Naalden van groenblijvers houden hun bladgroen de winter door vast, zodat de boom in het voorjaar niet een hele kroon opnieuw hoeft op te bouwen. Dat is de kern van waarom groenblijvers het hele jaar groen blijven. De esdoorn in je tuin laat in oktober alles vallen en begint in april van voren af aan. Een spar houdt jarenlang dezelfde werkende naalden en pakt het werk op zachte dagen gewoon weer op, wat de enorme kosten bespaart van elk seizoen een volledige set nieuwe bladeren maken.
De Coloradospar aan het eind van mijn eigen rij wordt begin zomer onderin roestoranje. Die band zit op kniehoogte en lager, op de oudste naalden, terwijl de top van de boom diepgroen blijft. Vorig jaar juni bekeek ik een tak en er kwamen een paar naalden droog los in mijn hand. De oude naalden laten een handvol tegelijk, verspreid over enkele weken, los, nooit allemaal in één keer, dus je merkt er nauwelijks iets van tot de grond onder de boom bruin kleurt.
Die naalden zijn op kou gebouwd. Naalden houden water goed vast, en die reserve houdt een tak aan het werk als de grond bevroren is en de wortels bijna niets kunnen opnemen. De fotosynthese van groenblijvers loopt dwars door de koude maanden, dus jouw spar maakt suiker op dagen waarop een kale esdoorn er geen gram maakt. Die winst is een traag straaltje, geen zomeroogst. Een bladverliezende boom legt het proces tot het voorjaar stil en leeft van wat de bladeren hebben opgeslagen.
Koude grond is arme grond. Groenblijvers nemen calcium, kalium en ijzer op uit die schrale bodem en parkeren de voedingsstoffen vervolgens in de naalden, in plaats van elke herfst een hele kroon weg te gooien. Dat is de winst van voedingsstoffen opslaan in naalden. Bert Cregg, hoogleraar aan Michigan State University, verwoordde de logica nuchter: "Als je hard hebt moeten werken om die voedingsstoffen op te nemen, wil je ze vasthouden." Borstelkegeldennen zijn het uiterste geval en houden dezelfde naalden meer dan 16 jaar.
Zie een naald als een investering voor de lange termijn, niet als iets van één seizoen. Een esdoorn bouwt snel goedkope bladeren en schrijft de hele kroon in oktober af. Een conifeer besteedt vooraf meer aan elke naald en int daar op de juiste plek tien jaar of langer rendement op. Welke aanpak wint, hangt af van hoe koud en hoe arm jouw grond is. In warme, rijke grond klopt de rekensom van de esdoorn prima. In een koud veen valt diezelfde som uit elkaar.
Niet elke groenblijver draagt naalden. Ook hulst en rododendron houden brede bladeren door de seizoenen heen. Het onderzoek naar water en voedingsstoffen hier gaat over naaldhoudende coniferen. Lees die details dus als een verhaal over coniferen en rek dezelfde punten niet op naar elke plant in je tuin die in januari groen blijft.
Wordt je spar dus onderin en binnenin oranje, dan kijk je naar het verouderingspatroon dat de onderzoekers beschrijven. Oude naalden aan het eind, en de boom die ze loslaat. Duikt de kleur op in de nieuwe buitenste groei, of verkleurt je hele kroon in één keer, dan klopt het verouderingsverhaal niet en verdient je boom een nadere blik.
Kou verandert de rekensom ook. Een team dat in PNAS publiceerde onderzocht vier boreale coniferen, witte spar, zwarte spar, banksden en balsemzilverspar, en vond een langere levensduur van de naalden naarmate de gemiddelde jaartemperatuur daalt. Hoe kouder de standplaats, hoe langer elke naald blijft zitten. En groen blijven is niet hetzelfde als nooit naalden verliezen. Elke groenblijver laat naalden vallen. De boom doet dat een paar tegelijk, van onderaf en van binnenuit, terwijl de kroon erboven blijft werken.
Lees het volledige artikel: Groenblijvende bomen: 8 soorten en hoe je kiest
