Roślina doniczkowa · Araceae
Filodendron Xanadu
Philodendron xanadu
Zapewnij mu jasne, rozproszone światło i stałą wilgotność, a ten bezobsługowy, zwarcie rosnący filodendron pięknie wypełni kąt pomieszczenia przy minimum starań z twojej strony.
Jasne rozproszone
18–24°C
do -7°C
0,6–1,5 m
Przegląd
Filodendron Xanadu to doskonała pierwsza roślina, zwarty, samodzielnie formujący się gatunek doniczkowy, ceniony za głęboko wcinane, błyszczące, zielone liście. Należy do rodziny obrazkowatych i wywodzi się z Philodendron bipinnatifidum, choć jako opatentowana odmiana stanowi odrębną roślinę. W domu tworzy schludną, okrągłą kępę, która sama utrzymuje swój kształt, bez podpórek czy formowania.
Najlepsze jest to, jak bardzo wybacza błędy, więc możesz spokojnie uczyć się jej rytmu. Uwielbia jasne rozproszone światło, ale bez problemu znosi ciemniejsze kąty, które zatrzymałyby wzrost bardziej wymagającej rośliny, a krótka przerwa w podlewaniu nie zniweczy twoich starań. Zapewnij jej ciepłe pomieszczenie i doniczkę z dobrym drenażem, a przez większość czasu poradzi sobie sama, gdy ty dopiero uczysz się jej pielęgnacji.
Jedyna rzecz, którą warto zaplanować z wyprzedzeniem, to rozmiar, a zaplanować to łatwo. Dorosła roślina rozrasta się na szerokość od 91 do 183 cm, więc lepiej poczuje się z odrobiną miejsca na podłodze niż na zatłoczonej półce. W zamian dostajesz pełną, rzeźbiarską roślinę, która w pełni wynagradza oddane jej miejsce.
Pielęgnacja
W skrócie: zapewnij jasne rozproszone światło, utrzymuj podłoże równomiernie wilgotne, ale nigdy mokre, i trzymaj roślinę w ciepłym pomieszczeniu w temperaturze od 18°C do 24°C. Nawoź co miesiąc wiosną i latem, zostaw jej trochę miejsca na wzrost, a poradzisz sobie bez trudu.
Światło
Ustaw ją tam, gdzie dociera jasne, rozproszone światło, a odwdzięczy się najbujniejszym, najzwarciej rosnącym przyrostem. Znosi półcień, a nawet głęboki cień znacznie lepiej niż większość roślin doniczkowych, choć w prawdziwym mroku liście rozstawiają się szerzej, a roślina traci zwartość. Trzymaj ją tylko z dala od ostrego południowego słońca, które może poparzyć liście.
Podlewanie
Utrzymuj podłoże równomiernie wilgotne w okresie aktywnego wzrostu, pozwalając wierzchniej warstwie lekko przesychać między podlewaniami, by nigdy nie przelać rośliny. Umiarkowana odporność na suszę oznacza, że krótka przerwa w podlewaniu wcale nie zaszkodzi, ale stojąca woda to zupełnie inna sprawa. Pamiętaj, że nadmierne podlewanie to najczęstsza przyczyna żółknięcia liści.
Podłoże
Sadź ją w żyznym podłożu bogatym w próchnicę, które pozostaje wilgotne, a jednocześnie dobrze się odsącza, a masz świetny start. Nie jest wybredna co do struktury i dobrze rośnie w piasku, glinie próchniczej czy ile, akceptując pH od kwaśnego po lekko zasadowe. Jedynego, czego nie wybaczy, to stale podmokłej doniczki.
Temperatura
W domu lubi stałą temperaturę od 18°C do 24°C, czyli po prostu przyjemne ciepło pokojowe w większości mieszkań. Nie znosi mrozu, więc gdy nadejdzie zima, trzymaj ją z dala od przeciągów i zimnych parapetów.
Wilgotność
Zwykła wilgotność panująca w domu w zupełności jej wystarcza, więc nie musisz gonić za żadną konkretną wartością ani się martwić. Odrobina dodatkowej wilgoci w powietrzu sprawia, że liście wyglądają najlepiej, i pomaga trzymać przędziorki z dala, bo te szkodniki wolą gorące, suche pomieszczenia.
Nawożenie
Nawoź co miesiąc zbalansowanym, płynnym nawozem do roślin doniczkowych wiosną i latem, gdy roślina wypuszcza nowy przyrost. Jesienią i zimą, wraz ze zwolnieniem wzrostu, mocno ogranicz nawożenie. Stałe, delikatne nawożenie zawsze przynosi lepsze efekty niż sporadyczna, mocna dawka.
Przycinanie
To roślina niewymagająca pielęgnacji, która dzięki zwartemu, samodzielnie formującemu się wzrostowi prawie nie potrzebuje przycinania. Po prostu usuwaj u podstawy stare, zżółkłe lub uszkodzone liście, gdy tylko się pojawią. Załóż rękawice albo umyj ręce po pracy, bo przecięte pędy wydzielają drażniący sok.
Przesadzanie
Przesadzaj co 1 do 2 lat albo gdy zauważysz korzenie wychodzące przez otwory drenażowe, wolniejszy wzrost lub wodę przelewającą się przez doniczkę bez wchłonięcia. Wiosną przenieś roślinę do doniczki o jeden rozmiar większej ze świeżym podłożem, a odwdzięczy się wzrostem. Szeroko rozrastająca się kępa lubi dodatkowe miejsce na korzenie.
Rozmiar i rozstawa
Dorosła roślina osiąga od 61 do 152 cm wysokości i rozrasta się na szerokość aż od 91 do 183 cm. Zapewnij jej miejsce na podłodze i odrobinę przestrzeni, by powietrze mogło swobodnie krążyć wokół kępy, zamiast wciskać ją na zatłoczoną półkę, a będzie wyglądać najlepiej.
Rozwiązywanie problemów
Większość kłopotów z tą rośliną zaczyna się przy korzeniach albo pojawia się najpierw na liściach, a niemal wszystkie da się łatwo naprawić. Na czele listy jest nadmierne podlewanie, tuż za nim kilka znanych szkodników roślin doniczkowych. Dopasuj to, co widzisz, do poniższych opisów i zareaguj wcześnie, a twoja roślina powinna szybko wrócić do formy.
Żółknięcie zaczynające się od dołu i przesuwające się w górę
Nie martw się, jeśli dolne liście zaczynają żółknąć, a kolor pełznie coraz wyżej, bo niemal zawsze oznacza to nadmiar wody, a nie roślinę głodną czy słabnącą. Korzenie po prostu siedzą w mokrym podłożu bez ujścia dla wilgoci. Pozwól wierzchniej warstwie podłoża wyschnąć przed kolejnym podlewaniem, sprawdź, czy doniczka swobodnie się odsącza, i delikatnie usuń najbardziej zżółkłe liście u podstawy.
Rozwiązanie:
- Pozwól podłożu lekko przeschnąć przed kolejnym podlewaniem
- Upewnij się, że doniczka i podłoże dobrze się odsączają
- Usuń mocno zżółkłe liście u podstawy
Nakrapiane, brązowiejące liście z cienką pajęczynką
Gdy powietrze robi się gorące i suche, czasem pojawiają się przędziorki, a dobra wiadomość jest taka, że łatwo je rozpoznać, gdy już wiesz, na co patrzeć. Odwróć liść i poszukaj drobnych poruszających się kropek oraz delikatnej pajęczynki na spodniej stronie. Dokładnie spłucz liście, przetrzyj każdy z nich, zastosuj mydło insektobójcze lub olejek ogrodniczy, a roślinę odizoluj do czasu powrotu do zdrowia, co z pewnością nastąpi.
Rozwiązanie:
- Spłucz liście i przetrzyj je do czysta
- Zastosuj mydło insektobójcze lub olejek ogrodniczy
- Odizoluj zaatakowaną roślinę
Puszyste białe kłaczki lub brązowe guzki pozostawiające lepki nalot
Miękkie, białe, watowate plamy to zwykle wełnowce, a małe, brązowe, przywierające do pędów guzki to czerwce, przy czym oba pozostawiają po sobie lepką spadź. Żadne z nich nie musi oznaczać kłopotów. Dotknij każdego szkodnika patyczkiem higienicznym zwilżonym alkoholem, potem zastosuj mydło insektobójcze lub olejek ogrodniczy i po prostu powtarzaj zabieg, aż nie pojawią się nowe osobniki.
Rozwiązanie:
- Przetrzyj szkodniki patyczkiem zwilżonym alkoholem
- Zastosuj mydło insektobójcze lub olejek ogrodniczy
- Powtarzaj zabiegi, aż roślina będzie czysta
Skręcający się nowy przyrost z drobnymi owadami
Młode, delikatne liście przyciągają miękkie mszyce, które gromadzą się w skupiskach, a także smukłe wciornastki, pozostawiające srebrzyste nakrapianie. Mocny strumień wody zmywa mszyce, mydło insektobójcze radzi sobie z resztą, a mocno zaatakowany przyrost można bez obaw usunąć. Na razie nawoź oszczędnie, bo napływ miękkich, młodych pędów to dokładnie taki delikatny posiłek, jakiego szukają te szkodniki.
Rozwiązanie:
- Zmyj mszyce silnym strumieniem wody
- Zastosuj mydło insektobójcze
- Usuń mocno zaatakowany przyrost
Ciemne plamy rozsiane po liściach
Pojedyncze brązowe plamy, niektóre z delikatną żółtą obwódką, biorą się z grzybiczej plamistości liści, która osiada na wilgotnych liściach. Wilgotne, duszne powietrze pozwala jej szybciej się rozprzestrzeniać. Zerwij zaatakowane liście, przerzedź roślinę, by powietrze mogło swobodnie krążyć, i podlewaj przy podłożu zamiast po liściach, by pozostały suche i zdrowe.
Rozwiązanie:
- Usuń zaatakowane liście
- Popraw cyrkulację powietrza
- Unikaj moczenia liści podczas podlewania
Toksyczność
Ta roślina jest trująca, dlatego wybierz dla niej przemyślane, bezpieczne miejsce z dala od zwierząt domowych, zwierząt gospodarskich i dzieci, a wciąż będzie przyjemnością mieć ją w domu. Każda jej część zawiera nierozpuszczalne kryształy szczawianu wapnia, które parzą usta i gardło natychmiast po przegryzieniu, wywołując ślinienie, obrzęk i trudności z przełykaniem. Żadna część nie nadaje się do jedzenia, a nawet sok może podrażnić skórę i oczy, więc wystarczy szybkie umycie rąk po przycinaniu.
Toksyczna dla
Koty · Psy · Konie · Króliki · Zwierzęta gospodarskie · Ptaki · Ludzie
Koty Średnia
Jeden nadgryziony liść uwalnia ostre kryształy szczawianu wapnia, które od razu parzą pyszczek kota. Możesz zauważyć silne ślinienie, drapanie po pysku, wymioty i trudności z przełykaniem, więc obserwuj uważnie i w razie potrzeby poszukaj pomocy.
Psy Średnia
Przegryzienie wywołuje silne pieczenie warg i języka, a wkrótce potem pojawia się ślinienie i odruchy wymiotne. Na szczęście większość psów szybko puszcza liść, co zwykle nie pozwala im połknąć zbyt wiele.
Konie Toksyczne
Te same kryształy podrażniają koniowi pysk i gardło, przez co zwierzę się ślini i niechętnie je. Po nadgryzieniu liścia może pojawić się obrzęk języka i warg, dlatego trzymaj roślinę poza zasięgiem pasących się zwierząt.
Króliki Toksyczne
Kryształy równie łatwo podrażniają pysk i przewód pokarmowy królika, dlatego warto trzymać liście zupełnie poza jego zasięgiem. Cierpiący królik często przestaje jeść, a to samo w sobie stanowi poważne zagrożenie.
Zwierzęta gospodarskie Toksyczne
Kozy, owce i bydło, które próbują liści, doświadczają tego samego pieczenia w pysku i rozstroju żołądka. Większość po pierwszym parzącym kęsie uczy się omijać roślinę, choć najlepiej po prostu ją ogrodzić.
Ptaki Ostrożnie
Ciekawski, dziobiący ptak może doświadczyć tego samego podrażnienia pyszczka i ślinienia się od kryształów. Trzymanie klatek i grzędy z dala od rośliny to prosty i skuteczny sposób na bezpieczeństwo.
Ludzie Ostrożnie
Żadna część tej rośliny nie jest jedzeniem, bez wyjątków. Przegryziony liść parzy usta i może spowodować obrzęk warg i języka, a sok podrażnia skórę i oczy, więc szybkie umycie rąk po dotykaniu przeciętych pędów zapewni komfort wszystkim.
Sok może podrażniać skórę, oczy i błony śluzowe; myj ręce po przycinaniu lub dotykaniu przeciętych pędów
Numery alarmowe
Polska
Ośrodek toksykologiczny (Warszawa): 22 619 66 54
Jak rozmnażać
Rozmnażanie tego filodendrona w domu jest naprawdę proste i satysfakcjonujące, niezależnie czy podzielisz rozrośniętą kępę, czy ukorzenisz sadzonkę pobraną od podstawy rośliny.
PodziałŁatwa
Od wiosny do lata · Kilka tygodni na odbudowę korzeni
Jeśli rozmnażanie wydaje się onieśmielające, podział to najłatwiejszy sposób na początek, bo kępowy, samodzielnie formujący się wzrost robi za ciebie większość pracy. Wyjmij ustabilizowaną roślinę z doniczki wiosną lub latem i delikatnie rozdziel ją na ukorzenione fragmenty, każdy z własnymi odrostami. Daj podziałkom trochę czasu, a w ciągu kilku tygodni zadomowią się i wypuszczą świeże korzenie.
Sadzonki pędoweŚrednia
Od wiosny do lata · Kilka tygodni do ukorzenienia
Ukorzenianie sadzonki pędowej to kolejna metoda warta wypróbowania, wymieniana przez Missouri Botanical Garden na równi z rozmnażaniem z nasion. Wiosną lub latem odetnij sadzonkę od podstawy rośliny, z jednym węzłem, i pozwól jej ukorzeniać się przez kilka tygodni. Większość roślin dostępnych w sprzedaży pochodzi z kultur tkankowych, a nie z tej metody, ale w domu sprawdza się ona bardzo dobrze i warto uzbroić się w cierpliwość.
Mity
Odkąd nastąpiła reklasyfikacja, jedyną poprawną nazwą Xanadu jest Thaumatophyllum xanadu.
Badanie z 2018 roku rzeczywiście przeniosło kilka gatunków Philodendron do rodzaju Thaumatophyllum, ale sprawa wcale nie jest zamknięta. Baza Kew Plants of the World Online wciąż uznaje nazwę Philodendron xanadu za obowiązującą i podaje Thaumatophyllum xanadu jako synonim, co pokazuje, że nawet eksperci nie są w pełni zgodni co do przynależności rodzajowej tej rośliny.
Xanadu to po prostu miniaturowa wersja filodendrona dziurawca.
Nie ma potrzeby tak o niej myśleć, bo to odrębna roślina, zastrzeżona pod nazwą handlową XANADU i opatentowana jako 'Winterbourn' na mocy amerykańskiego patentu roślinnego PP7030. Wyhodowano ją z nasion Philodendron bipinnatifidum o nieznanym pochodzeniu rodzicielskim, a Kew traktuje ją jako odrębny gatunek, a nie pomniejszoną formę selloum.