Sierplant · Malvaceae
Stokroos
Alcea rosea
Hoge, ouderwetse bloemtorens die zichzelf uitzaaien zodra je ze laat doorschieten naar zaad.
Volle zon
Elke 5–7 dagen
tot -40°C
1,5–2,4 m
Overzicht
Stokrozen zijn de klassieker van de cottagetuin, en ze zijn een heerlijk toegankelijke plant om mee te beginnen. Hun bloemaren kunnen tot boven de 244 cm uitgroeien om een schutting of achtermuur in zomerse kleuren te zetten, en ze behoren tot de kaasjeskruidfamilie die al generaties lang voordeuren opfleurt. Wat mensen het meest bekoort, is de manier waarop die schoteltjesvormige bloemen van juni tot augustus langs één hoge stengel omhoog marcheren.
Laat de hoogte je niet doen denken dat ze veeleisend zijn, want ze zijn werkelijk makkelijk te kweken. De meeste zijn tweejarig, dus een plant besteedt zijn eerste jaar aan het opbouwen van een lage rozet van bladeren en bewaart de bloei voor het tweede jaar. Ze maken die geduldige start goed door driftig uit te zaaien, dus zodra je een groep hebt staan, houdt die zichzelf meestal in stand, en een vroege misstap is makkelijk te herstellen.
Het enige wat de moeite waard is om te leren, is hoe je roest onder controle houdt, een bladschimmel die stokrozen bijna overal volgt. Geef de planten volle zon, een beetje ruimte voor luchtbeweging, en geef water bij de wortels in plaats van van bovenaf, en je houdt het ergste in toom terwijl de bloemen gewoon hun show voortzetten.
Verzorging
De korte versie: geef stokrozen volle zon en rijke, goed doorlatende grond, houd ze gelijkmatig vochtig door bij de basis water te geven, en laat wat ruimte tussen de planten zodat de lucht kan circuleren en roest wordt beperkt.
Licht
Geef stokrozen volle zon en ze bloeien op hun best en blijven rechtop staan zonder om te vallen. Ze accepteren ook een beetje halfschaduw, maar bij te weinig licht rekken de stengels zich uit, hellen ze over, en bloeien ze maar spaarzaam.
Water
Streef naar gemiddelde, gelijkmatige vochtigheid in plaats van de grond te laten schommelen tussen kletsnat en kurkdroog. Geef water bij de basis met een druppelslang, zodat de bladeren droog blijven, wat een van de vriendelijkste dingen is die je kunt doen om roest af te remmen. Ze verdragen geen natte, drassige grond in de winter.
Bodem
Plant ze in gemiddelde, rijke, goed doorlatende leemgrond met een beetje compost erdoor. Ze zijn niet kieskeurig over pH en voelen zich prima tussen 6,0 en 8,0, dus scherpe afwatering telt veel zwaarder dan een exact getal.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid bevalt ze prima, dus er is geen streefgetal om achterna te jagen. Wat echt telt, is luchtcirculatie, want stilstaande, vochtige lucht rond dicht opeen groeiende bladeren is precies wat roest graag ziet.
Bemesting
Eén bemesting in de lente is alles wat ze vragen. Werk compost of een evenwichtige allroundmeststof door de grond zodra de groei begint, en de planten redden zichzelf moeiteloos de rest van het seizoen.
Snoeien
Knip de uitgebloeide bloemaren weg om het geheel netjes te houden of om de zelfuitzaai in te tomen als die verder gaat dan je lief is. Net zo nuttig is het om roestvlekken vertonende onderste bladeren te verwijderen en te vernietigen, en in de herfst alle oude resten op te ruimen, zodat de schimmel nergens kan overwinteren.
Formaat & plantafstand
Dit zijn hoge planten, die 152 tot 244 cm hoog worden terwijl ze slank blijven met 30 tot 61 cm breedte. Geef elke plant die volle ruimte, zodat de lucht vrij tussen de planten kan bewegen en roest zich moeilijker kan verspreiden.
Wanneer planten
Stokrozen volgen een rustige tweejarige cyclus, dus er is geen haast bij. Zaai het zaad in de late zomer of begin binnenshuis in de late winter, zet de jonge planten buiten na de laatste voorjaarsvorst, en de bloemen verschijnen van juni tot augustus van het jaar erop.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: Late winter tot vroege lente, ongeveer 8 tot 10 weken voor de laatste vorst.
- Planten: Na de laatste voorjaarsvorst, zodra de grond is opgewarmd.
- Oogsten: Juni tot augustus.
Winterhardheid
Temperatuur: tot -40°C
Problemen oplossen
Bijna elk probleempje bij de stokroos is te zien op de bladeren, en roest is degene die je waarschijnlijk als eerste tegenkomt. Zoek hieronder wat je ziet, en grijp op tijd in, want de meeste van deze problemen zijn veel makkelijker te voorkomen dan achteraf te bestrijden.
Oranje spikkels aan de bovenkant, roestige bultjes eronder
Als je geeloranje spikkels op de bovenkant van een blad ziet met opstaande roestige bultjes precies eronder, is dat stokroosroest, en bijna elke tuinier komt het vroeg of laat tegen. Zwaar aangetaste bladeren krijgen gaatjes en verschrompelen, maar het is goed te beheersen zodra je de aanpak kent. Pluk de gevlekte bladeren voorzichtig weg zodra je ze opmerkt, geef water laag bij de basis zodat het blad droog blijft, en ruim in de herfst elk gevallen restje op, zodat de sporen nergens kunnen schuilen.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig aangetaste bladeren in een vroeg stadium
- Ruim in de herfst alle resten van de stokroos op
- Geef water bij de basis om het blad droog te houden
- Verwijder wilde kaasjeskruiden in de buurt
- Gebruik een goedgekeurd fungicide voordat de symptomen verschijnen als roest steeds terugkeert
Blad aangeknaagd tot een kanten skelet
Als bladeren kant gaan lijken, zijn meestal twee knagers de schuldige, en beide zijn makkelijk aan te pakken. Japanse kevers verzamelen zich overdag en laten de nerven achter als fijn kant, terwijl naaktslakken 's nachts toeslaan en een verraderlijk slijmspoor achterlaten. Maak je geen zorgen: pluk de kevers 's ochtends vroeg in een bakje zeepwater, en zet lokmiddelen of vallen neer waar de slakken actief zijn.
Oplossing:
- Pluk kevers 's ochtends vroeg met de hand in zeepwater
- Verminder de leefomgeving voor engerlingen in het gazon in de buurt
- Gebruik slakkenlokmiddelen of -vallen waar naaktslakken aanwezig zijn
Minder bloemen en speldenprikgaatjes in de knoppen
Minder bloemen dan je had gehoopt, wijst meestal op de stokroossnuitkever, een klein zwart insect met bruingele pootjes en een lange snuit die graag op de knoppen en open bloemen zit. Hij boort zich in knoppen en zaden, wat de bloei stilletjes uitdunt. De vriendelijke oplossing is simpel: tik de kevers op een laken en verwijder ze, en ruim daarna oude zaaddozen op waar de jonge kevers opgroeien.
Oplossing:
- Pluk of schud de kevers op een laken en vernietig ze
- Verwijder en vernietig oude zaaddozen waar larven zich ontwikkelen
Rafelige onderste bladeren met donkere plekken
Bladvlekkenziekte en antracnose-schimmels vestigen zich meestal in de onderste bladeren wanneer een plant te dicht op elkaar staat, gestrest is, of nat is geworden door water geven van bovenaf, al blijven de bloemen gelukkig gespaard. Het kan er rommelig uitzien, maar het richt zelden blijvende schade aan. Wees gerust, trek gewoon de ergste bladeren weg, maak wat meer ruimte voor luchtcirculatie, en geef water bij de basis.
Oplossing:
- Verwijder aangetaste bladeren
- Verbeter de luchtcirculatie
- Geef water bij de basis in plaats van van bovenaf
Giftigheid
Hier is het geruststellende nieuws voor huizen met huisdieren: de ASPCA vermeldt de stokroos als niet giftig voor katten, honden en paarden, en de bloemen zijn zelfs veilig genoeg om te eten. Het enige waar je op moet letten, zijn de borstelige bladeren en vezels, die bij gevoelige mensen een lichte huiduitslag kunnen veroorzaken, dus het is de moeite waard om handschoenen aan te trekken voordat je de planten aanraakt of snoeit.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Wees gerust wat je kat betreft: de ASPCA bestempelt de stokroos als niet giftig voor katten, dus een nieuwsgierig hapje vergiftigt je huisdier niet. Een kat die te veel groen naar binnen werkt, kan het een beetje teruggeven, maar hier is niets gevaarlijk aan.
Honden Geen
Honden zijn er ook welkom bij. De stokroos is niet giftig voor honden, en het ergste wat een op bladeren kauwend hondje kan voelen, is een korte, milde maagklacht door de vezels.
Paarden Geen
Paarden kunnen vlak naast stokrozen grazen zonder iets te vrezen, want de plant bevat geen giftige bestanddelen voor hen.
Konijnen Veilig
Konijnen kunnen met plezier de bladeren en bloemen eten, want deze planten uit de kaasjeskruidfamilie bevatten niets dat hen kan schaden.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen lopen geen giftig risico bij de stokroos als ze een plant langs de rand van de wei of tuin opeten.
Vogels Veilig
Tuinvogels en pluimvee mogen gerust aan het blad en de zaden pikken zonder enige schade.
Mensen Veilig
Ook voor mensen is de plant veilig, en de bloemen zijn zelfs eetbaar, heerlijk als garnering of getrokken in thee. Het enige om in gedachten te houden zijn de borstelige bladeren en vezels, die bij gevoelige mensen een lichte huiduitslag kunnen veroorzaken, dus handschoenen aantrekken voordat je de planten aanraakt of snoeit, is een vriendelijk gebaar naar je handen.
Contact met het borstelige blad en de plantenvezels kan bij gevoelige mensen huidirritatie (contactdermatitis) veroorzaken; draag handschoenen bij het hanteren van de planten.
Variëteiten
De meeste tuinstokrozen zijn de gewone Alcea rosea, maar een handvol valt op door hun kleur of doordat ze roest goed weerstaan. Dit zijn de vriendelijke rassen die het waard zijn om bij naam te kennen.
Nigra
Je zult dol zijn op hoe zijn diep kastanjebruine bloemen zo donker zijn dat ze bijna zwart ogen tegen de groene bloemaar.
Russische stokroos (Alcea rugosa)
Deze zachtaardige verwant biedt zachtgele bloemen en weerstaat, nog beter, stokroosroest veel beter dan de gewone soort.
Vijgbladstokroos (Alcea ficifolia)
Zijn charmante, vijgvormige bladeren geven hem zijn naam, en hij weerstaat roest beter dan Alcea rosea, wat hem een vergevingsgezinde keuze maakt.
Zo vermeerder je
Stokrozen zijn een genot om uit zaad te kweken, en zodra een groep zich heeft gevestigd, zaait hij zichzelf grotendeels voor je uit.
ZaadMakkelijk
Zaai in de late zomer (augustus tot september) voor bloei het jaar erop, of begin binnenshuis in de late winter om na de vorst uit te planten. · Kiemt in ongeveer 1 tot 2 weken; planten vormen het eerste jaar een rozet en bloeien het tweede jaar.
Stokrozen uit zaad kweken is zo vergevingsgezind als tuinieren maar kan zijn. Strooi het zaad uit in de late zomer, rond augustus tot september, voor bloei het jaar erop, of begin binnenshuis in de late winter en zet de jonge planten buiten zodra de vorst voorbij is. De kiemplantjes verschijnen binnen 1 tot 2 weken, brengen hun eerste jaar door als lage rozet, en bloeien in het tweede jaar. Laat de zaaddozen gewoon zitten en de planten zaaien zichzelf met plezier uit, waardoor ze na verloop van tijd uitgroeien tot gevestigde groepen.
Mythes
Stokrozen zijn giftig en moeten uit de buurt van honden en katten worden gehouden.
Hierover kun je gerust zijn. De ASPCA vermeldt de stokroos als niet giftig voor honden, katten en paarden, dus een hapje in de tuin is niets om je zorgen over te maken. De bloemen zijn zelfs veilig genoeg om te eten. Het enige kleine addertje onder het gras zijn die borstelige bladeren, die bij een gevoelige huid een lichte uitslag kunnen veroorzaken, dus trek handschoenen aan als je de planten snoeit.
Stokrozen zijn betrouwbare, langlevende vaste planten.
De meeste stokrozen zijn eigenlijk tweejarig: ze vormen het eerste jaar een bladrozet en bewaren hun bloemen voor het tweede jaar, voordat ze verdwijnen. Ze voelen alleen permanent aan omdat ze zo gretig uitzaaien dat nieuwe planten steeds dezelfde plek blijven vullen, waardoor een groep echt jaar na jaar door kan gaan.