Sierplant · Geraniaceae
Gevlekte ooievaarsbek
Geranium maculatum
Geef hem gevlekte schaduw en vochtige bosgrond en deze vergevingsgezinde inheemse plant bedekt je voorjaarstuin met een zacht roze tapijt.
Halfschaduw
Elke 5–10 dagen
tot -40°C
20–61 cm
Overzicht
De gevlekte ooievaarsbek is een polvormende, inheemse vaste plant uit de bossen van het oosten van Noord-Amerika, en het is de echte Geranium die tuiniers ook liefkozend ooievaarsbek noemen, naar de lange, snavelvormige zaadpeulen die hij vormt zodra de bloemen zijn uitgebloeid. Van halverwege tot laat in de lente draagt hij losse trossen roze tot lavendelkleurige bloemen boven diep ingesneden, gelobde bladeren. Hij hoort bij het geslacht Geranium, wat handig is om uit elkaar te houden van de geurige Pelargonium die als kamerplant wordt verkocht.
Als je nog maar net begint, is dit een geruststellende plant om te kweken, want hij is makkelijk en onderhoudsarm en vraagt heel weinig zodra hij eenmaal is ingeburgerd. Hij voelt zich het prettigst in halfschaduw en rijke, humusrijke grond, net als de bosbodem waar hij vandaan komt, en hij breidt zich langzaam uit via wortelstokken tot een nette, bodembedekkende pol. Nog mooier: de bloemen verwelkomen bijen en vliegen, dus hij verdient zijn plek in elke inheemse tuin of bestuiverstuin.
Hij is winterhard over een ruim bereik en komt goed door de winter van zone 3 tot 8, en hij schudt de meeste plagen en ziektes moeiteloos van zich af. Het enige wat hij liever vermijdt, is hete, droge grond in het hart van de zomer, wat de bladeren geel en moe kan maken, maar dat is makkelijk te voorkomen. Houd hem koel en vochtig en hij blijft prachtig van de lente helemaal tot in de herfst.
Verzorging
De korte versie: geef hem halfschaduw en rijke, vochtige, humusrijke grond, houd hem gelijkmatig water tijdens de zomerhitte, voer hem alleen licht als de grond al goed is, en licht en deel een overvolle pol elke paar jaar.
Licht
De gevlekte ooievaarsbek is het gelukkigst in halfschaduw, het zachte, gevlekte licht dat je vindt aan de rand van een bos. Hij verdraagt volle zon waar de grond betrouwbaar vochtig blijft, en hij kan ook goed tegen volle schaduw, maar felle zon boven droge grond is het enige wat de bladeren verschroeit.
Water
Probeer de grond gelijkmatig vochtig te houden, ongeveer elke 5 tot 10 dagen, en laat hem niet helemaal uitdrogen. Eenmaal gevestigd, schudden planten een incidentele droge periode makkelijk van zich af, maar het blad verkleurt snel geel in een hete, droge zomer als de wortels dorst krijgen.
Bodem
Hij houdt van rijke, humusrijke grond met goede afwatering, het losse bostype vol bladaarde, al past hij zich met plezier aan klei of zand aan. Een licht zure tot neutrale pH van 5,5 tot 7,0 past hem perfect.
Temperatuur
Dit is een heerlijk winterharde plant, die zich op zijn gemak voelt van -40°C tot 35°C en winterhard is in USDA-zones 3 tot 8. Het is niet zozeer de zomerhitte die hem dwarszit, maar de droge grond die daar zo vaak bij hoort.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid past hem prima, dus er is geen niveau om je druk over te maken. Veel belangrijker is goede luchtstroming door de pol, want stille, vochtige lucht nodigt roest en bladvlekkenziekte uit.
Bemesting
Rijke bosgrond voedt deze plant meestal helemaal vanzelf, dus een lichte hand is het beste. Een voorjaarslaagje compost of een gebalanceerde meststof is werkelijk alles wat hij ooit wil, en zelfs dat is optioneel in goede grond.
Snoeien
Er is hier vrijwel niets te doen, en dat is deel van zijn charme. Verwijder de uitgebloeide bloemen of knip moe blad terug na de bloei om een nieuwe golf van bladeren op gang te brengen, en verder kun je hem gewoon met rust laten.
Verpotten
In de volle grond geplant, hoeft hij alleen gedeeld te worden als een pol overvol raakt, ongeveer om de 3 tot 4 jaar. Een overvol, verzwakkend hart, minder bloei of geel zomerblad zijn de zachte signalen dat het tijd is om te lichten en te delen.
Formaat & plantafstand
Volwassen planten worden ongeveer 20 tot 61 cm hoog met een vergelijkbare 30 tot 61 cm breedte. Geef elke pol die ruimte en hij vult zich prachtig aan zonder zijn buren te verdringen.
Wanneer planten
De gevlekte ooievaarsbek houdt zich aan de boskalender, en het helpt om die te volgen. Het zaad heeft een koude periode nodig om te ontwaken, dus zaai het laat in de winter na 2 tot 3 maanden koude stratificatie, zet jonge planten in het voorjaar buiten zodra de laatste nachtvorst voorbij is, of in het najaar, en kijk uit naar bloemen van april tot en met juni.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: Laat in de winter na 2 tot 3 maanden koude stratificatie
- Planten: Voorjaar na de laatste nachtvorst, of najaar
- Oogsten: April tot juni (halverwege tot laat in de lente)
Winterhardheid
Temperatuur: tot -40°C
Problemen oplossen
De gevlekte ooievaarsbek is een vergevingsgezinde plant die zelden echt in de problemen komt, en het meeste wat je opmerkt is puur cosmetisch. De gebruikelijke boosdoeners zijn vochtminnende schimmels, hongerige slakken en zomerhitte. Zoek hieronder de dichtstbijzijnde match en grijp vroeg in, terwijl een kleine ingreep nog veel uithaalt.
Oranjebruine pustels of donkere vlekken op de bladeren
Probeer je geen zorgen te maken als je dit ziet; het is bijna altijd roest of een bladvlekkenschimmel, en die slaat toe wanneer bladeren nat blijven en de lucht stilstaat rond een overvolle pol. Pluk de aangetaste bladeren voorzichtig weg en gooi ze weg, en begin daarna laag bij de grond water te geven in plaats van van bovenaf. Een snelle opruimbeurt van gevallen blad in de herfst voorkomt dat sporen tot volgend jaar blijven hangen.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig aangetaste bladeren
- Verbeter de luchtcirculatie en vermijd water geven van bovenaf
- Ruim gevallen blad op aan het einde van het seizoen
Rafelige gaten in de bladeren met zilverkleurige slijmsporen
De waarschijnlijke bezoekers zijn slakken, die tevoorschijn komen om te eten zodra het donker is of na regen, en die verklikkende glimmende sporen achterlaten. Ga in de schemering met een zaklamp naar buiten en pluk ze met de hand weg, of leg wat ijzerfosfaatkorrels neer om te helpen. Het maakt ook echt verschil om planken, mulchhopen en vochtige hoekjes op te ruimen, zodat ze hun schuilplekken overdag kwijtraken.
Oplossing:
- Verwijder slakken 's avonds met de hand
- Zet vallen of ijzerfosfaatkorrels uit
- Verwijder vochtige schuilplekken zoals bladafval en planken
Blad dat geel wordt en er moe uitziet tegen het hart van de zomer
Dit is het enige waar de gevlekte ooievaarsbek moeite mee heeft, en het goede nieuws is dat het volledig te verhelpen is. Droge grond in de zomerhitte is wat het blad geel en verlept maakt. Geef diep water tijdens hete, droge periodes en verspreid wat organische mulch om dat vocht bij de wortels vast te houden. Als een pol er al voorbij zijn beste tijd uitziet, knip hem dan flink terug en hij zal maar al te graag een nieuwe set bladeren voortbrengen.
Oplossing:
- Geef diep water tijdens hete, droge periodes
- Breng organische mulch aan om vocht vast te houden
- Knip achteruitgaand blad terug om nieuwe groei op gang te brengen
Giftigheid
Hier komt het geruststellende nieuws voor huisdiereigenaren: de echte gevlekte ooievaarsbek, Geranium maculatum, is niet giftig en wordt beschouwd als veilig voor katten, honden, vee en mensen. De verwarring komt door de naam. De geurige kamerplant geranium, Pelargonium, is een ander geslacht en is de plant die werkelijk giftig is voor huisdieren.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Je kunt gerust zijn over de kat hier; een nieuwsgierig langsstrijken of knabbelen aan de gevlekte ooievaarsbek doet geen kwaad, want Geranium maculatum bevat geen gemelde giftige stoffen. Degene om in de gaten te houden is de geurende Pelargonium, een ander geslacht en de plant die de ASPCA daadwerkelijk als giftig aanmerkt.
Honden Geen
Er zijn geen meldingen van vergiftiging bij honden door de echte gevlekte ooievaarsbek, dus een hoopvolle hap uit een blad is geen reden om wakker van te liggen. Zorg er alleen voor dat je hem niet verwart met de giftige Pelargonium die als kamerplant wordt verkocht.
Paarden Geen
Paarden kunnen met plezier grazen rond een bosplekje met gevlekte ooievaarsbek, want van deze soort zijn geen giftige stoffen bekend.
Konijnen Geen
Konijnen, of het nu wilde bezoekers zijn of huisdieren, kunnen aan het blad knabbelen zonder er enig kwaad van te ondervinden.
Vee Geen
Runderen, geiten en schapen hebben niets te vrezen van deze inheemse ooievaarsbek, of hij nu in de wei of in de tuin staat.
Vogels Geen
Vogels zijn volkomen veilig rond deze plant, en beter nog, bestuivers zoals bijen en vliegen leunen op zijn voorjaarsbloemen.
Mensen Geen
Er is helemaal geen vergiftigingsrisico voor mensen; gewoon je handen wassen na het aanraken van een tuinplant is alles wat je nodig hebt.
Geen speciale voorzorgsmaatregelen nodig; was je handen na het tuinieren als algemene voorzorg.
Variëteiten
De meeste tuinen kweken de gewone soort, en die is op zichzelf al prachtig, maar af en toe duiken een paar geselecteerde vormen op vanwege hun donkerdere blad of andere bloemkleuren. Dit zijn de vormen die de moeite waard zijn om te leren kennen.
Espresso
Zijn opvallende chocoladebruine tot roodbruine bladeren vormen een prachtige achtergrond voor de bleekroze tot lavendelkleurige bloemen.
Elizabeth Ann
Deze combineert warm brons getint blad met zachte, koele blauwlavendelkleurige bloemen.
Album
Een zachte, wit bloeiende versie van de soort, botanisch vastgelegd als f. albiflorum.
Combinatieplanten
Plant naast
Varens: Delen dezelfde vochtige bosomstandigheden in halfschaduw en contrasteren in bladtextuur.
Bosvlambloem (Phlox divaricata): Bloeit in dezelfde voorjaarsperiode in vergelijkbare schaduwtuinen voor een gelaagd inheems beeld.
Wilde akelei (Aquilegia canadensis): Inheemse buurplant voor het voorjaarsbos die bij dezelfde schaduw en grond past en bestuivers ondersteunt.
Zo vermeerder je
De gevlekte ooievaarsbek verspreidt zich op eigen kracht via wortelstokken, en je kunt een handje helpen door een gevestigde pol te delen of door het zaad te zaaien dat hij uitstrooit, wat je ook prettiger lijkt om te proberen.
ScheurenMakkelijk
Najaar of vroeg voorjaar · Eén groeiseizoen
De simpelste manier om er meer te kweken lukt de meeste beginners meteen goed: licht een pol in het najaar of vroeg voorjaar en maak de wortelstokken voorzichtig los van elkaar, want ze vormen vaak nette rechte hoeken die zich makkelijk laten scheiden. Zet de delen terug in de grond en ze vestigen zich meestal met plezier binnen één groeiseizoen.
ZaadGemiddeld
Zaai vers buiten in het najaar, of stratificeer 2 tot 3 maanden koud en zaai in het voorjaar · Eén tot twee groeiseizoenen
Zaad vraagt wat meer geduld, maar het is zeker de moeite waard om te proberen. Verzamel het zodra de zaadkapsels donker worden, en schuif eerst een zakje over de rijpende zaadhoofdjes, want die kapsels slingeren hun zaad weg zodra het klaar is. Zaai het vers buiten in het najaar, of geef het zaad 2 tot 3 maanden koude stratificatie en zaai het in het voorjaar, en gun de jonge planten dan één tot twee seizoenen om op eigen benen te staan.
Mythes
Elke plant die geranium wordt genoemd, is giftig voor katten en honden.
Degene die voor problemen zorgt, is de geurende kamerplantgeranium, Pelargonium, die de ASPCA als giftig voor katten en honden vermeldt vanwege geraniol en linalool, met braken, verminderde eetlust, sloomheid en huidirritatie tot gevolg. De echte gevlekte ooievaarsbek, Geranium maculatum, behoort tot een ander geslacht en staat helemaal niet als giftig vermeld. Het is de gedeelde volksnaam die mensen op het verkeerde been zet.