Roślina cebulowa · Amaryllidaceae
Czerwona lilia pajęcza
Lycoris radiata
Umieść cebulki tak, by szyjka wystawała nad ziemię, a wczesną jesienią gołe pędy wystrzelą ognistoczerwonymi kwiatami.
Półcień
Co 7–14 dni
do -23°C
30–61 cm
Przegląd
Nawet jeśli to twoja pierwsza cebulka, czerwona lilia pajęcza sprawia, że poczujesz się jak wprawiony ogrodnik. Należy do rodziny amarylkowatych i kwitnie jesienią, wypuszczając gołe pędy po pierwszych chłodnych deszczach, które rozwijają się w skupiska szkarłatnych, pajęczych kwiatów. Liście mają swój własny rytm przez cały rok, więc do czasu kwitnienia liście już dawno znikają, a kwiaty wyglądają, jakby wyrastały wprost z gołej ziemi.
Oto delikatny zwrot, który zaskakuje początkujących ogrodników, i nie ma się czym martwić: ta roślina działa według odwróconego kalendarza. Wąskie, zielone liście pojawiają się jesienią i trwają przez zimę, po czym zanikają do późnej wiosny, gdy cebulka zapada w długi letni spoczynek. Gdy późne lato przechodzi w jesień, pędy kwiatowe przebijają ziemię bez ani jednego liścia w zasięgu wzroku, co tłumaczy, skąd wzięły się czułe przydomki naga lilia i lilia niespodzianka.
Mrozoodporne mniej więcej w strefach od 6 do 10, te cebulki zadomawiają się i naturalizują, wracając co roku nieco pełniejsze, niemal bez żadnego zachodu z twojej strony. Jedyne, na czym im naprawdę zależy, to drenaż, więc daj im przepuszczalną ziemię i zostaw szyjkę cebulki ponad powierzchnią gleby. Dopilnuj tego, a reszta jest wybaczająca, a drobne pomyłki łatwo naprawić.
Pielęgnacja
W skrócie: dasz sobie radę. Sadź cebulki jesienią, z odsłoniętą szyjką, w żyznej, przepuszczalnej glebie, zapewnij półcień do pełnego słońca, podlewaj regularnie w miesiącach liściowych i kwitnienia, a potem pozwól, by wyschła, gdy cebulka odpoczywa latem.
Światło
Czerwona lilia pajęcza najlepiej czuje się w półcieniu, choć chętnie zniesie też pełne słońce do lekkiego półcienia. Cętkowane światło pod wysokimi drzewami bardzo jej służy, a jeśli zdrowa kępa nagle przestaje kwitnąć, głęboki cień jest tego częstą przyczyną, więc przenieś ją w jaśniejsze miejsce.
Podlewanie
Gdy liście i kwiaty są aktywne, zapewnij umiarkowaną wilgotność i podlewaj mniej więcej co 7 do 14 dni, w miarę jak gleba wysycha. Gdy nastaje letni spoczynek, wyraźnie zmniejsz podlewanie i pozwól ziemi pozostać dość suchą, bo podmokła gleba w tym okresie odpoczynku prowadzi do gnicia cebulek.
Podłoże
Postaw na żyzną, przepuszczalną glinę lub piasek, a cebulka poczuje się jak w domu. Nie jest wybredna co do pH i zniesie zakres od 6,0 do 8,0, ale naprawdę nie wybaczy podmokłej ziemi, więc jeśli twoja gleba jest ciężka, wymieszaj ją z żwirkiem lub kompostem.
Temperatura
To wytrzymała, wybaczająca cebulka, która znosi szerokie wahania temperatury, spokojnie przechodząc przez zimowe mrozy sięgające około -23°C i letnie upały do około 30°C. To komfortowo obejmuje większość umiarkowanych ogrodów w jej strefach, więc gdy już jest posadzona, pogoda rzadko daje ci powód do zmartwień.
Wilgotność
Dobra wiadomość: wystarcza jej zwykła wilgotność powietrza na zewnątrz i nie ma żadnego poziomu, o który musisz zabiegać. Drenaż liczy się dla tej cebulki o wiele bardziej niż powietrze, bo jej prawdziwym zmartwieniem jest mokra gleba, a nie sucha czy parna pogoda.
Nawożenie
Zaoferuj zbilansowany nawóz do cebulowych jesienią i ponownie wiosną, właśnie wtedy, gdy liście pilnie gromadzą zapasy na przyszłoroczne kwiaty. Proste, sezonowe karmienie w tym okresie liściowym to naprawdę wszystko, czego od ciebie potrzebuje.
Przycinanie
Niemal nic tu nie trzeba przycinać, co jest prawdziwą ulgą. Pozwól liściom naturalnie zamrzeć i zwiędnąć po przekwitnięciu kwiatów, by cebulka mogła się doładować, a potem po prostu uporządkuj przekwitłe pędy kwiatowe i uschnięte liście, gdy będą już gotowe.
Przesadzanie
Lilie pajęcze lubią, gdy zostawia się je w spokoju, i kwitną najpiękniej, gdy czują się zadomowione. Dziel kępę tylko co 3 do 5 lat, albo nieco wcześniej, jeśli cebulki się stłoczą, kwitnienie osłabnie, lub zauważysz cebulki wypychane ponad powierzchnię gleby.
Rozmiar i rozstawa
wysokość 12–24 in (30–61 cm)
Kiedy sadzić
Nie daj się zniechęcić odwróconemu kalendarzowi tej rośliny, bo gdy już go poznasz, jest łatwy. Sadź późnym latem lub jesienią, pozwól liściom trwać przez zimę i zniknąć do wiosny, a potem czekaj, aż gołe pędy kwiatowe zaskoczą cię późnym latem lub wczesną jesienią.
Typowe miesiące dla klimatu umiarkowanego: w cieplejszych regionach zaczynaj wcześniej, a tam, gdzie wiosenne przymrozki utrzymują się dłużej, sadź później.
- Sadzenie: Sadź cebulki późnym latem do jesieni, z szyjką cebulki odsłoniętą ponad poziomem gleby
- Zbiory: Od późnego lata do wczesnej jesieni (sierpień do września)
Mrozoodporność
Temperatura: do -23°C
Rozwiązywanie problemów
Nabierz otuchy, bo niemal każdy kłopot z lilią pajęczą sprowadza się do cebulki, która albo siedzi zbyt mokro, albo jest posadzona na złej głębokości. Przejrzyj poniższe objawy, a zwykle uda ci się naprawić sprawę jednym podkopaniem. Dopasuj to, co widzisz, działaj delikatnie, a walcząca kępa często wraca do formy.
Miękkie, papkowate cebulki, które po prostu nie chcą wykiełkować
Nie panikuj, to gnicie cebulek, i zwykle zaczyna się od mokrej ziemi, a nie od żadnej choroby, którą dałoby się wyleczyć oprysku. Gdy cebulki siedzą w podmokłej glebie przez cały letni spoczynek, brązowieją i gniją od środka. Podnieś kępę, życzliwie wyrzuć wszystko, co miękkie, i przesadź tylko twarde, zdrowe cebulki w przepuszczalną glebę, zostawiając szyjkę ponad powierzchnią.
Rozwiązanie:
- Podnieś zaatakowane cebulki i wyrzuć te miękkie lub zgniłe
- Przesadź zdrowe, twarde cebulki w przepuszczalną glebę z odsłoniętą szyjką
- Wstrzymaj podlewanie w okresie letniego spoczynku
Wydrążone, podziurawione cebulki ze słabym lub brakującym wzrostem
Prawdopodobnym sprawcą jest larwa bziczka narcyzowego, która wgryza się w cebulkę i drąży jej wnętrze. Wykop podejrzaną cebulkę, a często znajdziesz pojedynczą, pękatą larwę w miękkim, wyżartym środku. Nabierz otuchy i po prostu zniszcz zaatakowane cebulki, przesadź tylko te twarde, i przekop pobliską glebę, by odsłonić poczwarki.
Rozwiązanie:
- Wykop i zniszcz zaatakowane cebulki
- Przesadzaj tylko twarde, zdrowe cebulki
- Przekop glebę wokół nasadzeń, by odsłonić poczwarki
Mnóstwo zdrowych liści, ale prawie żadnych kwiatów
Gdy liście wyglądają świetnie, a kwiatów wciąż brak, cebulki niemal zawsze są posadzone zbyt głęboko. Te lilie chcą, by wierzch szyjki znajdował się na poziomie gleby lub nad nim, nigdy zakopany. Przesadź je płycej, delikatnie przerzedź zatłoczone kępy i daj niedawno przesadzonej roślinie sezon lub dwa, by się zadomowiła, zanim spodziewasz się pełnego pokazu kwiatów.
Rozwiązanie:
- Przesadź cebulki tak, by wierzch szyjki był odsłonięty nad poziomem gleby
- Daj kępom kilka sezonów na zadomowienie się, zanim spodziewasz się kwitnienia
- Przerzedź zatłoczone kępy i sadź w pełnym słońcu do półcienia
Toksyczność
To jedyne miejsce, w którym trzeba być stanowczym, a nie spokojnym. Każda część rośliny zawiera likorynę i pokrewne alkaloidy, a cebulka jest najbardziej niebezpieczna ze wszystkich, więc roślina nie jest bezpieczna dla kotów, psów, koni, królików, zwierząt gospodarskich, ptaków ani ludzi. Zakładaj rękawiczki za każdym razem, gdy dotykasz cebulek, i trzymaj je z dala od zwierząt i dzieci.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Łagodna
Ciekawski kot, który nadgryzie dowolną część rośliny, zwykle zacznie się ślinić, wymiotować i dostanie ataku biegunki. Prawdziwe niebezpieczeństwo tkwi w cebulce, a większa dawka może wywołać drżenia, a nawet drgawki, więc trzymaj ją z dala.
Psy Łagodna
Gdy pies pogryzie liście, albo co gorsza wykopie i połknie cebulkę, obserwuj ślinienie, wymioty i luźne stolce. Ponieważ to cebulka zawiera najwięcej alkaloidów, duży kęs może wywołać drżenia lub drgawki, więc trzymaj cebulki poza zasięgiem.
Konie Toksyczne
Ta sama likoryna w liściach i cebulkach mocno uderza w konia, wywołując obfite ślinienie, kolkowy ból brzucha i biegunkę. Najbezpieczniej trzymać zwierzęta pasące się z dala od każdej takiej uprawy.
Króliki Toksyczne
Te cebulki nie są żadnym przysmakiem dla królika, a nawet niewielkie nadgryzienie liścia lub cebulki może zostawić go śliniącym się, bez apetytu i z rozstrojonym żołądkiem, więc odgródź rośliny bezpiecznie poza jego zasięgiem.
Zwierzęta gospodarskie Toksyczne
Bydło, kozy i owce, które pasą się liśćmi lub wygrzebują cebulki, mogą się ślinić, dostać biegunki i osłabnąć od alkaloidów. Trzymaj inwentarz z dala od terenu, gdzie rosną cebulki.
Ptaki Toksyczne
Alkaloidy dosięgają też ptaków, więc dociekliwa papuga czy kura z przydomowego kurnika dziobiąca dowolną część rośliny naraża się na wymioty i rozstrój żołądka. Trzymaj ptaki z dala od rośliny i jej cebulek, by były bezpieczne.
Ludzie Ostrożnie
Żadna część tej rośliny nie nadaje się na talerz. Połknięcie liści, a przede wszystkim cebulki, powoduje nudności, wymioty i biegunkę, więc dokładnie umyj ręce po dotykaniu rośliny i trzymaj ciekawskie dzieci w bezpiecznej odległości.
Zakładaj rękawiczki podczas obchodzenia się z cebulkami i ich dzielenia, a potem umyj ręce; trzymaj cebulki z dala od zwierząt i dzieci.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Większość ogrodników spotyka się tylko z jedną formą czerwonej lilii pajęczej, i to w zupełności wystarczy. Istnieje jednak druga forma, która zachowuje się zupełnie inaczej, gdy w grę wchodzą nasiona.
Lycoris radiata var. radiata
To odmiana, którą niemal zawsze spotkasz w ogrodach, jałowy triploid, który rzadko zawiązuje nasiona, a zamiast tego chętnie mnoży się przez odrosty cebulkowe.
Lycoris radiata var. pumila
Ta mniejsza, płodna forma diploidalna faktycznie wydaje zdolne do kiełkowania nasiona, dlatego hodowcy chętnie ją wybierają.
Jak rozmnażać
Namnażanie lilii pajęczych jest naprawdę proste, bo cebulki chętnie mnożą się same, a podział zatłoczonej kępy daje ci gotowe rośliny. Nasiona są możliwe tylko przy niektórych formach i wymagają więcej cierpliwości, niż większość ogrodników może sobie pozwolić.
Odrosty i rozetki przybyszoweŁatwa
Wczesne lato, gdy liście już zwiędły, a cebulki są w spoczynku · Od jednego do kilku sezonów wegetacyjnych przed pewnym kwitnieniem
Najżyczliwszą, najłatwiejszą drogą jest pozwolić cebulkom mnożyć się samodzielnie, bo naturalizują się poprzez odrosty. Wczesnym latem, gdy liście już zwiędły, a cebulki odpoczywają, podnieś kępę, odkręć cebulki odrostowe i przesadź każdą z odsłoniętą szyjką. Daj im sezon lub kilka, by się zadomowiły i pięknie zakwitły, a tak właśnie się stanie.
PodziałŁatwa
Letni spoczynek po zwiędnięciu liści · Od jednego do kilku sezonów wegetacyjnych
Gdy kępa się stłoczy, podnieś ją i podziel podczas letniego spoczynku, po uschnięciu liści, a następnie od razu przesadź fragmenty. Nie zniechęcaj się, jeśli kwitnienie zrobi sobie przerwę na sezon lub dwa, podczas gdy świeże podziały odzyskują grunt pod nogami.
NasionaWymagająca
Gdy dojrzeją, tylko na płodnych formach diploidalnych · Kilka lat do zakwitnięcia
Nasiona rzadko wynagradzają długie czekanie, więc zachowaj je na szczególne przypadki. Powszechny w ogrodach triploid jest jałowy i niemal nigdy nie wydaje zdolnych do kiełkowania nasion, co oznacza, że ta droga działa tylko przy płodnych formach diploidalnych, a i wtedy czeka cię kilka lat uprawy przed pierwszym kwiatem.
Mity
Czerwona lilia pajęcza to po prostu inna nazwa lilii niespodzianki.
To w rzeczywistości dwa osobne gatunki, więc warto umieć je rozróżnić. Lycoris radiata rozkwita ognistą czerwienią i radzi sobie ze znacznie mniejszym mrozem, podczas gdy Lycoris squamigera kwitnie na różowo-liliowo i znosi o wiele ostrzejsze zimy, więc nie należy oczekiwać, by jedna zachowywała się jak druga.
Roślina musi być bezpieczna, skoro zwierzęta zwykle jej unikają.
To po prostu szczęście, a nie prawdziwe bezpieczeństwo. Każda część zawiera toksyczne alkaloidy likorynowe, a cebulka jest najgorsza ze wszystkich, i kot lub pies, który mimo wszystko postanowi jej spróbować, może skończyć ze ślinieniem, wymiotami i biegunką, więc trzymanie jej poza zasięgiem to po prostu życzliwy gest.