Topiary formuje roślinę w trzech wymiarach. Espalier prowadzi tę samą roślinę płasko wzdłuż płaszczyzny — i te dwa zdania to w zasadzie cała różnica między topiary a espalierem. Ogławianie to znowu coś trzeciego. To wcale nie kształt, który się rzeźbi, tylko powtarzane cięcie: co roku skracasz przyrost minionego sezonu do jednego stałego punktu.
Żadna z tych form nie powstałaby sama. Krzew nie wyrasta w stożek, a jabłoń nie układa konarów w jednej płaskiej płaszczyźnie przy murze. Ktoś je tam ułożył i ktoś je tam utrzymuje. Każde z tych słów nazywa formę, w której ogrodnik trzyma roślinę, oraz cięcie, które tę formę podtrzymuje — dlatego warto uporządkować nazwy, zanim sięgniesz po nożyce.
Topiary to, w sformułowaniu NC State Extension, praktyka cięcia krzewów lub drzew po to, by tworzyć niepowtarzalne kształty lub żywe rzeźby. Pracę wykonuje się cięciem strzyżącym lub skracającym. Przycinasz zewnętrzną część rośliny do wybranej linii, potem robisz to znowu, a roślina powoli tę linię wypełnia. Utrzymanie takiego kształtu oznacza, że piszesz się na częste cięcie tak długo, jak długo chcesz ten kształt mieć.
Espalier to formalne, dwuwymiarowe prowadzenie rośliny wzdłuż płaskiej płaszczyzny. Mur, płot, zestaw drutów rozpiętych między słupkami. Wszystko, co roślina robi, dzieje się w tej jednej płaszczyźnie, a to, co wychodzi w twoją stronę, zostaje wycięte. Zestaw topiary i espalier obok siebie, a różnicą okaże się głębia. Jedna forma ją zachowuje, druga z niej rezygnuje. Formalny espalier wymaga tak samo częstego cięcia jak topiary, bo płaskie zostaje płaskie tylko wtedy, gdy nie przestajesz ciąć.
Pleaching to ta technika, którą myli się z espalierem, a jej definicja jest węższa, niż większość ogrodników sądzi. To splatanie gałęzi w żywą ścianę lub płot. Gałęzie sąsiednich roślin spotykają się, krzyżują i zrastają, więc rząd drzew wygląda jak jedna zielona ściana, a nie jak osobne pnie z przerwami między nimi.
Ogławianie ma najwęższą definicję z całej czwórki i nie mówi nic o kształcie. Co roku skracasz cały roczny przyrost do tego samego punktu. Ten sam punkt, ta sama pora, rok w rok. Opuść kilka takich lat, a to już nie jest ogławianie, bo ta forma jest formą tylko dopóty, dopóki coroczne cięcie się powtarza.
Ścinanie korony (topping) w ogóle nie należy do tej listy. Stoi osobno wobec każdej z powyższych form jako niewłaściwa praktyka cięcia, a nie czwarty styl z bardziej wyszukaną nazwą. Jeśli więc ekipa proponuje ścięcie korony twojego drzewa i nazywa to ogławianiem, to są dwie różne rzeczy, a tylko jedna z nich jest techniką.
Wybieraj według formy, którą naprawdę chcesz mieć na końcu. Uformowany punkt centralny albo żywa rzeźba to topiary. Coś formalnego i płaskiego, trzymanego przy murze lub na stelażu z drutu, to espalier. Rząd, który zamyka się w jedną zieloną ścianę, to pleaching. A jeśli chcesz, by cały roczny przyrost był skracany do jednego stałego miejsca, raz za razem, to jest ogławianie — i kalendarz liczy się tu bardziej niż zarys.
Uczciwa część pytania o topiary kontra espalier dotyczy pielęgnacji. Obie formy wymagają częstego cięcia, by zachować kształt, więc żadna nie jest opcją „posadź i zapomnij". Wybierz tę formę, którą za pięć lat wciąż będzie ci się chciało ciąć, a nie tę, która najlepiej wygląda na zdjęciu.
Przeczytaj cały artykuł: Topiary: jak formować rośliny i ich nie zabić
