Kamerplant · Cactaceae
Maancactus
Gymnocalycium mihanovichii
Twee cactussen samengevoegd tot één, de maancactus draagt een stralende, chlorofylvrije kop en leunt voor alles wat hij nodig heeft op de groene stam eronder.
Helder indirect
Elke 14–21 dagen
15–30°C
tot -1°C
Overzicht
De maancactus is een vrolijke kleine kamerplant, gemaakt van twee verschillende cactussen die als één samengroeien, en hij is veel vergevingsgezinder dan hij eruitziet. Die felrode, gele, roze of oranje bol bovenop is een Gymnocalycium zonder eigen chlorofyl, dus hij kan geen eigen voedsel maken. Om hem in leven te houden, enten kwekers die gekleurde kop op een groene, zuilvormige onderstam, meestal een Hylocereus, die licht omzet in voedsel voor beide helften.
Omdat de kop geen groen weefsel heeft, kan hij niet op eigen wortels leven, en dat ene feit bepaalt hoe je hem verzorgt. Hij blijft klein, ergens tussen de 10 en 30 cm hoog, en groeit op zijn gemak. De entverbinding verzwakt na een paar jaar meestal, dus beschouw een maancactus als een heerlijke metgezel voor de kortere termijn in plaats van een plant voor decennia, en dat is helemaal prima.
De verzorging komt eigenlijk neer op twee dingen: fel, gefilterd licht en wortels die droog blijven. Te veel felle zon verbleekt de kleurrijke top, en te veel water laat beide helften van de ent rotten, maar beide missers zijn makkelijk te vermijden zodra je ze kent. Krijg dit goed voor elkaar en je maancactus vraagt bijna niets meer van je.
Verzorging
De korte versie: geef hem fel, indirect licht, een grove, snel doorlatende mix, en geef pas water zodra de grond helemaal droog is, want zowel de gekleurde kop als de groene onderstam rotten zodra ze nat blijven staan.
Licht
Geef je maancactus fel maar indirect licht, zoals een plek bij een raam die buiten de heetste middagzon blijft. Aangezien de gekleurde kop geen chlorofyl heeft om zichzelf te beschermen, verbranden en verbleken felle, directe stralen hem al snel, dus een beetje filtering helpt enorm.
Water
Grijp pas naar de gieter zodra de grond helemaal is opgedroogd, wat meestal neerkomt op elke 14 tot 21 dagen en in de winter nog langer. Laat de pot nooit nat staan, want zowel de kop als de onderstam rotten snel, en twijfel je, dan is het altijd veiliger om nog even te wachten.
Bodem
Zet hem in een grove, scherp doorlatende cactusmix waar water meteen doorheen loopt. Een pH ergens tussen 6,0 en 7,0 houdt hem tevreden, en een pot met een drainagegat is echt een must voor een plant die zo snel rot.
Temperatuur
Aangename kamertemperatuur past hem uitstekend, ergens tussen 15°C en 30°C. Houd hem gewoon uit de buurt van koude tocht en vorst, want dit tropische entje kan daar simpelweg niet tegen.
Luchtvochtigheid
Lage luchtvochtigheid in huis is precies wat hij wil, dus er is geen getal om achteraan te jagen. Droge lucht is hier een echte vriend, die de kop en onderstam behoedt voor aanhoudend vocht.
Bemesting
Bemest alleen tijdens het groeiseizoen in de lente en zomer, ongeveer eens per maand, met een verdunde, gebalanceerde of stikstofarme cactusmeststof. Zodra de koelere rustmaanden aanbreken, kun je de meststof helemaal laten staan.
Snoeien
Er valt weinig te snoeien, wat een opluchting is. Verwijder eventuele uitlopers of zijscheuten die op de onderstam verschijnen, zodat de energie bij de gekleurde kop blijft, en snoei verschrompeld of verrot weefsel weg met een schoon mes.
Verpotten
Verpot hem naar een iets grotere pot met verse, grove mix, elke 2 tot 3 jaar. Hij laat je weten dat het tijd is wanneer wortels uit de drainagegaten steken, de grond ongewoon snel opdroogt, of de plant los en topzwaar in de pot staat.
Formaat & plantafstand
Dit is een kleine, ongehaaste plant die maar 10 tot 30 cm hoog wordt en slechts 5 tot 10 cm breed. Eén klein potje op een lichte vensterbank geeft hem alle ruimte die hij ooit nodig heeft.
Problemen oplossen
Bijna elk probleem bij de maancactus komt terug op licht, water of de ent, en elk daarvan is vroeg makkelijk te herkennen. Houd de gekleurde kop en de groene basis vriendelijk in de gaten, zoek dan hieronder je symptoom en handel voordat het zich verspreidt.
Zachte, papperige basis of onderstam
Zacht, donker weefsel en een zure geur vertellen je dat wortelrot heeft toegeslagen, en dat komt bijna altijd door een pot die te lang vochtig is gebleven. Haal even adem, stop met water geven, en snoei terug tot stevig, gezond weefsel met een schoon mes. Zet de plant in droge, grove mix en geef pas water als de grond kurkdroog aanvoelt, want beide helften van dit kleine plantje geven snel toe aan rot.
Oplossing:
- Stop meteen met water geven
- Snoei terug tot stevig, gezond weefsel met een schoon mes
- Verpot in droge, grove, snel doorlatende mix
Gekleurde top die loskomt of van de onderstam trekt
Wanneer de kop begint te wiebelen of overhelt, zie je entfalen, wat simpelweg de manier is waarop de meeste maancactussen hun einde bereiken. Over een paar jaar droogt de verbinding tussen de twee planten uit, wordt hol en valt zachtjes uiteen. Voelt de gekleurde kop nog stevig aan, dan kun je hem opnieuw enten op een verse onderstam, en weet dat dit geen verzorgingsfout is, want geen enkele routine houdt een ent voor altijd sterk.
Oplossing:
- Ent de gekleurde top opnieuw op een verse onderstam als de ent nog gezond is
- Aanvaard dat de plant mogelijk het einde van zijn levensduur als ent heeft bereikt
De hele plant verschrompelt of weigert te groeien
Een gerimpeld lichaam en een dunne, vermoeide onderstam betekenen meestal te weinig water of een falende onderstam die de gekleurde kop niet meer kan voeden. Kom voorzichtig terug in een vast ritme: laat de grond opdrogen en geef dan flink water. Bekijk ook rustig de entverbinding en de groene basis, want de kop haalt al zijn kracht uit de onderstam die hem draagt.
Oplossing:
- Hervat een voorzichtig ritme van eerst opdrogen, dan water geven
- Controleer de entverbinding en de gezondheid van de onderstam
Bruine of verbleekte plekken op de gekleurde top
Geen zorgen, die plekken zijn zonnebrand, en die ontstaan omdat de felgekleurde kop geen chlorofyl heeft om zich te beschermen. Je merkt ze op de kant die het felste licht krijgt, meestal vlak nadat de plant naar een zonniger plekje is verplaatst. Zet hem gewoon terug in fel, gefilterd licht, en laat hem de volgende keer over een week of twee wennen aan een lichter raam, zodat hij op zijn eigen tempo kan aanpassen.
Oplossing:
- Verplaats naar fel, indirect licht, weg van felle middagzon
- Laat geleidelijk wennen aan een lichtere plek
Giftigheid
Heerlijk nieuws voor huizen met huisdieren en kleintjes: de maancactus bevat geen bekende giftige stoffen, en cactussen als groep staan niet op de gifplantenlijsten van de ASPCA. Het enige om in gedachten te houden zijn de kleine stekels, die een neus, poot of vinger kunnen prikken, dus zet de plant ergens waar hij niet makkelijk te bereiken is.
Veilig voor
Mensen · Katten · Honden · Paarden · Konijnen · Vee · Vogels
Katten Geen
Hier kun je ontspannen zijn, want een kat die aan deze cactus knabbelt, komt helemaal geen gif tegen. Het enige om op te letten zijn de stekels, die een nieuwsgierige neus of poot kunnen prikken.
Honden Geen
Een hond is prima veilig bij deze plant, en een hap bevat niets giftigs. Het ergste wat kan gebeuren is een mond vol stekels, met een pijnlijke mond tot gevolg maar geen echte schade.
Paarden Veilig
Wees gerust, want hier is niets dat een paard zou vergiftigen. Alleen de stijve stekels vormen een probleem, en die kunnen een zachte snuit prikken.
Konijnen Veilig
Niets in deze cactus maakt een konijn ziek. Houd hem toch buiten bereik, zodat de stekels zo'n klein diertje niet verwonden als het besluit erop te kauwen.
Vee Veilig
Runderen, geiten en schapen lopen geen chemisch gevaar bij dit kleine plantje. De stekelige stekels zijn de enige zorg, en meestal betekent dat een prik in de mond.
Vogels Veilig
Er zit hier geen gif dat een huisvogel zou schaden. Een vogel die erop landt, kan een stekel te pakken krijgen, dus waar je de plant neerzet is belangrijker dan enige vergiftigingszorg.
Mensen Veilig
Jij en je kinderen zijn veilig rond deze plant, zonder iets giftigs om te vrezen. De stekels kunnen de huid krassen of splinteren, dus ga er voorzichtig mee om en zet hem waar kleine handjes niet bij kunnen.
Stekels kunnen de huid prikken, dus ga er voorzichtig mee om en houd de plant buiten het makkelijke bereik van nieuwsgierige huisdieren.
Variëteiten
Maancactussen worden verkocht op basis van de kleur van hun geënte kop, niet op basis van echte cultivarnamen, dus kiezen komt eigenlijk neer op het uitzoeken van je favoriete tint. Dit zijn de exemplaren die je het vaakst tegenkomt.
Rode Hibotan
Deze klassieke felrode kop zie je het vaakst, want het is verreweg de meest verkochte vorm van de maancactus.
Gele/oranje Hibotan
De chlorofylvrije top gloeit in een warm geel tot oranje in plaats van rood, al groeit hij op precies dezelfde manier.
Roze maancactus
Hier krijgt de kop een zachte roze tint, puur gekozen om die bijzondere kleur en niet om enige verandering in hoe hij groeit.
Zo vermeerder je
Een maancactus kun je niet uit zaad kweken of op de gewone manier laten wortelen, aangezien de gekleurde top geen chlorofyl bevat. Beide manieren om te vermeerderen komen neer op enten op een groene onderstam, en dat is zachter werk dan het klinkt.
EntenGemiddeld
Warm, actief groeiseizoen in de lente of zomer · Een paar weken voordat de entverbinding samengroeit
Enten is simpelweg hoe elke maancactus ontstaat. Wanneer de plant in de lente of zomer warm en krachtig groeit, wordt de gekleurde kop verbonden met een groene, zuilvormige onderstam zoals Hylocereus, en de verbinding heeft een paar weken nodig om samen te groeien. Aangezien de kop geen chlorofyl bevat, is dit zijn enige weg naar overleven, want hij kan nooit op eigen wortels groeien.
Zijscheuten & kindjesGemiddeld
Lente tot zomer · Enkele weken zodra geënt op een onderstam
Af en toe verschijnen er gekleurde uitlopers op de ent, en die verwijder je voorzichtig in de lente of zomer om nieuwe planten te kweken. Ze kunnen niet op eigen kracht wortelen, omdat ze niet kunnen fotosynthetiseren, dus elke uitloper wordt geënt op een verse onderstam, waar hij zich over enkele weken settelt.
Mythes
De maancactus is één van nature kleurrijke cactus.
In werkelijkheid zijn het twee planten die als één leven: een kleurrijke, chlorofylvrije Gymnocalycium-kop, geënt op een aparte groene onderstam. De felgekleurde kop kan niet alleen overleven, want hij heeft geen groen weefsel om zichzelf te voeden, dus hij leunt volledig op de plant die hem draagt.