Roślina doniczkowa · Asteraceae
Starzec
Senecio
Wybaczający, sinozielony i zadowolony na słonecznym parapecie, ten sukulent prosi jedynie o jasne światło i żwirową glebę, która szybko odprowadza wodę.
Pełne słońce
Co 10–21 dni
10–25°C
do -7°C
Przegląd
Jeśli pierwszy sukulent wydaje się onieśmielający, starzec to łagodne miejsce, by zacząć. Nazwa obejmuje grupę siniastych, sinozielonych roślin cenionych bardziej za chłodne liście niż za drobne kwiaty, a odmiany o kredkowatym pokroju wznoszą smukłe, palczaste liście pokryte pudrowym nalotem. Wiele z nich nosi dziś nową nazwę rodzajową Curio, więc nie zdziw się, gdy ta sama roślina pojawi się oznaczona jedną albo drugą nazwą.
Oto uspokajająca część. Ponieważ te rośliny chowają wodę w pękatych liściach, zapomniane podlewanie ledwie im przeszkadza, a pomarszczony liść wraca do formy, gdy tylko to zauważysz. Jedyne, czego nie wybaczą, to podmokła gleba, więc myśl o swoim starcu jak o kaktusie w głębi duszy, a nie o spragnionej roślinie liściastej, a odwdzięczy się na lata.
Jedna przestroga zasługuje na spokojną wzmiankę. Starzec zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które powoli szkodzą wątrobie, plus sok, który może szczypać na gołej skórze, więc to roślina, którą warto podziwiać z bezpiecznej odległości i trzymać z dala od zwierząt, inwentarza i dzieci.
Pielęgnacja
W skrócie: znajdź najsłoneczniejsze okno w domu, użyj żwirowej mieszanki, przez którą woda szybko przecieka, i czekaj z podlewaniem, aż gleba całkowicie wyschnie, a ten łatwy w uprawie sukulent zrobi resztę.
Światło
Zapewnij mu tyle słońca, ile się da, czy to pełne słońce na zewnątrz, czy najsłoneczniejsze okno w domu. Gdy światła brakuje, łodygi się wydłużają i pochylają w stronę szyby, więc zwykła lampa doświetlająca sprawdza się świetnie, gdy trudno o jasne miejsce.
Podlewanie
Czekaj, aż gleba będzie całkowicie sucha, a liście lekko pomarszczone, zanim podlejesz, co zwykle wypada mniej więcej co 10 do 21 dni. Ponieważ ta roślina znacznie szybciej gnije niż więdnie, w czasie zimowego spoczynku wyraźnie zmniejsz podlewanie.
Podłoże
Sadź go w żwirowej, szybko przepuszczającej wodę mieszance kaktusowej lub sukulentowej, by wilgoć nigdy nie zalegała przy korzeniach. Celuj w pH od 6,0 do 7,0, choć szczerze mówiąc otwór drenażowy liczy się bardziej niż idealne trafienie w skład mieszanki.
Temperatura
Najlepiej czuje się między 10°C a 25°C. Mróz to jego słaby punkt, więc wnieś go do domu lub ustaw w osłoniętym miejscu na długo przed nadejściem chłodów.
Wilgotność
Niska wilgotność to dokładnie to, co lubi ten sukulent, więc nie ma tu żadnej wartości do osiągnięcia. Zwykłe suche powietrze w domu w zupełności mu odpowiada, podczas gdy wilgotne, zastałe powietrze sprzyja jedynie gniciu.
Nawożenie
Odrobina pokarmu wiosną i latem, gdy roślina jest w okresie aktywnego wzrostu, to wszystko, czego potrzebuje. Jedno nawożenie w sezonie rozcieńczonym, zbalansowanym lub niskoazotowym nawozem kaktusowym wystarczy, a zimą nie chce nic.
Przycinanie
Tu naprawdę niewiele trzeba robić. Wiosną przyszczypuj wyciągnięte lub zbyt rozrośnięte łodygi, usuwaj obumarły lub pomarszczony wzrost i sadź te sadzonki wierzchołkowe w ziemi, by wychować nowe rośliny.
Przesadzanie
Planuj świeżą doniczkę co 2 do 3 lat, lub wcześniej, jeśli wypełni tę, którą ma. Korzenie wystające z otworów drenażowych, gleba wysychająca niemal tak szybko, jak ją podlewasz, oraz zatrzymany wzrost to delikatne sygnały, że roślina chętnie przyjęłaby więcej miejsca.
Rozmiar i rozstawa
Spodziewaj się, że dojrzała roślina osiągnie około 25 do 45 cm wysokości i rozłoży się na 45 do 90 cm szerokości. Rozrastającej się kępie daj przestrzeń do rozłożenia, albo pozwól jej miękko opadać przez brzeg doniczki.
Rozwiązywanie problemów
Niemal każdy kłopot z tymi sukulentami sprowadza się do dwóch rzeczy, wody i światła, więc nie panikuj, jeśli coś wygląda nie tak. Nadmierne podlewanie to jedyne realne zagrożenie życia rośliny, podczas gdy problemy ze słońcem i światłem zwykle zostawiają roślinę żywą, tylko trochę zaniedbaną z wyglądu. Znajdź poniżej swój objaw i zareaguj wcześnie.
Miękkie, czerniejące łodygi zapadające się u podstawy
Miękkie, papkowate łodygi ciemniejące przy ziemi to oznaka gnicia korzeni i łodyg, najczęstszej przyczyny utraty sukulentów o kredkowatym pokroju, wynikającej z nadmiernego podlewania lub mieszanki, która zatrzymuje wilgoć. Nie trać nadziei. Przestań od razu podlewać, przytnij do zdrowej, żywej tkanki i pozwól zdrowym sadzonkom zaskorupieć się, zanim trafią do suchej, żwirowej mieszanki, a potem czekaj, aż gleba stanie się zupełnie sucha, zanim znów podlejesz.
Rozwiązanie:
- Przestań natychmiast podlewać
- Wytnij zgniłą tkankę i pozwól zdrowym sadzonkom zaskorupieć się
- Przesadź zdrowy wzrost do suchej, żwirowej mieszanki kaktusowej
- Wznów podlewanie dopiero, gdy gleba całkowicie wyschnie
Wybujałe, wyciągnięte łodygi z bladymi, oddalonymi od siebie liśćmi
Szerokie odstępy między liśćmi i łodygi mocno pochylone w stronę okna to etiolacja, czyli roślina wyciągająca się w stronę światła, którego jej brakuje. Przenieś ją w jaśniejsze miejsce, ale pozwól jej przyzwyczajać się do mocniejszego słońca przez tydzień lub dwa, by liście się nie poparzyły. Te wyciągnięte końcówki wcale się nie marnują, bo odcięcie i ukorzenienie ich daje ci schludne nowe roślinki.
Rozwiązanie:
- Przenieś w jaśniejsze miejsce z kilkoma godzinami bezpośredniego lub jasnego światła
- Przyzwyczajaj stopniowo, by uniknąć poparzenia słonecznego
- Przyszczypuj i rozmnażaj wyciągnięte końcówki
Pomarszczone, miękkie liście na zupełnie suchej glebie
Pomarszczone, miękkie liście na zupełnie suchej glebie oznaczają po prostu, że roślina zbyt długo czekała na wodę. Podlej ją dokładnie, aż woda zacznie wypływać z otworów drenażowych, a potem wróć do zwykłego rytmu przesychania między podlewaniami. W ciągu dnia lub dwóch liście napełnią się i staną jędrne na nowo.
Rozwiązanie:
- Podlej dokładnie, aż woda wypłynie z doniczki
- Wróć do zwykłego cyklu podlewania z przesychaniem
Wybielone lub brązowe poparzenia na liściach zwróconych do słońca
Blade, brązowe plamy na liściach, które łapały najwięcej słońca, to poparzenie słoneczne, zwykle będące skutkiem nagłego przeniesienia na zewnątrz lub gwałtownego skoku temperatury. Przenieś roślinę w miejsce jasne, ale lekko zacienione, i przytnij najbardziej naznaczone liście. Następnym razem stopniowo przyzwyczajaj ją do słońca, a problem nie powróci.
Rozwiązanie:
- Przenieś w miejsce jasne, ale lekko zacienione
- Usuń mocno uszkodzone liście
Toksyczność
To roślina, którą warto trzymać wysoko i poza zasięgiem. Każda jej część zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które powoli, trwale szkodzą wątrobie, a sok potrafi podrażnić skórę i oczy. Uznaje się ją za toksyczną dla zwierząt domowych, koni i inwentarza, a dla ludzi nie jest pokarmem, więc ciesz się nią jako ozdobą i myj ręce po pobieraniu sadzonek.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Toksyczne
Kot, który pogryzie liście lub łodygi, najprawdopodobniej zacznie wymiotować i się ślinić, a niedługo potem pojawią się luźne stolce i przygaszony, zmęczony nastrój. Sok może też szczypać w pyszczek, a alkaloidy w środku po cichu sumują się w trwałe uszkodzenie wątroby.
Psy Toksyczne
Pies, który ugryzie roślinę, zwykle się ślini, wymiotuje i traci apetyt, często z luźnymi stolcami i spadkiem energii. Stałym zagrożeniem jest powtarzane podgryzanie, bo każda kolejna porcja dokłada kolejną dawkę toksyny do wątroby.
Konie Toksyczne
Konie znoszą to szczególnie ciężko. Alkaloidy pirolizydynowe powodują powolne, trwałe uszkodzenie wątroby, które może pozostać ukryte, dopóki po tygodniach lub miesiącach nie pojawi się utrata wagi, apatia i dziwne zachowanie.
Króliki Toksyczne
Trzymaj tę roślinę z dala od każdego królika. Te same alkaloidy uszkadzające wątrobę działają też na króliki, a drażniący sok sprawia, że liście są dla nich niebezpieczne do podgryzania.
Zwierzęta gospodarskie Toksyczne
Bydło, kozy i owce mogą z czasem nagromadzić wystarczająco dużo alkaloidów, by zapaść na poważną chorobę wątroby. Największe ryzyko dotyczy zwierząt pasących się tam, gdzie te rośliny wkraczają na otwarte pastwisko.
Ptaki Toksyczne
Dla ptaków uznaj tę roślinę za niedostępną. Alkaloidy pirolizydynowe niosą dla nich to samo ryzyko dla wątroby, więc nigdy nie pozwól ptakowi dziobać liści ani soku.
Ludzie Ostrożnie
Żadna część tej rośliny nie nadaje się na talerz. Połknięcie może rozstroić żołądek, alkaloidy z czasem obciążają wątrobę, a sok może podrażnić skórę i oczy, więc dokładnie umyj ręce po pracy z sadzonkami.
Sok może podrażniać skórę i oczy; myj ręce po przycinaniu lub pobieraniu sadzonek.
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Odmiany
Zaledwie kilka sukulentów siniastych odpowiada za większość tego, co pojawia się pod nazwą Senecio i Curio. To one najczęściej trafiają do domu ze sklepu.
Senecio (Curio) repens / mandraliscae - sine paluszki
Oryginalne sine paluszki, ta odmiana rozrasta się w niski kobierzec wzniesionych, palczastych, sinozielonych liści.
Senecio (Curio) ficoides - sine palce
Większa, bardziej wzniesiona i krzewiasta odmiana, ta niesie szersze, spłaszczone sine liście.
Senecio serpens - karłowate sine paluszki
Zwarta i niższa, wypuszcza krótsze, pudrowoniebieskie, walcowate liście, które dobrze mieszczą się w małej doniczce.
Senecio (Curio) talinoides var. mandraliscae
Krzepka, sinobłękitna odmiana sprzedawana szeroko jako sukulent okrywowy.
Jak rozmnażać
Rozmnażanie starca jest niemal tak proste, jak tylko może być ogrodnictwo, a jedna sadzonka zamienia się w zupełnie nową roślinę bez żadnych kosztów.
Sadzonki pędoweŁatwa
Od wiosny do lata w okresie aktywnego wzrostu · 2 do 4 tygodni
Wiosna i lato, czas aktywnego wzrostu, to najlepszy moment na pobieranie sadzonek. Odetnij łodygę lub jej wierzchołek, pozwól przyciętemu końcowi wyschnąć i zaskorupieć się przez kilka dni, a następnie umieść go w suchej, żwirowej mieszance i podlewaj bardzo oszczędnie. Korzenie się tworzą, a roślina zadomawia się w ciągu 2 do 4 tygodni.
Mity
Każdy sukulent o kredkowatym pokroju to wciąż prawdziwy Senecio.
Kew's Plants of the World Online przyjęło wydzielony rodzaj Curio dla wielu sukulentowych starców, w tym sinych paluszków. Sklepy nadal sprzedają je pod nazwą Senecio, więc się rozluźnij, obie nazwy wskazują na te same rośliny.
Twardy, mało wymagający w podlewaniu sukulent musi być bezpieczny dla zwierząt.
Wytrzymałość nie oznacza nieszkodliwości. Sukulentowe Senecio i Curio są toksyczne dla kotów i psów według ASPCA i wywołują wymioty i apatię, więc trzymaj je w miejscu, do którego twoje zwierzęta nie sięgną.