Geen enkele soort draagt de titel van meest voorkomende conifeer, en elke pagina die één boom voor je aanwijst, gokt maar wat. Als groep komen de dennen er het dichtst bij. Het geslacht Pinus telt ongeveer 113 soorten, meer dan welk ander coniferengeslacht ook, binnen de circa 615 coniferen wereldwijd. Dat is een telling van soorten, niet van de bomen waar je daadwerkelijk langsloopt. Er komt nog steeds geen boomnaam uit.
De meeste coniferen die ik langs één erfafscheiding plantte, bleken dennen te zijn, en dat was nooit de bedoeling. Ik dacht dat ik een brede mix had uitgezocht. Toen liep ik de rij langs en las ik de labels een voor een, tot en met de Weymouthden helemaal aan het eind. Eén geslacht draagt bijna een vijfde van alle coniferensoorten op aarde, en mijn rij zat daar ruim boven. Wat je van een kweektafel meeneemt, zegt niets over hoe de coniferen in de wereld verdeeld zijn.
Bij het woord "voorkomend" valt de vraag uit elkaar. Het kan het aantal soorten in een groep betekenen. Het kan ook slaan op het aantal geplante hectares, of op hoeveel grond één soort op de kaart bedekt, en dat zijn drie verschillende vragen met drie verschillende antwoorden. Pinus wint de eerste ruimschoots als grootste coniferengeslacht, en dat is het cijfer dat het onderzoek ook echt vastlegt. De telling wiebelt nog wel, van ongeveer 109 dennen in sommige naslagwerken tot 113 in het PNAS-onderzoek van Jin en collega's uit 2021.
Niemand heeft coniferen gerangschikt naar hoe vaak iemand er langsloopt, en dat is precies wat de meeste mensen bedoelen met de meest voorkomende conifeer. Ook het wereldtotaal schuift, met bijna 615 soorten in het ene onderzoek en 638 in het andere. Soorttotalen verschillen per autoriteit, en je hoeft de reden voor dat verschil niet te kennen om ze te gebruiken. Beide totalen zijn degelijk werk. Het eerlijke antwoord blijft op het niveau van het geslacht.
Ouderdom is een apart resultaat uit hetzelfde onderzoek, en dat verschilt per breedtegraad. Dennensoorten op de middelbreedten zijn oud en gaan 38 tot 15 miljoen jaar terug. Soorten op lagere en hogere breedten zijn veel jonger, ergens in de band van 10,5 tot 6 miljoen jaar. Het onderzoek meldt dat patroon op zichzelf en koppelt het niet aan de omvang van het geslacht. Niets daarvan maakt de ene den algemener dan de andere. Het betekent alleen dat er meer soorten dennen zijn om uit elkaar te houden.
Beperk je de kaart, dan wordt de lijst kort. De 63 coniferensoorten in Noord-Amerika zijn ongeveer één op de tien van het wereldtotaal, en je leert de soorten bij jou in de buurt in één seizoen. Twee dennen duiken daar steeds weer op. De ponderosaden draagt zijn naalden in bundels van drie en laat zijn eigen onderste takken vallen terwijl hij groeit, waardoor hij regelmatige bodembranden met lage intensiteit overleeft. De moerasden (longleaf pine) besloeg ooit ongeveer 36 miljoen ha in het zuidoosten van de VS, en daarvan is nog maar zo'n 5% savanne over.
Een soortentelling van dennen vertelt je welk geslacht het grootst is en verder niets. Ze kan je niet vertellen welke conifeer je het vaakst tegenkomt op het pad achter je huis, want geen enkele bron in dit materiaal rangschikt bomen op die manier. Vraag in plaats daarvan de coniferenlijst voor je eigen provincie of regio op bij de bosbouwvoorlichting. De meeste van die lijsten zijn kort genoeg om in één seizoen te leren, en dat is het antwoord waar je eigenlijk naar op zoek was. Een boswachter of een vereniging voor inheemse planten geeft je dezelfde lijst gratis mee.
Lees het volledige artikel: Coniferen: soorten, kenmerken en harde cijfers
