Sierplant · Poaceae
Pampasgras
Cortaderia selloana
Weinig planten geven zo'n show als een volledig uitgebloeide pol pampasgras, al zitten die zachte zilveren pluimen op scheermesscherpe bladeren.
Volle zon
Elke 7–14 dagen
tot -18°C
1,8–3,7 m
Overzicht
Pampasgras is dat hoge, met pluimen getooide gras dat je vaak als blikvanger in een grote border of als windscherm ziet staan, en het is veel toegeeflijker dan zijn formaat doet vermoeden. Het komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, draagt de botanische naam Cortaderia selloana en behoort tot de grassenfamilie. Zodra het eenmaal geworteld is, vraagt het bijna niets van je en doorstaat het moeiteloos droogte, hitte, zoute zeewind en wind.
De pluimen zijn de reden om dit gras te planten. Elke pol stuurt aan het einde van de zomer een fontein van zilverwitte pluimen omhoog die tot ver in de winter hun vorm behouden, boven overhangend blad dat een breedte van ongeveer 1,8 tot 2,1 meter kan bereiken. Datzelfde blad heeft één eerlijke kanttekening: elk blad is voorzien van fijne, scheermesscherpe kartelranden die bij aanraking de blote huid openhalen.
Er is nog iets om te overwegen voordat je gaat planten, en dat is niets om je schuldig over te voelen, gewoon iets om rekening mee te houden. In streken met zachte winters langs de Pacifische kust en op Hawaï zaait pampasgras zichzelf uit tot een serieuze invasieve soort, verdringt het inheemse planten en voedt het bosbranden. Waar het op zijn plek blijft, is het een opvallend, onderhoudsarm sieraad dat je elk jaar weer beloont, en waar dat niet zo is, doe je het land een plezier door iets anders te kiezen.
Verzorging
De korte versie: geef het volle zon en goed doorlatende grond, geef alleen water terwijl het wortelt, en snoei de hele pol elke late winter fors terug, steevast met handschoenen en lange mouwen.
Licht
Pampasgras houdt van volle zon, en dat is precies wat het helpt om mooi te pluimen en fier rechtop te staan. Het redt zich ook in halfschaduw of lichte schaduw, maar wees niet verbaasd als te weinig licht de pol slap en los maakt en die beroemde pluimen dunner laat uitvallen.
Water
Geef een nieuwe plant het eerste seizoen regelmatig water, zodat de wortels de diepte in kunnen gaan en zich stevig kunnen vastzetten. Daarna wordt het zeer bestand tegen droogte, hitte, zout en wind en heeft het weinig tot geen extra water meer nodig. Vermijd alleen natte, slecht doorlatende plekken, want die verkorten de levensduur en verhogen het risico op winterschade.
Bodem
Dit gemakkelijke gras verdraagt bijna elke goed doorlatende grond, of het nu klei, leem, zand of rotsachtige grond is, en alles van droog tot matig vochtig. Het verdraagt ook een breed pH-bereik, ongeveer 5,5 tot 8,5, dus de bodemchemie is zelden het struikelblok.
Temperatuur
Het is bestand tegen een breed temperatuurbereik, van ongeveer -12°C tot 38°C, wat overeenkomt met zones 7 tot en met 10. Kou onder die grens kan de wortelkluit beschadigen, maar de hitte aan de bovenkant zal het geen moment deren.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid is prima, dus daar hoef je geen getal voor in de gaten te houden. Luchtbeweging is belangrijker dan de luchtvochtigheid, en een open, winderige plek is precies wat dit windbestendige gras het fijnst vindt.
Bemesting
Bemest licht met een evenwichtige allroundmeststof in het voorjaar tijdens het groeiseizoen, en doe het rustig aan. Een gevestigde pol heeft heel weinig nodig, en te veel voeding levert alleen zachte, zwakke groei op die je liever vermijdt.
Snoeien
Snoei de hele pol in de late winter, voordat de nieuwe groei begint, fors terug tot ongeveer 30 tot 60 cm, met een heggenschaar, takkenschaar of elektrische snoeischaar. Werk altijd met handschoenen, een shirt met lange mouwen en oogbescherming, want die gekartelde bladeren snijden al bij de kleinste aanraking door de huid.
Verpotten
Pampasgras wordt zelden verpot en leeft jarenlang tevreden op dezelfde plek. Verplaats of verdeel het alleen wanneer het zijn plek ontgroeit, het midden van de pol dood en verstrooid raakt, of de overvolle wortelkluit boven de grond begint te komen.
Formaat & plantafstand
Een volwassen pol wordt ongeveer 1,8 tot 3,7 m hoog en spreidt zich ongeveer 120 tot 205 cm breed uit, dus geef het de ruimte om zichzelf te zijn. Zet het op een ruime, open plek, ver van paden en speelplekken, zodat niemand in het voorbijgaan langs die scherpe bladeren strijkt.
Wanneer planten
Pampasgras is een vaste plant voor warmere streken die goed gedijt in zones 7 tot 10, en het ritme is makkelijk te volgen. Plant nieuwe exemplaren in het voorjaar, zodat ze tijdens het groeiseizoen kunnen wortelen, geniet van de zilveren pluimen die vanaf het einde van de zomer tot in de herfst verschijnen, en snoei de pol in de late winter helemaal tot op de grond terug voordat de nieuwe groei begint.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Planten: lente
- Oogsten: eind zomer tot herfst, de pluimen blijven tot in de winter staan
Winterhardheid
Temperatuur: tot -18°C
Problemen oplossen
Het geruststellende nieuws is dat pampasgras vrijwel nooit last heeft van plagen of ziektes. Eigenlijk zijn er maar twee dingen die ertoe doen: de snijwonden die de bladeren kunnen veroorzaken en de neiging om zich ongecontroleerd uit te breiden, en beide zijn makkelijk te herkennen en makkelijk voor te blijven.
Nieuwe polen die opduiken op plekken waar je nooit iets geplant hebt
Dit is de enige echt lastige gewoonte van de plant, zijn invasieve zelfuitzaaiing, dus het loont om er vroeg bij te zijn in plaats van je er zorgen over te maken. Eén pluim kan in een enkel jaar ruim meer dan 100.000 door de wind verspreide zaden uitstrooien, en zelfs een afgebroken stukje wortel of wortelstok slaat aan in vochtige grond, waardoor er kiemplantjes opduiken benedenwinds op open, kust- of verstoorde grond. Het goede nieuws is dat jonge wortelkluiten er makkelijk uit te trekken zijn zolang ze klein zijn, dus graaf ze in hun geheel uit, en knip de pluimen af en verzamel ze in een zak voordat het zaad rijp is in plaats van ze te composteren of grond met zaad erin te verplaatsen.
Oplossing:
- Verwijder spontane kiemplanten terwijl ze nog jong zijn door de hele wortelkluit uit te graven
- Knip bloeiende pluimen af en verzamel ze in een zak voordat de zaden rijpen en zich verspreiden
- Composteer de pluimen niet en verplaats geen grond die zaad bevat
Pijnlijke, prikkende sneden op je handen of armen na het werken met de plant
Geen zorgen, dit is geen plaag of ziekte die je over het hoofd hebt gezien, het is gewoon de plant die zichzelf verdedigt met zijn eigen bladeren. Elk blad heeft fijne, scheermesscherpe kartelranden die je huid raken zodra je een bos bladeren vastgrijpt, en de sneden zijn dun, netjes en dieper dan je zou verwachten. Trek dikke handschoenen aan, een shirt met lange mouwen, een lange broek en oogbescherming, en laat een schaar het snijwerk doen zodat je het blad nooit met blote handen hoeft vast te pakken.
Oplossing:
- Stop met blootshands werken en was en verzorg eventuele sneden
- Draag altijd dikke handschoenen, een shirt met lange mouwen, een lange broek en oogbescherming
- Snoei de pol met een heggenschaar, takkenschaar of elektrische snoeischaar in plaats van het blad met de hand los te trekken
Giftigheid
Eerst het geruststellende nieuws: geen enkel deel van pampasgras is giftig, en de ASPCA beoordeelt het als veilig voor katten, honden en paarden. Het enige echte gevaar is fysiek, want de bladranden zijn scheermesscherp en snijden door de huid als papier, dus werk ermee met handschoenen aan en houd huisdieren en kinderen vriendelijk uit de pol vandaan.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Je kunt gerust zijn wat vergiftiging betreft, want niets in deze bladeren zal een kat kwaad doen die er even van proeft. Het enige om op te letten is de scherpe bladrand, die een mondje kan schrammen, dus het helpt om kauwen vriendelijk te ontmoedigen.
Honden Geen
Je hond loopt geen enkel risico bij dit gras, vergiftiging is volledig uitgesloten. Probeer alleen te voorkomen dat een enthousiaste pup dwars door de pol rent, want de gekartelde bladeren kunnen een dunne schram op een neus of poot achterlaten.
Paarden Geen
Wees gerust, er zit hier niets giftigs dat een paard kan schaden. Een grazend paard zou wel zijn lippen of tong kunnen schaven aan de scherpe bladranden, dus de pol afrasteren is de simpele, vriendelijke oplossing.
Konijnen Veilig
Geen reden tot zorg voor een konijn, want er zit hier geen gif dat problemen kan veroorzaken. De stugge, snijdende bladeren zijn veel te grof om een knager te verleiden, dus de meeste konijnen laten het gewoon links liggen.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen kunnen op dezelfde wei grazen zonder angst voor vergiftiging. De meeste dieren laten het uit zichzelf staan, afgeschrikt door het harde, scherprandige blad dat weinig te kauwen biedt.
Vogels Veilig
Vogels lopen geen chemisch risico en schuilen graag tussen de dichte pluimen. Dezelfde voorzichtigheid geldt, de randen zijn scherp, maar gevederde bezoekers strijken er zelden tegenaan, dus er is weinig om je zorgen over te maken.
Mensen Veilig
Geen enkel deel van de plant vergiftigt iemand die ermee werkt of ernaast zit, dus die angst kun je loslaten. Het echte aandachtspunt is mechanisch, want de scheermesscherpe bladranden snijden door de huid als papier, dus handschoenen en lange mouwen maken werken in de buurt comfortabel en veilig.
Niet giftig, maar de scherpe bladranden kunnen diepe sneden in de huid veroorzaken. Draag handschoenen, lange mouwen en oogbescherming bij het planten, hanteren of snoeien, en houd huisdieren en kinderen tegen om door de pol te rennen of aan het blad te kauwen, om sneden in mond en huid te voorkomen.
Variëteiten
Pampasgras is er in een handvol benoemde vormen die verschillen in grootte, pluimkleur en bladtekening. Dit zijn de soorten die je het meest tegenkomt als je op zoek gaat.
Pumila
Een vriendelijke dwerg die uitgroeit tot ongeveer 1,2 tot 1,8 m en kou gemakkelijker verdraagt, waardoor veel tuiniers hem als eerste kiezen.
Rosea
Verzacht de gebruikelijke zilverwitte pluimen tot een zachte blos van roze.
Sunningdale Silver
Een hoge, gewillige groeier die geliefd is om de grote, volle, zilverwitte pluimen die hij vormt.
Silver Comet
Een bontbladige variëteit met mooie wit-groen gestreepte bladeren.
Gold Band
Een bontbladige vorm met warme, goudbandige bladeren, gestreept in geel en groen.
Zo vermeerder je
Er zijn twee manieren om meer pampasgras te kweken, al blijft er maar één methode de opvallende pluimen echt trouw. Voor welke je ook kiest, denk eraan dat de scherpe bladeren handschoenen en lange mouwen gewoon bij het klusje horen.
ScheurenGemiddeld
Late winter tot vroeg voorjaar · 1-2 groeiseizoenen
Delen is de vriendelijkste en zekerste manier om meer pampasgras te kweken, uitgevoerd in de late winter tot het vroege voorjaar, en het is de enige methode die die opvallende vrouwelijke planten raszuiver houdt. Geef een gedeelde pol één tot twee groeiseizoenen om te wortelen en vol te groeien, en probeer het niet te overhaasten. De wortelkluiten zijn dicht en de bladeren zijn scherp, dus trek handschoenen en beschermende kleding aan voordat je er een uit elkaar gaat snijden.
ZaadMakkelijk
Voorjaar · 1 groeiseizoen tot de eerste bloei in een gunstig klimaat
Deze plant zaait zichzelf gul uit, en in een mild klimaat kan een voorjaarszaaisel al binnen één groeiseizoen bloeien. Het nadeel is dat de kiemplanten ongelijk uitvallen, met daartussen genoeg gewone, minder opvallende mannelijke planten. Laat zaad met rust waar pampasgras invasief is, want het opkweken ervan zou de verspreiding alleen maar in de hand werken.
Mythes
Alle grote, pluimige pampasgrassen zijn dezelfde plant.
Het is een makkelijke vergissing, maar het sierlijke gewas dat de meeste mensen planten is Cortaderia selloana, en dat is niet hetzelfde als jubatagras, ook wel paars pampasgras genoemd, dat Cortaderia jubata heet. Jubatagras is de veel opdringerigere indringer, die zaad zet zonder enige bestuiving en kustgebieden en sequoiabossen overwoekert. De twee lijken sterk op elkaar en delen diezelfde scherpe, gekartelde bladeren, maar jubatagras blijft beperkt tot koele, mistige kusten, terwijl selloana ook hete, droge hitte landinwaarts moeiteloos doorstaat.
Pampasgras is giftig voor huisdieren.
Die zorg kun je laten varen, want de ASPCA vermeldt Cortaderia selloana als niet-giftig voor katten, honden en paarden, en het bevat helemaal geen gif. Het enige echte risico is een snee door de scheermesscherpe bladranden, nooit iets dat een huisdier zou kunnen vergiftigen.