Sierplant · Asteraceae
Vernonia
Vernonia noveboracensis
Geef het volle zon en vochtige grond en vernonia beloont je, met diep paarse bloemen die de bestuivers geweldig vinden, als kroon op de late zomer.
Volle zon
Elke 3–7 dagen
tot -29°C
1,2–2,4 m
Overzicht
Vernonia is een hoge, inheemse vaste plant van de oeverranden, natte weiden en laaggelegen grond in het oosten van de Verenigde Staten, en vraagt heel weinig van je. Ze behoort tot de composietenfamilie, en van midzomer tot in de herfst tilt ze platte trossen diep paarse bloemen hoog boven de rest van de border uit. De naam komt van de manier waarop de stengels taai en draadachtig worden zodra ze hun volle hoogte bereiken.
Zie dit als een plant voor de achterkant van een border of een regentuin, waar haar groei van 120 tot 240 cm de lagere planten ervoor niet verdringt. Ze vestigt zich graag in vochtige tot natte grond waarin veel andere vaste planten zouden wegrotten, en ze verdraagt kou moeiteloos, tot wel -29°C, dus een strenge winter zet je niet terug. Herten en vee laten het bittere blad met rust, waardoor ze haar plek behoudt, zelfs waar hongerigere planten worden afgevreten.
Weinig vaste planten doen zo veel voor de tuin laat in het seizoen. De paarse bloemhoofdjes voeden vlinders en bijen net wanneer de zomerbloemen beginnen te vervagen, en laat je de holle stengels staan, dan schuilen inheemse bijen erin gedurende de winter.
Verzorging
De korte versie: geef vernonia volle zon en gelijkmatig vocht in rijke, licht zure grond die nooit helemaal uitdroogt, en je bent al een heel eind. Sla de bemesting over, snoei de stengels in het late voorjaar tot de helft terug om ze rechtop te houden, en laat de uitgebloeide stengels de winter door staan voor de bijen.
Licht
Vernonia houdt van volle zon, en daar groeit ze het sterkst en het hoogst. Ze verdraagt halfschaduw, maar dan krijg je in ruil zwakkere, slappere stengels die overhellen en gesnoeid moeten worden, geef haar dus al het licht dat je kunt.
Water
Houd de grond gelijkmatig vochtig en probeer haar niet te laten uitdrogen. Dit is een inheemse oeverplant die zich thuis voelt in matig vochtige tot natte grond, zelfs bij een incidentele overstroming, dus grijp tijdens een droge periode naar de tuinslang in plaats van te wachten tot ze verwelkt.
Bodem
Zet haar in rijke, vochtige grond die aan de zure kant zit, met een pH van 5,0 tot 6,5. Ze doorstaat zware klei en vochtige regentuinhoekjes moeiteloos, precies de plekken waar andere vaste planten verzuipen, wat haar een goede keuze maakt voor laaggelegen grond.
Temperatuur
Vernonia is heerlijk taai over een breed bereik, van -29°C tot 35°C. Die winterhardheid betekent dat ze moeiteloos door strenge winters komt en elk voorjaar bij je terugkeert.
Luchtvochtigheid
Gewone buitenluchtvochtigheid bevalt haar prima, dus er is geen getal om je druk over te maken. Wat ze echt wil is vocht bij de wortels, niet in de lucht, en dat is veel makkelijker te regelen.
Bemesting
Doe het rustig aan, of sla de voeding helemaal over zonder je schuldig te voelen. Vernonia is een inheemse soort die het redt met weinig tot geen meststof, en een jaarlijkse toplaag compost is alles wat ze nodig heeft. Te veel stikstof zorgt alleen maar voor slappe stengels.
Snoeien
Snoei de stengels ongeveer tot de helft terug in het late voorjaar of de vroege zomer om de plant korter en steviger op de benen te houden. Verwijder de verwelkte bloemen voordat ze zaad zetten, als je liever geen ongewenste zaailingen krijgt. Laat de holle, dode stengels de winter door staan op 30 tot 60 cm, want inheemse bijen nestelen erin, en ruim ze pas op zodra ze uiteenvallen.
Formaat & plantafstand
Vernonia wordt 120 tot 240 cm hoog, geef haar dus de achterkant van de border waar ze thuishoort. Gun elke plant 90 tot 120 cm ruimte om uit te groeien tot een volle pol.
Wanneer planten
Vernonia houdt de seizoenen mooi aan, en is vergevingsgezind als je hier nieuw in bent. Koudstratificeer het zaad tijdens de winter en zaai binnenshuis in de late winter, zet je planten of delingen buiten na de laatste voorjaarsvorst, en de diep paarse bloemen begroeten je van juli tot en met september.
Gebruikelijke maanden voor een gematigd klimaat: begin eerder in warme zones, later waar voorjaarsvorst lang aanhoudt.
- Zaaien: Zaai het zaad en stratificeer het ongeveer 4 tot 8 weken in de koude; begin binnenshuis in de late winter, ongeveer 8 tot 10 weken voor de laatste vorst.
- Planten: Verplant of zaai rechtstreeks na de laatste voorjaarsvorst, zodra de grond is opgewarmd; deel gevestigde planten in de lente.
- Oogsten: Diep paarse bloemen van midden zomer tot midden herfst, ongeveer juli tot september.
Winterhardheid
Temperatuur: tot -29°C
Problemen oplossen
Vernonia is een makkelijke plant met slechts twee kleine eigenaardigheden, en beide zijn simpel te herkennen en simpel te verhelpen. Soms hellen de hoge stengels over, en soms ontkiemt een royale oogst zaad waar je nooit iets geplant hebt. Zoek hieronder wat overeenkomt, grijp vroeg in, en het komt goed.
Wanneer hoge stengels na regen beginnen over te hellen
Probeer je geen zorgen te maken als de stengels omvallen. Dit is gewoon overhellen, en het betekent meestal dat de plek net iets te schaduwrijk is, of de grond net iets te rijk voor wat vernonia graag heeft. Een plant die 120 tot 240 cm bereikt, kan bij de basis of het midden doorbuigen, en een stok houdt haar maar een tijdje overeind. Geef haar een zonniger plekje, doe rustiger aan met voeden, en snoei de stengels in het late voorjaar ongeveer tot de helft, en ze komt korter en steviger terug.
Oplossing:
- Snoei de stengels in het late voorjaar of de vroege zomer ongeveer tot de helft terug om planten korter en voller te houden
- Plant in volle zon in plaats van halfschaduw
- Vermijd bemesting van rijke grond
Kleine zaailingen die opduiken waar je niets geplant hebt
Verschijnen er nieuwe planten rond de moederplant, wees dan gerust, want dit is makkelijk te beheersen. Vernonia is een dankbare zelfzaaier, en één volwassen plant laat genoeg zaad vallen om de border tegen het voorjaar te bezaaien met zaailingen. Knip de verwelkte bloemhoofdjes weg voordat het zaad rijpt, en til of verplaats ongewenste zaailingen terwijl ze nog jong zijn en met een zachte ruk mee loskomen.
Oplossing:
- Verwijder de bloemhoofdjes voordat het zaad zich ontwikkelt
- Trek ongewenste zaailingen uit of verplant ze terwijl ze nog jong zijn
Giftigheid
Hier is goed nieuws als je huisdieren houdt of de tuin deelt met je gezin: vernonia is rondom veilig. De ASPCA vermeldt Vernonia niet als giftig, en er zit niets in de bladeren, stengels of bloemen dat katten, honden, vee of mensen zou kunnen schaden. De enige reden dat dieren de plant mijden, is die bittere smaak.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Je kunt gerust zijn als een kat langs vernonia loopt, want ze bevat helemaal geen giftige stoffen. Een nieuwsgierig hapje kan misschien een beetje buikklachten geven, niet anders dan bij elk grof blad, en meer dan dat gebeurt er niet.
Honden Geen
Je hond mag de tuin gerust delen met vernonia. Er zit niets giftigs in, dus een aangeknaagd blad of stengel is echt geen reden tot paniek.
Paarden Veilig
Paarden hebben niets te vrezen van vernonia. De bittere smaak houdt ze er sowieso meestal van af, en het beetje dat ze eventueel proeven, doet ze geen kwaad.
Konijnen Veilig
Konijnen kunnen zonder problemen rond vernonia huppelen. Niets in de bladeren of stengels is giftig, al stuurt de bitterheid ze meestal ergens anders heen om te knabbelen.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen ondervinden geen schade van vernonia. Ze laten haar meestal staan omdat het blad bitter smaakt, en juist daarom blijft ze overeind in kaalgegraasde weiden.
Vogels Veilig
Vogels lopen totaal geen gevaar bij vernonia, en je merkt misschien dat de zaadhoofdjes vinken en andere kleine bezoekers aantrekken als het jaar ten einde loopt.
Mensen Veilig
Vernonia vormt geen bedreiging voor mensen. Het is geen plant die je kweekt om te eten, maar er tuinieren en omheen werken brengt totaal geen risico met zich mee.
Variëteiten
Vernonia is eigenlijk een hele familie inheemse soorten, met daarnaast een paar mooie cultivars. Dit zijn degene die je het vaakst zult tegenkomen.
Vernonia fasciculata (prairie-vernonia / gewoon vernonia)
Deze inheemse soort van de prairies en moerasgebieden van het Midwesten draagt platte trossen paarse bloemen en heeft haar plek verdiend op de Xerces-bestuiverslijst.
Vernonia gigantea (reuzenvernonia)
Deze soort wordt bijna 3 m hoog en draagt paarse bloemen die alleen bij een zeldzaam exemplaar wit worden, en vee laat haar met rust, waardoor ze gedijt waar weiden kaal worden begraasd.
Vernonia lettermannii 'Iron Butterfly'
Is de ruimte beperkt, dan blijft deze fijnbladige cultivar met zacht, varenachtig blad slechts 60 tot 90 cm hoog, en past ze veel beter bij een kleinere tuin dan de torenhoge soort.
Zo vermeerder je
Meer vernonia kweken is eenvoudig en behoorlijk voldoening gevend, of je nu een gevestigde pol splitst of gewoon het gretige zaad het werk voor je laat doen.
ScheurenMakkelijk
Voorjaar, zodra de nieuwe groei verschijnt · Eén groeiseizoen
De vriendelijkste manier om meer vernonia te krijgen, is een volwassen pol in het voorjaar op te tillen en te splitsen zodra de verse groei doorkomt, en dat houdt toevallig ook een grote plant netjes. Stop de delingen meteen terug in vochtige grond, en ze slaan aan binnen één groeiseizoen, dus je hebt binnenkort nieuwe planten.
ZaadMakkelijk
Zaai in het najaar, of koudstratificeer en zaai binnenshuis in de late winter · Bloeit doorgaans in het tweede jaar vanaf zaad
Vernonia zaait zichzelf zo gretig uit dat zaaien een fijne tweede weg is om te proberen. Strooi het uit in het najaar en laat de winterkou het werk voor je doen, of geef het zaad een koude, vochtige rust en zaai het binnenshuis in de late winter. Planten die zo opgekweekt zijn, bloeien meestal pas in hun tweede jaar, dus wees geduldig en de bloemen komen vanzelf.
Mythes
Vernonia is giftig voor huisdieren en vee en moet uit weiden geweerd worden.
Je kunt deze zorg laten varen, want de ASPCA vermeldt Vernonia niet als giftig en de plant geldt als niet-giftig. Runderen en ander vee mijden haar alleen omdat het blad bitter smaakt, niet omdat het ze vergiftigt, en juist die afkeer is de reden dat ze standhoudt in overbegraasde weiden terwijl de planten eromheen tot op de grond worden afgevreten.
Vernonia moet altijd gestut worden omdat ze steeds omvalt.
Wees hier gerust, want overhellen komt door schaduw of te rijke grond, niet door enige zwakte van de plant zelf. Geef haar volle zon en gewone grond, of snoei haar in het late voorjaar tot de helft terug, en ze staat op eigen kracht fier overeind, zonder dat er stokken nodig zijn.