Roślina doniczkowa · Araliaceae
Szeflera
Heptapleurum arboricola
Jasne rozproszone światło i odrobina cierpliwości między podlewaniami to wszystko, czego potrzebuje ta szeflera, i wybacza drobne błędy, jakie popełnia każdy początkujący.
Jasne rozproszone
do -1°C
0,9–2,4 m
Przegląd
Szeflera zawdzięcza swoją przyjazną nazwę sposobowi, w jaki jej listki rozchodzą się promieniście z jednego punktu, podobnie jak żeberka parasola. Należy do rodziny araliowatych, tej samej co bluszcz, i pochodzi z Tajwanu oraz Hajnanu, gdzie rośnie jako niewielkie drzewo lub krzew. Uprawiana w domu osiąga wygodne rozmiary i zachowuje lśniące listki w kształcie gwiazdy, które czynią ją tak przyjemną rośliną do posiadania.
A oto pocieszająca część: to naprawdę łatwa roślina we współżyciu. Radzi sobie z szerokim zakresem światła, wybacza zapomniane podlewanie i szybko wraca do formy po mocnym przycięciu, więc możesz utrzymywać ją niską i bujną albo z czasem uformować starszy egzemplarz w małe domowe drzewko. Jedyne, czego naprawdę nie znosi, to podmokłe korzenie, co jest najszybszym sposobem, by ją stracić, więc lepiej trzymaj się strony suchszej, a oboje będziecie zadowoleni.
Jedno łagodne zastrzeżenie sprawia, że nie jest to roślina zupełnie bez trosk. Każda jej część zawiera nierozpuszczalne kryształy szczawianu wapnia, przez co jest toksyczna dla kotów i psów oraz niebezpieczna do jedzenia dla kogokolwiek. Ustaw ją tak, aby zwierzęta i małe dzieci nie mogły dosięgnąć żadnego liścia, a roślina będzie dotrzymywać ci towarzystwa przez lata.
Pielęgnacja
W skrócie: jasne rozproszone światło, podlewanie dopiero wtedy, gdy górna połowa podłoża wyschnie, i ciepłe miejsce powyżej 15,6°C. Opróżniaj podstawkę, przycinaj kiedy chcesz, a roślina pozostanie bujna i zielona przy minimalnym wysiłku.
Światło
Zapewnij jej jasne rozproszone światło, takie łagodne, jakie wpada przez firankę we wschodnim, zachodnim lub południowym oknie przez kilka godzin dziennie. Odrobina cienia nie zaszkodzi, choć ciemny kąt sprawi, że roślina się wyciągnie i osłabnie, a ostre bezpośrednie słońce poparzy liście, więc najlepiej sprawdza się coś pomiędzy.
Podlewanie
Podlej ją dobrze, a potem odczekaj, aż górna połowa podłoża wyschnie, zanim podlejesz ponownie. Jedynego nawyku, którego należy unikać, to pozostawianie wody stojącej przy korzeniach, więc za każdym razem wylewaj wodę z podstawki. Gdy jesień przechodzi w późną zimę, roślina pije znacznie mniej, więc mocno zwolnij z podlewaniem.
Podłoże
Wystarczy jej torfowe, przepuszczalne podłoże doniczkowe bogate w materię organiczną, w doniczce z otworami drenażowymi, aby woda mogła swobodnie odpływać. Jest wyluzowana co do pH, dobrze czuje się w zakresie od 6,0 do 8,0, i radzi sobie zarówno z mieszankami gliniastymi, ilastymi, jak i piaszczystymi.
Temperatura
Zapewnij jej przytulne i stałe warunki, wygodnie powyżej 15,6°C, z dala od zimnych przeciągów, kratek wentylacyjnych i klimatyzacji. Nagłe ochłodzenie to jeden z najczęstszych powodów opadania liści, więc stabilne, ciepłe miejsce naprawdę się opłaca.
Wilgotność
Zwykła wilgotność pomieszczenia w zupełności wystarczy, więc nie musisz gonić za żadną konkretną liczbą. Gdy zimowe ogrzewanie wysusza powietrze, tacka z mokrymi kamykami lub okazjonalne zraszanie utrzymają końcówki liści od brązowienia.
Nawożenie
Nawoź w sezonie wegetacyjnym, od wiosny do lata, nawozem do roślin doniczkowych rozpuszczalnym w wodzie lub o spowolnionym uwalnianiu, w stężeniu podanym na etykiecie. Gdy roślina odpoczywa przy słabszym świetle i rośnie wolniej, zwolnij tempo i daj jej spokój.
Przycinanie
Ta roślina znosi mocne przycinanie z gracją, więc nie krępuj się. Przycinaj tuż nad liściem, aby utrzymać rozmiar pod kontrolą i zachęcić do bujniejszego wzrostu, a z czasem możesz uformować starszą roślinę w schludne małe drzewko. Podczas pracy noś rękawice, bo sok może podrażniać skórę.
Przesadzanie
Gdy korzenie wypełnią doniczkę lub wzrost zwolni, przenieś roślinę do nieco większego pojemnika z uniwersalnym podłożem, o dowolnej porze roku. Nie ma pośpiechu, bo szeflera dobrze znosi, gdy jest jej trochę ciasno w doniczce.
Rozmiar i rozstawa
W domu zwykle osiąga 91 do 244 cm wysokości i rozrasta się na 122 do 244 cm szerokości. Zostaw jej trochę przestrzeni, aby liście mogły swobodnie się rozłożyć, i przycinaj, gdy potrzebujesz utrzymać ją w ciaśniejszych granicach.
Rozwiązywanie problemów
Niemal każdy problem z szeflerą sprowadza się do podlewania, światła lub suchego powietrza, a dobra wiadomość jest taka, że roślina ostrzega cię wcześnie. Przyjrzyj się uważnie liściom i łodygom, znajdź poniżej pasujący opis i delikatnie usuń przyczynę, zanim problem się rozprzestrzeni.
Więdnięcie mimo mokrego podłoża
Jeśli twoja roślina opada, mimo że podłoże wciąż jest wilgotne, korzenie się duszą i zaczęło się gnicie korzeni, zwykle z powodu nadmiaru wody lub doniczki, która słabo odprowadza wodę. Wyjmij roślinę, przytnij wszelkie miękkie, brązowe, nieprzyjemnie pachnące korzenie i przesadź do świeżego, dobrze przepuszczalnego podłoża w doniczce z odpowiednimi otworami. Potem pozwól górnej połowie podłoża wyschnąć i trzymaj podstawkę pustą.
Rozwiązanie:
- Pozwól podłożu odpowiednio wyschnąć między podlewaniami
- Przesadź do świeżego, dobrze przepuszczalnego podłoża w doniczce z otworami drenażowymi
- Usuń zgniłe korzenie i mocno uszkodzone części rośliny
Liście opadają po zmianie w pielęgnacji
Gdy szeflera ciągle traci liście, zwykle winne jest podlewanie skaczące od przemoczenia do przesuszenia, choć zimny przeciąg lub nagła przeprowadzka też mogą to wywołać. Wprowadź stały rytm, poczekaj, aż górna połowa podłoża wyschnie przed podlaniem, i ustaw roślinę w jednym ciepłym, dobrze oświetlonym miejscu powyżej 15,6°C. Daj jej trochę czasu, a większość roślin po cichu znów obrasta liśćmi.
Rozwiązanie:
- Dostosuj podlewanie tak, aby górna połowa podłoża wysychała przed kolejnym podlaniem
- Przenieś roślinę z dala od zimnych przeciągów, kratek wentylacyjnych i klimatyzacji
- Utrzymuj temperaturę powyżej około 15,6°C
- Zapewnij roślinie stabilne miejsce w jasnym rozproszonym świetle i unikaj częstych przenosin
Cętkowane liście z delikatną pajęczyną
Zapylone, nakrapiane liście z delikatną pajęczyną od spodu to znak przędziorków, które szybko się osiedlają, gdy powietrze jest gorące i suche. Opłucz liście i przetrzyj każdy z nich wilgotną gąbką, a następnie zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy. Podniesienie wilgotności sprawia, że roślina staje się dla nich znacznie mniej atrakcyjna.
Rozwiązanie:
- Opłucz liście i przetrzyj je wilgotną gąbką
- Zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy
- Podnieś wilgotność, aby zniechęcić roztocza
Bawełniany puch, drobne guzki i lepkie liście
Małe bawełniane kłaczki wciśnięte w kąty między liśćmi to wełnowce, a małe brązowe, tarczkowate guzki wzdłuż łodyg to czerwce tarczniki, i oba te szkodniki często zostawiają po sobie lepką spadź. Dotknij każdego owada patyczkiem higienicznym zamoczonym w spirytusie, a następnie zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy. Trzymaj roślinę z dala od innych i powtarzaj zabieg, aż nie pojawią się nowe owady.
Rozwiązanie:
- Dotykaj owady patyczkiem higienicznym zamoczonym w spirytusie
- Zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy
- Powtarzaj zabiegi i izoluj roślinę, aż problem zniknie
Skręcone, poznaczone bliznami nowe liście
Nowe liście, które wyrastają skręcone lub poznaczone bliznami, zwykle oznaczają mszyce gromadzące się na delikatnych końcówkach albo wciornastki skrobiące powierzchnię. Spłucz mszyce strumieniem wody, zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy i przytnij mocno zdeformowane pędy. Wczesne wychwycenie problemu, zanim liczebność szkodników wzrośnie, to klucz do odwrócenia sytuacji.
Rozwiązanie:
- Spłucz mszyce wodą
- Zastosuj mydło owadobójcze lub olejek ogrodniczy
- Usuń mocno zaatakowane części rośliny
Wyciągnięte łodygi i blady, cienki przyrost
Długie, słabe łodygi i żółknące liście to po prostu roślina sięgająca w stronę większej ilości światła. Przenieś ją do jaśniejszego okna, gdzie słońce jest złagodzone firanką przez kilka godzin dziennie, a następnie przytnij wybujałe łodygi tuż nad liściem, a roślina zgęstnieje bardziej niż wcześniej.
Rozwiązanie:
- Przenieś w jaśniejsze miejsce z jasnym rozproszonym światłem (wschodnie, zachodnie lub południowe okno ze słońcem filtrowanym przez firankę przez 3 do 4 godzin dziennie)
- Przytnij wybujałe łodygi tuż nad liściem, aby zachęcić do bujniejszego odrastania
Brązowe końcówki liści w suchych pomieszczeniach
Brązowiejące końcówki i sporadycznie tracony liść zwykle oznaczają, że powietrze zrobiło się suche, co najczęściej pojawia się zimą, gdy włącza się ogrzewanie. Postaw doniczkę na tacce z wilgotnymi kamykami, trzymając jej dno powyżej wody, i zraszaj liście lub zestaw roślinę z innymi, aby podnieść wilgotność w pobliżu.
Rozwiązanie:
- Podnieś wilgotność, stawiając pojemnik na tacce z mokrymi kamykami (doniczka nie powinna stać bezpośrednio w wodzie)
- Zraszaj liście lub zestaw roślinę z innymi
Toksyczność
To jest ta toksyczna szeflera, a nie bezpieczna parasolnica wyniosła, więc warto znać tę różnicę. Każda część zawiera nierozpuszczalne kryształy szczawianu wapnia, które organizacja ASPCA uznaje za toksyczne dla kotów i psów, wywołujące pieczenie w pysku, ślinienie się i wymioty, jeśli zwierzę je pogryzie. Żadna część nie nadaje się do jedzenia, a sok może podrażniać skórę, więc trzymaj roślinę z dala od zwierząt i dzieci oraz zakładaj rękawice przed przycinaniem.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Średnia
Organizacja ASPCA oznacza tę roślinę jako toksyczną dla kotów. Jeden kęs liścia wywołuje szybkie pieczenie w pysku, po czym kot mocno się ślini, drapie się po pysku, wymiotuje jedzeniem i ma trudności z przełykaniem.
Psy Średnia
Pies reaguje tak samo, jak ostrzega ASPCA w przypadku kotów. Gryzienie dowolnej części wywołuje piekący ból pyska i języka, a zaraz potem ślinienie się i wymioty, ponieważ te same ostre kryształy szczawianu powodują uszkodzenia.
Konie Ostrożnie
Koń rzadko napotyka tę roślinę na pastwisku, ale kryształy szczawianu wapnia poparzyłyby pysk podczas skubania i mogłyby wywołać ślinienie. Trzymaj ją bezpiecznie poza zasięgiem, a nie ma się czym martwić.
Króliki Ostrożnie
Trzymaj ją z dala od skubiącego królika. Te same drażniące kryształy mogą poparzyć pyszczek i rozstroić żołądek, więc to nie jest coś, co warto podawać lub zostawiać w zasięgu królika.
Zwierzęta gospodarskie Ostrożnie
Kozy, owce i bydło odczułyby to samo pieczenie w pysku i rozstrój żołądka, jakie wywołują te kryształy szczawianu. Zwierzęta gospodarskie rzadko się z nią stykają, ale najlepiej trzymać ją z dala od ich jadłospisu.
Ptaki Ostrożnie
Wścibski ptak domowy, który spróbuje liścia, może skończyć z bolącym, piekącym dzióbkiem od kryształów. Trzymaj ptaki towarzyszące z dala od liści.
Ludzie Ostrożnie
Żadna część tej rośliny nie nadaje się na talerz. Żucie jej pozostawia obolałe usta i gardło, a sok może wywołać swędzenie wrażliwej skóry, więc przed przycinaniem załóż rękawice i trzymaj liście z dala od najmłodszych.
Sok może podrażniać wrażliwą skórę; podczas przycinania lub obsługi rośliny noś rękawice
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Niemal każda szeflera sprzedawana do domu to odmiana karłowa, a warto poznać garść nazwanych odmian, przede wszystkim ze względu na ich przebarwienia liści lub schludny, zwarty pokrój.
'Gold Capella'
To karłowa szeflera o złotej przebarwieniu, której liście są muśnięte i obrzeżone radosną żółcią.
'Trinette'
Uwielbiana przebarwiona odmiana karłowej szeflery, marmurkowana w kremowej żółci i zieleni.
'Variegata'
Kolejna przebarwiona odmiana, prezentująca znajome, gwiaździste liście pręgowane w bladej i głębokiej zieleni.
'Compacta'
Zwarta, wolno rosnąca karłowa szeflera, która pozostaje niższa i bardziej krzaczasta, idealna, gdy miejsca jest mało.
Jak rozmnażać
Rozmnażanie szeflery jest łatwiejsze, niż mogłoby się wydawać, a do wyboru masz kilka łagodnych metod, zależnie od rośliny, którą już masz.
Sadzonki pędoweŁatwa
Wiosna do lata · Kilka tygodni do ukorzenienia
To najprzyjaźniejsza droga do zupełnie nowej rośliny. Odetnij sadzonkę wierzchołkową lub łodygową wiosną lub latem, umieść ją w wilgotnym podłożu doniczkowym i daj jej kilka tygodni na ukorzenienie się. Trzymaj ją w cieple i osłoń przed bezpośrednim słońcem, dopóki się nie zadomowi.
Odkłady powietrzneŚrednia
Wiosna do lata · Kilka tygodni
Przydatna opcja, gdy wysoka, wybujała roślina wymaga zmniejszenia rozmiaru. Wiosną lub latem nacinaj łodygę, owiń to miejsce, aby zatrzymać wilgoć, a po kilku tygodniach pojawią się korzenie, poniżej których możesz odciąć młodą roślinę.
NasionaŚrednia
Gdy dostępne są świeże nasiona · Powolne
Wykonalne, choć to droga dla cierpliwych. Wysiej świeże nasiona, gdy tylko je znajdziesz, i przygotuj się na czekanie, bo kiełkowanie i pierwsze tygodnie wzrostu przebiegają wolno w porównaniu z ukorzenioną sadzonką.
Mity
Ludzie często zakładają, że szeflera jest bezpieczna do skubania przez koty i psy.
W rzeczywistości ASPCA uznaje ją za toksyczną dla obu tych zwierząt. Liście i łodygi zawierają ostre, nierozpuszczalne kryształy szczawianu wapnia, więc ciekawskie zwierzę, które ją ugryzie, mocno się ślini, wymiotuje i odczuwa pieczenie w pysku. Trzymaj tę roślinę dobrze poza zasięgiem kotów i psów.
Każda szeflera zachowuje się tak samo, gdy posadzi się ją na zewnątrz w ciepłym klimacie.
Łatwo wrzucić je do jednego worka, ale pod tą nazwą kryją się dwie bardzo różne rośliny. Duża szeflera drzewiasta, Schefflera actinophylla, to gatunek obcy i inwazyjny, który Floryda umieszcza na liście Rady ds. Gatunków Inwazyjnych w Kategorii I, natomiast karłowa odmiana, którą uprawiasz w domu, jest jedynie zadomowiona i w ogóle nie figuruje na żadnej liście inwazyjnej.