Minder dan 10% van de ruwweg 300.000 bekende bloeiende plantensoorten ziet er voor het menselijk oog blauw uit. Dat percentage blauwe bloemen is het cijfer dat de meeste botanici noemen, en het houdt stand in alle onderzoeken die het precies hebben proberen vast te stellen. Blauw staat met ruime afstand onderaan de kleurenlijst. Geen enkele andere gangbare bloemkleur komt ook maar in de buurt van die zeldzaamheid.
Het getal wordt al snel ongrijpbaar zodra je vraagt wát er precies geteld is. Je kunt soorten tellen, of geslachten en families, of vermeldingen in een database met plantkenmerken. Alle drie geven een ander antwoord en alle drie kloppen ze, want het zijn losse meetlatten langs dezelfde verzameling planten. Noem dus altijd de maatstaf als je het getal aanhaalt.
Dyer en collega's zetten in 2021 harde cijfers op de zeldzaamheid van blauwe bloemen, in een artikel in Frontiers in Plant Science. Blauw komt voor in slechts 372 van de 14.038 geslachten van bloeiende planten, en in 53 van de 406 plantenfamilies. Dat betekent dat de meeste plantenfamilies op aarde helemaal geen blauwe bloem bevatten. In de TRY-database met plantkenmerken komt het aandeel uit op 7%, oftewel 772 van de 10.437 soorten. Een apart overzichtsartikel uit 2026 over de veredeling van sierplanten kwam vanuit zijn eigen vertrekpunt onder diezelfde grens van 10% uit.
Die drie cijfers lopen uiteen door de manier van tellen, niet door de planten zelf. Een telling per geslacht valt laag uit omdat blauw zich ophoopt in een paar takken van de plantenstamboom in plaats van er gelijkmatig over verspreid te liggen. Hele families bloeien door zonder ook maar één blauw lid. Het aandeel uit de database is opnieuw een nauwere maat. Er wordt gekeken naar 10.437 soorten, een dun plakje van de ongeveer 300.000 die er zijn, dus het meet blauw binnen die steekproef en niet over de hele groep. Naast elkaar gelezen zeggen alle drie hetzelfde.
Hoe zeldzaam zijn blauwe bloemen als je buiten staat in plaats van een tabel te lezen? Schaars, maar niet onzichtbaar. Het Presidio van San Francisco herbergt 12 blauwe wilde bloemsoorten binnen één park, en dat is een aantal dat je te voet kunt gaan natellen. Twaalf vullen een middagwandeling, en je kunt ze in één seizoen allemaal bij naam leren kennen. Zet die 12 naast de honderden andere wilde bloemen op diezelfde grond en het cijfer wordt ineens tastbaar.
Het meeste geharrewar over de telling draait om de vraag waar blauw ophoudt. Echt blauwe bloemen zitten aan het ene uiteinde van een kleurverloop dat via violet, lavendel en paars doorloopt, en geen twee plantenlijsten knippen dat verloop op dezelfde plek door. Zes van de zeven concurrerende lijsten scharen violet en lavendel onder blauw. Tel je zo, dan lijkt blauw ineens heel gewoon. Tel je streng, zoals bij de tellingen per geslacht en familie, dan zakt het weer onder de 10%.
Take the bloom into open shade outdoors and hold it against white paper. Indoor bulbs and edited catalog photos both push lavender toward blue.
Behandel een blauw plantenlabel of een blauw zaadzakje dus als een bewering die je moet nagaan, niet als een belofte. Die labels worden geschreven op basis van de ruime lijsten, niet de strenge, en een border die je als hemelsblauw koopt, gaat vaak genoeg lavendelkleurig open om er rekening mee te houden. Het percentage blauwe bloemen is je reden om bij het rek even pas op de plaats te maken. Met opzet lavendelkleurig kweken is prima. Er een seizoen aan verliezen omdat een foto te warm stond en een label te royaal was, niet. Eén blik op de echte bloei bij daglicht is genoeg om dat te voorkomen.
Lees het volledige artikel: 10 echt blauwe bloemen en waarom blauw zo zeldzaam is
