10 fioletowych kwiatów wartych posadzenia

Fioletowe kwiaty zawdzięczają barwę antocyjanom, czyli tej samej grupie barwników, która nadaje kolor borówkom i czerwonej kapuście. Jedna grupa związków obejmuje całą paletę widoczną na rabacie, od bladej lawendy po śliwkowy odcień tak ciemny, że o zmierzchu wygląda na czarny. Nie chodzi jednak o to, który ton lubisz najbardziej. Liczy się to, które rośliny są bezpieczne dla dzieci i zwierząt, a które rozpanoszą się po całym ogrodzie.

Dokładny odcień zależy od dwóch rzeczy. Zmieniają go drobne modyfikacje cząsteczki barwnika oraz poziom kwasowości wewnątrz komórki kwiatu. U petunii zakwaszenie takiej komórki daje czerwony kwiat, a zmiana w drugą stronę przesuwa barwę w stronę błękitu. Wszystkie odcienie fioletu na jednej rabacie mogą pochodzić od tej samej grupy barwników. Znaczenie ma też kształt komórek — płaska powierzchnia odbija więcej światła i rozmywa kolor.

Prawdziwą wagę temu kolorowi nadają pszczoły. Nigel Raine i Lars Chittka obserwowali 9 kolonii trzmieli żerujących w terenie, a kolonia z najsilniejszym wrodzonym ciążeniem ku fioletowi przyniosła do gniazda o 41% więcej nektaru niż kolonia z najsłabszym. Badanie zestawiało fiolet z błękitem na jednym niemieckim obszarze, więc nie jest to ranking fioletu wobec wszystkich innych barw. Fioletowy kwiat naprawdę jednak opłaca się pszczole, a to więcej, niż pokazuje większość ogrodowych zestawień.

Krótka lista bije katalog 90 pozycji. Fioletowe kwiaty warte posadzenia odrastają same i zostają tam, gdzie je posadzisz, a wiele popularnych propozycji nie zdaje tego drugiego egzaminu. Jedno z zestawień wciąż wymienia krwawnicę pospolitą, chwast szkodliwy w stanach takich jak Minnesota, który zrzuca tysiące nasion z każdego kłosa na wilgotny grunt. Kilka fioletowo kwitnących roślin z tych samych list jest trujących po zjedzeniu, a toksyczność wspomina zaledwie cztery z siedmiu takich stron.

Publikowane listy fioletowych kwiatów liczą od 8 do 97 pozycji, a ty i tak przeglądasz je wszystkie w poszukiwaniu tej garstki, którą naprawdę posadzisz. Te 10 fioletowych kwiatów to właśnie ta garstka. Kolejność odpowiada temu, jak kupujesz i sadzisz: najpierw 6 bylin, potem 2 rośliny cebulowe, a na końcu pnącze i krzew.

Jeżówka purpurowa, którą posadziłem w żwirowej rabacie od południa przy podjeździe, przechodziła całe lata bez podlewania z mojej strony. Znosi żar bijący od nawierzchni, kwitnie mimo parnej pogody, a sarny, które ogryzają moje funkie, mijają ją bez zainteresowania. Taka odporność na suszę pojawia się dopiero wtedy, gdy korzenie się przyjmą, a nie w pierwszym sezonie.

Source: picryl.com

Jeżówka purpurowa

• Typ: Bylina zielna z rodziny astrowatych, pochodząca ze środkowych i wschodnich Stanów Zjednoczonych, notowana w 26 lub więcej stanach.
• Rozmiar: Osiąga 60 do 120 cm wysokości i 30 do 60 cm szerokości, przy czym NC State Extension podaje 90 do 120 cm.
• Mrozoodporność: UVM Extension podaje strefy USDA od 4 do 9, a niektóre odmiany są odporne do strefy 3; NC State Extension wymienia strefy od 3a do 8b.
• Światło i gleba: Pełne słońce przez 6 lub więcej godzin daje najwięcej kwiatów, na przepuszczalnej glebie o pH od 6,0 do 8,0, także gliniastej, próchnicznej, piaszczystej i płytkiej kamienistej.
• Fauna: Karmi larwy motyli Silvery Checkerspot i Wavy-lined Emerald, szczygły amerykańskie zjadają suche nasiona, a dzikie pszczoły gniazdują w pustych łodygach.
• Kwitnienie: Kwitnie od czerwca do sierpnia, koszyczki do 13 cm średnicy, a po przyjęciu się roślina dobrze znosi suszę.

Source: commons.wikimedia.org

Lawenda wąskolistna

• Typ: Bylina o zdrewniałej podstawie, obecna w sześciu z siedmiu najwyżej ocenianych zestawień fioletowych kwiatów, czyli równie często jak najpopularniejsze rośliny z tej listy.
• Kolor: Daje blady szaro-fioletowy odcień, który dziś nazywamy lawendowym, zebrany w wąskie kłosy nad srebrzystymi liśćmi.
• Światło i gleba: Potrzebuje pełnego słońca i bardzo dobrego drenażu, a to właśnie drenaż decyduje, czy roślina przetrwa.
• Fauna: Pszczoły pracują na kłosach od pierwszego do ostatniego otwartego kwiatu, a zwierzęta roślinożerne raczej nie tykają liści.
• Zastosowanie: Sadź ją przy ścieżce albo na przodzie rabaty, gdzie srebrzyste liście cieszą oko długo po przekwitnięciu.
• Uwaga: Żyzna i wilgotna gleba to najczęstsza przyczyna utraty lawendy, więc traktuj drenaż jako warunek kluczowy, a nie żyzność podłoża.

Source: commons.wikimedia.org

Kocimiętka

• Typ: Długo kwitnąca bylina, którą Purdue Extension wymienia wśród fioletowych bylin i którą uwzględnia sześć z siedmiu konkurencyjnych zestawień.
• Kolor: Wygląda jak miękka niebiesko-fioletowa mgiełka, a nie jak jeden wyrazisty kwiat, i dlatego świetnie sprawdza się jako tło barwne na rabacie.
• Światło i gleba: Pełne słońce i zwykła, przepuszczalna gleba; po ukorzenieniu radzi sobie też na suchym stanowisku.
• Fauna: Pszczoły korzystają z niej od pierwszego rzutu kwiatów, a strony konkurencji najczęściej opisują ją jako odporną na sarny.
• Zastosowanie: Najlepiej wzdłuż ścieżki albo na przodzie rabaty, gdzie może przelewać się przez twardy brzeg i go zmiękczać.
• Uwaga: Uprawia się ją dla długiego kwitnienia, a nie dla jednego efektownego pokazu, więc oceniaj ją w skali sezonu, nie tygodnia.

Source: commons.wikimedia.org

Perowskia

• Typ: Bylina o zdrewniałej podstawie, wymieniana przez Purdue Extension wśród fioletowych bylin i obecna w kilku konkurencyjnych zestawieniach.
• Kolor: Ażurowe fioletowoniebieskie kłosy na srebrzystych pędach, bliższe obłokowi koloru niż wyraźnie zarysowanemu kwiatu.
• Światło i gleba: Pełne słońce i przepuszczalna gleba; zachowuje pokrój mimo upałów i suszy na odsłoniętej rabacie.
• Fauna: Pszczoły korzystają z drobnych kwiatów przez długi okres późnego lata, gdy wiele wcześniejszych bylin już przekwitło.
• Zastosowanie: Daje wysokość i mgiełkę w środkowej części rabaty i dobrze łączy się ze srebrną oraz białą stroną fioletowej kompozycji.
• Uwaga: Kupujący nieustannie mylą ją z lawendą, więc czytaj etykietę zamiast sugerować się barwą i kształtem kłosów.

Source: www.wotncr.org

Liatra

• Typ: Wyprostowana bylina, którą Purdue Extension wymienia wśród fioletowych bylin i którą uwzględnia kilka konkurencyjnych zestawień.
• Kolor: Wąskie fioletowe kłosy dają mocną pionową linię na rabacie pełnej zaokrąglonych kształtów kwiatów.
• Światło i gleba: Pełne słońce i przepuszczalna gleba, czyli te same warunki, które odpowiadają posadzonej obok jeżówce purpurowej.
• Fauna: Motyle tłoczą się na kłosach, a to właśnie ta fioletowa roślina powinna zastąpić krwawnicę pospolitą.
• Zastosowanie: Sadź ją w grupach po trzy lub więcej, żeby pionowy akcent było widać z drugiego końca ogrodu.
• Uwaga: To pionowy element nasadzenia, więc łącz ją z kopulastymi sąsiadami, a nie z innymi roślinami o kwiatach w kłosach.

Source: www.flickr.com

Aster nowoangielski

• Typ: Bylina, która przenosi fiolet w jesień; astry pojawiają się w pięciu z siedmiu konkurencyjnych zestawień, a Aster figuruje na liście fioletowych bylin Purdue Extension.
• Kolor: Fioletowe koszyczki z żółtym środkiem, na wyrośniętej roślinie tak gęste, że tworzą jednolitą plamę barwy.
• Światło i gleba: Pełne słońce i przeciętna ogrodowa ziemia, przy równomiernej wilgotności przez lato, żeby dolne liście trzymały się dobrze.
• Fauna: Jedno z ostatnich źródeł nektaru w sezonie, więc sadź go dla pszczół, które pracują jeszcze wtedy, gdy rabata się wycisza.
• Zastosowanie: Umieść go bliżej tyłu rabaty, gdzie wcześniejsze rośliny zasłonią gołe dolne pędy.
• Uwaga: Do września roślina wyrasta wysoko i ogołaca się u dołu, więc przed nią przydadzą się niżsi sąsiedzi.

Source: www.flickr.com

Czosnek ozdobny

• Typ: Roślina cebulowa, którą Purdue Extension wymienia wśród fioletowych bylin, sprzedawana pod nazwanymi fioletowymi odmianami na większości konkurencyjnych stron.
• Kolor: Kuliste fioletowe główki na bezlistnych łodygach, kształt, którego nic innego na mieszanej rabacie nie powtarza.
• Światło i gleba: Pełne słońce i dobry drenaż, sadzony jesienią razem z innymi cebulami kwitnącymi wiosną.
• Fauna: Pszczoły oblepiają rozkwitłe kule tak długo, jak te trwają, a zwierzęta roślinożerne omijają liście o cebulowym zapachu.
• Zastosowanie: Przeplataj go między bylinami, które w porę urosną i zakryją żółknące liście.
• Uwaga: Liście co roku żółkną i pokładają się, więc daj mu sąsiadów zamiast pustego pierwszego rzędu.

Source: www.pickpik.com

Krokus

• Typ: Drobna wiosenna bulwocebula, często pierwszy fiolet w ogrodzie, w zestawieniach konkurencji ujmowany razem z fioletowymi roślinami cebulowymi.
• Kolor: Kielichowate kwiaty w odcieniach fioletu i winogronowej purpury, u wielu odmian z ciemniejszym żyłkowaniem na zewnętrznych płatkach.
• Światło i gleba: Słońce wczesną wiosną i bardzo dobry drenaż; późniejszy cień nie przeszkadza, bo kwitnie, zanim drzewa wypuszczą liście.
• Fauna: Wczesne pszczoły zbierają pyłek krokusów w pierwsze ciepłe dni, na długo przed tym, zanim cokolwiek innego w ogrodzie zakwitnie.
• Zastosowanie: Sadź go w rozproszonych grupach w trawniku albo na samym przodzie rabat, gdzie tak drobne kwiaty w ogóle zauważysz.
• Uwaga: Kwitnie i szybko znika, więc zaplanuj, co wypełni to samo miejsce przez resztę roku.

Source: commons.wikimedia.org

Powojnik

• Typ: Kwitnące pnącze obecne w sześciu z siedmiu zestawień fioletowych kwiatów, z fioletowymi odmianami dostępnymi wszędzie.
• Kolor: Duże, płaskie fioletowe kwiaty i najgłębsze fiolety, jakie znajdziesz wśród popularnych pnączy ogrodowych.
• Światło i gleba: Słońce dla kwiatów i chłodna, zacieniona gleba nad korzeniami — to połączenie powtarza każdy, kto uprawia tę roślinę.
• Fauna: Zapylacze odwiedzają kwiaty, choć roślina zasługuje na miejsce raczej przez pionowy kolor niż przez wartość dla zwierząt.
• Zastosowanie: Prowadź go po trejażu lub obelisku albo przez krzew kwitnący w innym momencie sezonu.
• Uwaga: Sposób cięcia zależy od grupy, do której należy odmiana, więc schowaj etykietę w bezpiecznym miejscu.

Source: www.pickpik.com

Lilak

• Typ: Krzew, który Purdue Extension wymienia wśród fioletowo i niebiesko kwitnących krzewów i który uwzględnia kilka konkurencyjnych zestawień.
• Kolor: Fioletowe wiechy kwiatowe, dokładnie ten odcień, który większość ludzi ma na myśli, mówiąc „liliowy".
• Światło i gleba: Pełne słońce i przepuszczalna gleba; cień ogranicza kwitnienie tego krzewu bardziej niż u większości innych.
• Fauna: Pszczoły i motyle intensywnie pracują na wiechach przez krótki okres kwitnienia krzewu.
• Zastosowanie: Sprawdza się jako osłona albo tło, gdzie daje strukturę długo po przekwitnięciu.
• Uwaga: Kwitnie tylko przez dwa tygodnie, i właśnie dlatego Purdue poleca fioletowe liście jako dłuższy kontrast.

Dwie z tych roślin sadzi się w innym terminie. Czosnek ozdobny i krokus to cebule sadzone jesienią, więc wkopujesz je kilka miesięcy przed tym, zanim byliny obok się obudzą. Fioletowo kwitnące krzewy chodzą według trzeciego zegara. Lilak sadzisz raz na zawsze, więc daj mu tyle miejsca, ile zajmie w pełni wyrośnięty, a nie tyle, ile zajmuje w szkółce.

Kup 3 jeżówki zamiast 1, jeśli budżet ma swoje granice. Grupę widać z drugiego końca ogrodu i przyciąga pszczoły oraz szczygły, które warto obserwować. Liatra zasługuje na to samo podejście z tego samego powodu.

Co sprawia, że kwiaty są fioletowe? Jedna rodzina barwników i chemia płynu, w którym się unoszą. Antocyjan to barwnik. Wakuola, czyli duży pęcherzyk płynu wewnątrz każdej komórki płatka, to woda, w której ten barwnik pływa. Zakwaś tę wodę, a u petunii ten sam barwnik staje się czerwieńszy. To pH wewnątrz wakuoli ustawia ostateczny kolor.

W przyrodzie sześć takich barwników wykonuje większość pracy. Alappat i Alappat wymieniają je jako pelargonidynę, cyjanidynę, delfinidynę, peonidynę, petunidynę i malwidynę. Razem obejmują od pomarańczu na jednym końcu po niebieskawą czerwień na drugim, więc fioletowy kwiat wcale nie napełnia płatków fioletowym barwnikiem. Korzysta z barwnika, który da się dostroić, a drobne zmiany cząsteczki przesuwają go po tym zakresie. Więcej grup hydroksylowych na jednym pierścieniu przesuwa kolor ku błękitowi. Dodaj grupę metylową, a wróci w stronę czerwieni.

To pH wakuoli jest pokrętłem ustawiającym ostateczny odcień. U petunii zakwaszenie wakuoli czyni kwiaty czerwonymi, a mutacje zmieniające to pH przesuwają barwę ku błękitowi. Przeczytaj jeszcze raz, o jakie miejsce chodzi. To pH wewnątrz komórki roślinnej, a nie pH twojej gleby, więc preparaty z worka nie przemalują fioletowych kwiatów na rabatach.

Barwnik to tylko połowa historii koloru kwiatów. Stożkowate i płaskie komórki skórki odbijają światło inaczej, więc dwie rośliny z identyczną ilością barwnika mogą wyglądać zupełnie inaczej, a jedna z nich obok drugiej wygląda na wypłowiałą. Antocyjany rozkładają się też pod wpływem ciepła, światła i zmian pH. Kupuj fioletową odmianę, oceniając ją we własnym świetle i na własnych rabatach, a nie po katalogowym zdjęciu zrobionym gdzie indziej.

Czy sadzenie fioletu naprawdę przyciąga więcej pszczół? Najbliżej odpowiedzi jest jedno badanie terenowe, które podało liczbę dla tego, co faktycznie zmierzyło. Raine i Chittka wychowali 9 kolonii trzmieli z dziko złowionych królowych, przetestowali każdą kolonię w laboratorium na fioletowych i niebieskich celach, a potem wypuścili te same trzmiele, żeby przez 15 dni terenowych żerowały tam, gdzie chciały.

Trzmiele najsilniej ciążące ku fioletowi przyniosły najwięcej pokarmu. Przy 255 zbieraczkach i 537 wylotach po pokarm tempo zbierania w kolonii korelowało z preferencją fioletu na poziomie rs = 0,678, n = 9, p = 0,045. Kolonia z najsilniejszą preferencją zebrała o 41% więcej nektaru niż najsłabsza.

Ta preferencja miała realne uzasadnienie. Fioletowe kwiaty w tamtejszej florze produkowały więcej nektaru niż niebieskie, czyli kolejny najbardziej opłacalny kolor. Trzmiel, który wykluł się z upodobaniem do fioletu, z góry kierował się po lepszą nagrodę nektarową. Gust i podaż pokarmu szły w parze, i to właśnie ten wniosek warto przenieść na własne wybory fioletowych kwiatów dla zapylaczy.

Dla twoich rabat płynie z tego prosty i użyteczny wniosek. Fioletowe kwiaty przyciągające pszczoły warto sadzić, bo ciążenie ku fioletowi jest wpisane w trzmiela, zanim ten w ogóle dotrze do twojego ogrodu, a w tym badaniu fioletowe kwiaty płaciły najlepiej. Po prostu rozłóż terminy kwitnienia tak, żeby od wiosny do przymrozków coś było otwarte.

Sąsiad zatrzymał się przy wilgotnym rowie na dole mojej działki i zapytał, co tam posadziłem. Nic. Krwawnica pospolita weszła sama, a kłosy pokazywały się od lipca do września na gruncie, który przez całe lato jest mokry.

Pochodzi z Eurazji. Statki przywiozły ją w balaście, a ogrodnicy sadzili ją celowo, więc była już tutaj w latach 30. XIX wieku. Amerykańskie centrum informacji o gatunkach inwazyjnych USDA odnotowuje, że wypiera rodzime gatunki, a Minnesota trzyma ją na stanowej liście chwastów szkodliwych. Zestawienia fioletowych bylin nadal podsuwają ją czytelnikom bez ostrzeżenia. Wpisz ją na sam szczyt każdej krótkiej listy inwazyjnych fioletowych kwiatów. Jeden kłos potrafi wyrzucić tysiące drobnych nasion na wiatr, wodę, śnieg, zwierzęta i buty.

Rodzime zamienniki to kwestia lokalna, bo listy chwastów szkodliwych ustala się stan po stanie. Sprawdź swoją listę, zanim kupisz fioletową roślinę sprzedawaną na mokre stanowiska, a zamiennik wybierz z listy doradczej dla swojego regionu, nie z etykiety w szkółce.

Uprawa jeżówki purpurowej sprowadza się do słońca i drenażu. NC State Extension za pełne słońce uznaje 6 lub więcej godzin bezpośredniego światła. Półcień to 2 do 6 godzin, a Echinacea purpurea rośnie w jednym i drugim, choć najlepiej kwitnie w pełnym słońcu, a przy niedoborze światła wydaje mniej kwiatów. pH gleby może mieścić się w przedziale od 6,0 do 8,0. Glina, ziemia próchniczna, piasek i płytki grunt kamienisty — wszystko się nada, o ile woda przez nie przepływa, a nie stoi.

Sarny zwykle ją omijają. Króliki, pręgowce i świstaki są mniej uprzejme i wiosną wygryzają młode przyrosty. Uważaj na mszyce, chrząszcze japońskie, mączniaka prawdziwego i fuzaryjne więdnięcie. Na liście jest też żółtaczka astra, więc zapamiętaj tę nazwę i sprawdź ją tego dnia, gdy roślina zacznie wyglądać nietypowo.

Dzielenie jeżówek to zadanie na wczesną wiosnę albo późną jesień. Podważ kępę widłami, rozdziel karpę na kawałki i zostaw na każdym po kilkanaście centymetrów korzeni, zanim posadzisz je z powrotem. Rozmnażanie z nasion trwa dłużej. Nasiona potrzebują kilku chłodnych i wilgotnych tygodni, żeby skiełkować, i dlatego UVM Extension zaleca wysiew jesienią na zewnątrz i pozostawienie tej pracy zimie. Siewki pojawiają się następnej wiosny, bez woreczka z wilgotnym piaskiem w lodówce.

Szczygieł ląduje na nagiej łodydze jeżówki za oknem mojej kuchni. Zjeżdża po niej w dół i rozdziela suchy koszyczek, kiedy płuczę patelnię w zlewie. Dwa kolejne czekają na płocie z tyłu. Jest luty, a te łodygi zostawiłem jeszcze w październiku. Do marca koszyczki są wyskubane do czysta.

Jakie kolory pasują do fioletowych kwiatów? Niebieski, srebrny i biały żyją z fioletem w zgodzie, a żółty i pomarańczowy go podkreślają. Większy problem polega na tym, że fiolet się cofa. Odejdź na 9 m od rabaty obsadzonej samym fioletem, a zobaczysz w nasadzeniu ciemną dziurę. Postaw obok coś jasnego, bo inaczej z dystansu kolor zniknie.

O rozmieszczeniu decyduje pokrój, nie kolor. Kłosowa szałwia i liatra prowadzą wzrok w górę, więc zasługują na miejsce w środku rabaty, gdzie przełamują płaski ciąg kopulastych bylin. Niska kocimiętka i płożąca dąbrówka należą do pierwszego rzędu, gdzie patrzysz na nie z góry. Zwisające fioletowe rośliny potrzebują murku albo krawędzi donicy, a zakopane w środku mieszanej rabaty się marnują.

Przejdź się wzdłuż jednej rabaty przez cały sezon, a luka sama się ujawni. Czosnek ozdobny zakwita razem z wiosennymi cebulami i szybko kończy. Kocimiętka i szałwia kwitną dłużej, jeśli przytniesz je po pierwszym rzucie. Jeżówka purpurowa ciągnie od czerwca do sierpnia, a gdy opadną płatki, fiolet się kończy, chyba że pałeczkę przejmie aster. We wrześniu możesz stać pośrodku zielonej rabaty, która na każdym czerwcowym zdjęciu wyglądała fioletowo.

Właśnie dlatego całą robotę wykonują fioletowe liście. Żurawka, dąbrówka, perukowiec, klon palmowy i bez czarny trzymają kolor od rozwinięcia liści do przymrozków, czyli miesiącami zamiast kilku tygodni. Purdue Extension wskazuje owoce jako trzecie źródło fioletu, wymieniając pięknotkę, aronię, dereń jedwabisty i kalinę zębatą. Dobry projekt fioletowego ogrodu korzysta ze wszystkich trzech, a liście utrzymują rabatę w formie wtedy, gdy nic nie kwitnie.

Zacznij od jednej rabaty i jednej rośliny. Jeżówka purpurowa to najbezpieczniejszy pierwszy wybór wśród fioletowych bylin, a NC State Extension podaje jej zakres glebowy jako pH od 6,0 do 8,0, czyli szerokie widełki. Godziny słońca i drenaż to dwie rzeczy, które musisz sprawdzić sam, zanim chwycisz za szpadel.

Potem kalendarz robi więcej niż cokolwiek, co możesz kupić. Wyrośniętą kępę jeżówki dziel wczesną wiosną, gdy tylko nowe pędy się wybiją i widać, gdzie ciąć. Nasiona wysiewaj jesienią, nie wiosną, bo nasiono potrzebuje chłodnej, wilgotnej zimy, zanim skiełkuje, a jesienny siew daje mu to za darmo.

Jedno do sprawdzenia, zanim wyjmiesz portfel. Każdy fioletowy kłos sprzedawany na mokre stanowiska zasługuje najpierw na zerknięcie do stanowej listy chwastów szkodliwych, bo krwawnica pospolita wciąż pojawia się w zestawieniach najlepszych bylin. Dorasta do 1,2 do 2,1 m, a każdy kłos kwiatowy może wydać tysiące drobnych nasion roznoszonych przez wiatr, wodę, śnieg, zwierzęta i ludzi.

Sadzenie fioletowych kwiatów opłaca się najbardziej wtedy, gdy rabata jest przede wszystkim ogrodem dla zapylaczy, a dopiero potem kompozycją kolorystyczną. Szczygły ogołacają koszyczki nasienne przez całą zimę, a dzikie pszczoły gniazdują w pustych łodygach, których nie przyciąłeś. To, co w styczniu wygląda niechlujnie, wykonuje swoją pracę.