Bolgewas · Cannaceae
Cannalelie
Canna × generalis
Geef de plant volle zon, rijke, vochtige grond en zomerse warmte, en de canna beloont je met stoere bladeren en vlammend gekleurde bloemen tot aan de vorst.
Volle zon
Elke 2–5 dagen
10–35°C
70–120 dagen
Overzicht
De cannalelie geeft een gematigde tuin een tropisch gevoel, met brede, peddelvormige bladeren en hoge aren vol stoere bloemen. Ondanks de naam is het geen echte lelie, maar een vaste plant met wortelstokken uit de familie Cannaceae, nauwer verwant aan gember en bananen. De plant groeit snel en wordt groot, van een kniehoog border-type tot een reus van bijna 240 cm, dus er is voor bijna elke plek wel een canna.
Warmte en water zijn precies wat de plant verlangt, wat hem vriendelijk maakt voor een beginner. Zet hem in volle zon en rijke, vochtige grond, houd hem in de hete maanden goed water gevend, en hij antwoordt met bloemen van midzomer tot de eerste vorst. Hij verdraagt moeiteloos omstandigheden waar kieskeurigere planten onder zouden verwelken, dus is het een vergevingsgezinde keuze om een border te verankeren of een grote pot te vullen.
De enige beperking om in gedachten te houden is kou. In zones 7 tot 10 overwinteren de wortelstokken probleemloos in de grond, terwijl je ze in koudere gebieden simpelweg optilt en bewaart zodra de vorst de plant heeft teruggesnoeid. Die wortelstokken delen om de paar jaar houdt de pol sterk en levert je gratis nieuwe planten op om weg te geven.
Verzorging
De korte versie: geef de plant volle zon, rijke grond die gelijkmatig vochtig blijft, en volop warmte. Bemest maandelijks gedurende het seizoen, deel de pol om de paar jaar, en haal de wortelstokken voor de winter uit de grond waar de bodem bevriest. Niets hiervan is moeilijk, en kleine foutjes zijn makkelijk te herstellen.
Licht
Canna houdt van volle zon, minstens zes uur per dag, om zo overvloedig mogelijk te bloeien. De plant verdraagt halfschaduw of gedeeltelijke zon prima, al worden de bloemen dan schaarser en rekken en buigen de stengels naar het licht.
Water
Houd de grond gelijkmatig vochtig, vooral tijdens de sterke groei en in hete periodes. Canna is een van de weinige tuinplanten die wat blijvend water probleemloos verdraagt, maar een ingeburgerde pol doorstaat ook een korte droge periode, dus een gemiste dag hoeft geen ramp te zijn. Geef in de hitte van de zomer elke 2 tot 5 dagen water.
Bodem
Geef de plant rijke, vochtige, goed doorlatende grond, doorwerkt met veel organisch materiaal. De pH-waarde maakt weinig uit, en de plant voelt zich prima tussen 6,0 en 8,0, maar drainage is het onderdeel dat er echt toe doet, want natte grond laat de wortelstokken rotten.
Temperatuur
Canna voelt zich helemaal thuis in de warmte en groeit tevreden tussen 10°C en 35°C. De plant heeft geen enkele koutetolerantie, dus de eerste vorst maakt er meteen een einde aan, en waar de winters vriezen moeten de wortelstokken worden opgetild.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid is prima, zonder cijfer om je druk over te maken. Dankzij zijn tropische afkomst heeft de plant totaal geen moeite met broeierige zomerlucht.
Bemesting
Bemest één keer per maand met een evenwichtige allroundmeststof, gedurende de lente en zomer terwijl de plant flink groeit. Voor een pol in de volle grond is een korte grondtest je beste gids voor hoeveel de plant echt nodig heeft.
Snoeien
Knip de uitgebloeide bloemstelen weg om nieuwe bloemen te blijven krijgen en de plant er netjes uit te laten zien. Snoei het blad na de eerste herfstvorst in koude zones terug tot 5 tot 8 cm voordat je de wortelstokken opgraaft om te bewaren.
Verpotten
Canna heeft geen routinematig verpotten nodig, maar een overvolle pol vaart wel bij deling om de 2 tot 3 jaar. Let op dichte groei, minder bloemen, of wortelstokken die boven de grond uitsteken, allemaal zachte hints dat de plant zijn ruimte is ontgroeid.
Formaat & plantafstand
Planten worden, afhankelijk van het type, 46 tot 239 cm hoog, dus controleer de variëteit voordat je hem plaatst. Zet de wortelstokken 45 tot 90 cm uit elkaar, zodat die grote bladeren de ruimte krijgen om zich te ontvouwen.
Wanneer planten
Canna leeft voor warmte en verdraagt simpelweg geen vorst, dus timing is het enige waar je echt op moet letten. Zet in koude zones de wortelstokken ongeveer een maand voor de laatste vorst binnenshuis aan de start, verplaats ze naar buiten zodra de grond is opgewarmd, en de bloemen verschijnen van midzomer tot de eerste herfstvorst.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: Zet wortelstokken binnen op in potten, 8 tot 10 cm diep, ongeveer 4 tot 6 weken voor de laatste vorst in koudere zones.
- Planten: Na de laatste vorst, zodra de grond opgewarmd is, wortelstokken 8 tot 10 cm diep en 45 tot 90 cm uit elkaar planten.
- Oogsten: Bloeit van midden zomer tot de eerste herfstvorst (ongeveer juli tot september).
Winterhardheid
Temperatuur: tot -18°C
Problemen oplossen
De meeste problemen bij canna zijn terug te voeren op natte grond of een paar bekende plagen, en die laten zich zien op de bladeren of de wortelstokken. Het goede nieuws is dat vroeg ingrijpen meestal de plant of de rest van de pol redt. Zoek hieronder wat overeenkomt, grijp dan in voordat het zich verspreidt, en de kans is groot dat het goed komt.
Papperige wortelstokken en planten die stilvallen of omvallen
Als je plant het laat afweten en de wortelstokken zacht aanvoelen, houd moed: dit is wortelstokrot, en dat komt bijna altijd door grond die te nat blijft. Til er voorzichtig een op en je vindt mogelijk bruin, zacht weefsel met een vreemde geur, soms met knoprot of bacterievuur erbij. Gooi de verrotte stukken weg, herplant alleen de stevige stukken in goed doorlatende grond, geef iets minder water, en de pol kan er weer tegenaan.
Oplossing:
- Til verrotte wortelstokken op en gooi ze weg
- Herplant gezonde, stevige stukken in goed doorlatende, organisch rijke grond
- Geef minder water en verbeter de drainage
Nieuwe bladeren die gestreept, gevlekt of gedraaid tevoorschijn komen
Als bladeren gestreept en vervormd tevoorschijn komen en noch water noch bemesting ze herstelt, is de oorzaak meestal het cannamozaïekvirus of astergeelziekte. Helaas is er geen remedie zodra een plant het heeft, maar je kunt de rest van je tuin wel beschermen. Trek de aangetaste plant uit en vernietig hem, houd sapzuigende insecten onder controle, en start nooit nieuwe planten vanuit wortelstokken waarvan je vermoedt dat ze besmet zijn.
Oplossing:
- Verwijder en vernietig besmette planten om verspreiding te beperken
- Houd insecten die het virus verspreiden onder controle
- Vermeerder niet vanuit besmette wortelstokken
Bladeren die aangevreten, doorboord of strak opgerold lijken
Opgerolde of ingesponnen bladranden verbergen meestal de cannabladroller, de meest waarschijnlijke boosdoener. Japanse kevers, slakken en naaktslakken laten de grotere gaten en slijmsporen achter als hun visitekaartje. De oplossing is eenvoudig en vergevingsgezind: verwijder de plagen met de hand, knip de ergste bladeren weg, en ruim gevallen bladafval op zodat er volgend seizoen minder terugkomen.
Oplossing:
- Verwijder rupsen, kevers, slakken en naaktslakken met de hand
- Verwijder en vernietig opgerolde of beschadigde bladeren
- Gebruik bij zware aantasting een geschikt, geregistreerd bestrijdingsmiddel
Giftigheid
Hier is goed nieuws voor huisdiereigenaren en ouders: de cannalelie is veilig. De naam misleidt mensen, maar het is geen echte lelie en bevat niets van het gif dat die planten wel hebben. De ASPCA vermeldt de plant als niet giftig voor katten, honden en paarden, en de zetmeelrijke wortelstok wordt in sommige landen zelfs als voedsel gegeten.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Je kunt gerust zijn met een kat in huis, want de ASPCA vermeldt canna als niet giftig en een nieuwsgierig hapje vergiftigt hem niet.
Honden Geen
Honden zijn ook veilig. Een hond die op een blad kauwt of een wortelstok opgraaft, krijgt in het ergste geval een lichte maagklacht door de vezels.
Paarden Geen
Paarden kunnen zonder zorgen bij canna grazen, aangezien de ASPCA de plant als niet giftig voor hen beschouwt.
Konijnen Veilig
Er is geen bekende giftige stof in het blad, dus konijnen die door de tuin dwalen zijn helemaal veilig.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen ondervinden geen schade van canna, want de plant bevat niets dat grazende dieren kan hinderen.
Vogels Veilig
Vogels zijn prima veilig rond canna, en de harde zaden gaan er gewoon zonder problemen doorheen.
Mensen Veilig
Kinderen en volwassenen hoeven zich nergens zorgen over te maken. In sommige delen van de wereld wordt de wortelstok zelfs gekookt als zetmeelrijk voedsel.
Er zijn geen speciale voorzorgsmaatregelen nodig voor giftigheid; draag handschoenen bij een gevoelige huid als je de wortelstokken deelt.
Variëteiten
Canna's zijn er in elke maat, van gedrongen border-planten tot torenhoge reuzen, in kleuren van zacht crème tot vurig rood. Een handvol namen komt steeds terug, en die leren kennen maakt het kiezen wat makkelijker.
Tropical Series
Een nette, uit zaad gekweekte lijn, gefokt om klein genoeg te blijven voor potten en borders, perfect als de ruimte beperkt is.
South Pacific Scarlet
Een bekroonde, uit zaad gekweekte keuze die opengaat tot felle scharlakenrode bloemen.
Canna indica (Indische Kogel)
De wilde vorm, met vlammend rode bloemen en harde, ronde zaden die de plant de naam Indische Kogel opleverden.
Zo vermeerder je
Canna vermeerder je het meest betrouwbaar door deling, waarmee een variëteit zichzelf trouw blijft, al kun je bij een langzamer project ook uitgaan van de harde, kogelvormige zaden.
ScheurenMakkelijk
In het voorjaar bij het planten, of in de herfst wanneer je de wortelstokken opgraaft om te bewaren; deel overvolle pollen om de 2 tot 3 jaar. · 2 tot 6 weken
Delen is heerlijk vergevingsgezind en de zekerste manier om een favoriete variëteit trouw te houden. Splits ze in het voorjaar, of terwijl je de wortelstokken in de herfst opgraaft, zo dat elk stuk minstens één oog behoudt, en laat de sneden dan een paar dagen drogen voordat je ze plant. Vernieuw een overvolle pol om de 2 tot 3 jaar en de nieuwe stukken wortelen binnen ongeveer 2 tot 6 weken.
ZaadGemiddeld
Voorjaar, gestart binnenshuis. · Enkele weken om te kiemen
Zaaien is de langzamere, verrassendere weg, maar een geduldige tuinier kan er wel van genieten. De hardgeschilde zaden, precies degene die de plant de naam Indische Kogel gaven, hebben een kleine inkeping en een bad in water nodig voordat ze ontwaken, en de kieming duurt nog altijd enkele weken. Start ze in het voorjaar binnenshuis, en houd er rekening mee dat uit zaad gekweekte planten mogelijk niet trouw aan het ras zijn.
Mythes
Omdat de plant lelie heet, moet canna wel net zo gevaarlijk zijn voor huisdieren als echte lelies.
Die zorg kun je laten varen: canna is helemaal geen lelie. De plant hoort bij de familie Cannaceae in plaats van Liliaceae, en de ASPCA vermeldt de plant als niet giftig voor katten, honden en paarden. Het enige wat hij met de schadelijke lelies deelt, is een deel van de naam.