"En yaygın konifer" unvanını taşıyan tek bir tür yok ve size tek bir ağaç adı veren her sayfa tahmin yürütüyordur. Grup olarak en yakın aday çamlar. Pinus cinsi, dünya genelindeki yaklaşık 615 konifer içinde yaklaşık 113 türle başka hiçbir konifer cinsinde olmadığı kadar tür barındırır. Bu, yanından geçtiğiniz ağaçların değil, çeşitlerin sayımıdır. Yine de tek bir ağacın adını vermez.
Bir çit hattı boyunca diktiğim koniferlerin çoğu çam çıktı ve bu hiç de planım değildi. Geniş bir karışım seçtiğimi sanıyordum. Sonra sırayı baştan sona yürüyüp etiketleri tek tek okudum; en uçtaki doğu beyaz çamına kadar. Tek bir cins, yeryüzündeki konifer türlerinin beşte birine yakınını barındırıyor; benim çit hattımsa bu oranı fazlasıyla aşmıştı. Fidanlık tezgâhından seçtikleriniz, dünyadaki koniferlerin nasıl dağıldığı konusunda hiçbir şey söylemez.
Soru "yaygın" kelimesinde dağılıyor. Bu kelime bir gruptaki tür sayısı anlamına gelebilir. Dikili hektar anlamına da gelebilir ya da bir türün haritada ne kadar alan kapladığı anlamına; bunlar üç ayrı soru ve üç ayrı cevaptır. Pinus, en büyük konifer cinsi olarak birincisini açık ara kazanır ve araştırmaların gerçekten netleştirdiği rakam da budur. Sayı yine de oynak: bazı kaynaklarda yaklaşık 109 çam, Jin ve arkadaşlarının 2021 tarihli PNAS çalışmasında 113.
Kimse konifer türlerini "insanların yanından ne sıklıkta geçtiğine" göre sıralamadı; oysa çoğu kişi "en yaygın konifer" derken bunu kastediyor. Dünya toplamı da yerinde durmuyor: bir çalışmada 615 türe, bir başkasında 638'e yaklaşıyor. Tür toplamları hangi otoriteye baktığınıza göre değişir ve bu farkı kullanabilmek için nedenini bilmeniz gerekmez. İki toplam da dürüst çalışmanın ürünü. Dürüst cevap cins düzeyinde kalıyor.
Yaş, aynı çalışmanın ayrı bir sonucu ve enleme göre değişiyor. Orta enlemlerdeki çam türleri yaşlı; 38 ile 15 milyon yıl öncesine uzanıyorlar. Daha alçak ve daha yüksek enlemlerdeki türler ise çok daha genç, 10,5 ile 6 milyon yıl aralığında bir yerde. Çalışma bu örüntüyü kendi başına bildiriyor ve cinsin büyüklüğüyle ilişkilendirmiyor. Bunların hiçbiri bir çamı diğerlerinden daha yaygın kılmıyor. Yalnızca ayırt etmeniz gereken çam çeşidinin daha çok olduğu anlamına geliyor.
Haritayı daraltın, liste kısalır. Kuzey Amerika'daki 63 konifer türü, dünya toplamının yaklaşık onda birine denk gelir ve yakınınızdakileri tek bir mevsimde öğrenebilirsiniz. Burada iki çam sürekli karşınıza çıkar. Ponderosa çamı iğnelerini üçlü demetler halinde taşır ve büyürken alt dallarını kendiliğinden döker; bu da sık görülen düşük şiddetli yüzey yangınlarını atlatmasına yardım eder. Uzun iğne yapraklı çam bir zamanlar Güneydoğu boyunca yaklaşık 36 milyon hektarı kaplıyordu; bu savandan geriye yalnızca %5 kadarı kaldı.
Bir çam tür sayımı size hangi cinsin en büyük olduğunu söyler, fazlasını değil. Evinizin arkasındaki patikada hangi koniferle karşılaşma ihtimalinizin en yüksek olduğunu söyleyemez, çünkü buradaki kaynakların hiçbiri ağaçları böyle sıralamıyor. Bunun yerine kendi ilinizin konifer listesini il tarım ve orman müdürlüğünden edinin. Bu listelerin çoğu bir mevsimde öğrenilecek kadar kısadır ve asıl aradığınız cevap da budur. Bölge orman mühendisi ya da yerel bir doğa bitkileri derneği aynı listeyi size ücretsiz verir.
Tam makaleyi oku: Kozalaklılar: Türleri, Özellikleri ve Somut Rakamlar
