z nasion w szkółce niczego nie zabiera naturze. Te same sposoby rozmnażania, które zaopatrują centrum ogrodnicze, potrafią je zapełnić bez naruszania siedlisk. Problemem jest droga na skróty. Wykopanie dorosłej rośliny daje sprzedawcy w jedno popołudnie to, na co producent potrzebuje lat miejsca na stołach uprawowych. Właśnie tę drogę na skróty opisują liczby z Czerwonej listy.
Przed zakupem możesz sprawdzić jedną rzecz, a pytanie jest krótkie. Zapytaj, jak roślinę rozmnożono, bo kaktusy uzyskuje się z nasion, z sadzonek, przez szczepienie lub z odrostów. Szkółka, która wysiała roślinę, odpowie bez wahania. Rzadki gatunek oferowany tanio i na całe tace to pytanie o pochodzenie, a nie okazja. Zagrożony gatunek kaktusa sprzedawany w ten sposób traktuj jak roślinę bez dokumentów.
- Ask the route: Find out whether the plant came from seed, a cutting, a graft or an offset.
- Read the price: A slow-growing rarity sold cheap and in quantity is worth a question about origin.
- Favor sellers who can name the parent plant and the year the seed went in.
- Go look instead: See the rarest species in a garden collection rather than owning a wild-taken plant.
Najrzadsze rośliny możesz zobaczyć, nie posiadając ani jednej. Spośród 3 243 ogrodów botanicznych opisanych na świecie 114 ma kaktusowate jako ważną część żywych kolekcji. Rosną tam gatunki, których nigdy nie spotkasz w sklepie, opisane przez ludzi, którzy wiedzą, skąd wzięła się każda roślina. Poranek w takim ogrodzie kosztuje mniej niż jeden okaz wyrwany z natury. A populacja w kanionie zostaje na miejscu.
Przeczytaj cały artykuł: Kaktusy łatwo zabić — trudniej odczytać ich sygnały
