Co zabija porosty w naturze?

picture of Nguyen Minh
picture of Charles Hartman
Charles Hartman
Opublikowano:
Zaktualizowano:

Zanieczyszczenie powietrza i ogień zabijają więcej porostów niż cokolwiek innego, co spotkasz na dworze. Na czele listy stoi siarka, tuż za nią metale ciężkie takie jak miedź i ołów. Nadmiar azotu robi to samo, tylko wolniej. Większość szkód od zanieczyszczeń dzieje się wtedy, gdy nikt nie patrzy. Drzewa i mury wyglądają w twoich oczach dobrze, a tymczasem skorupa na korze rzednie, blednie i znika. Resztę załatwia ogień, a spalona ziemia zostaje naga o wiele dłużej, niż mógłbyś przypuszczać.

Wzorzec geograficzny na murku przy moim podjeździe pewnej wiosny przestał się rozrastać i już nigdy nie ruszył. Zewnętrzny brzeg wypłowiał z żółtozielonego w kredowo bladą barwę. Sprawdzałem tę plamę co wiosnę przez osiem lat i kolonia przez cały ten czas trzymała ten sam obrys. Nic innego na murku się nie zmieniło. Ten sam kamień, to samo światło, ten sam deszcz. Droga u podnóża wzgórza z roku na rok robiła się ruchliwsza.

Porost nie ma woskowej kutykuli. Twoje rośliny ogrodowe mają tę warstwę i zatrzymuje ona część tego, co przepływa obok. Porost nie ma zupełnie nic między swoim ciałem a powietrzem, którym oboje dzielicie. Cokolwiek przelatuje, wnika prosto do środka. Porosty pobierają dwutlenek węgla, żeby się odżywiać, a każdy zanieczyszczający związek płynie razem z tym samym strumieniem powietrza, po czym zostaje uwięziony w środku. Nic go już nie wypłucze.

National Park Service wymienia siarkę, metale ciężkie i azot jako zanieczyszczenia, które mają znaczenie. Odpowiednio duża dawka siarki albo metalu zabija porost wprost lub hamuje jego wzrost do zera. Dwutlenek siarki i porosty nigdy się nie lubiły, więc możesz trafić na gołą korę drzewa, które pod każdym innym względem im odpowiada. Wypatruj brodaczki najdłuższej, czyli Usnea longissima. To silny gatunek wskaźnikowy i znika jako pierwszy. Taka goła kora jest twoim pierwszym sygnałem szkód od zanieczyszczeń.

What Kills Lichen
Sulfur
Kills or stunts growth
Heavy metals
Copper and lead
Excess nitrogen
Swaps the species mix
Fire
Decades to recover

Azot wymienia lokatorów, zamiast opróżniać drzewo. Gatunki korzystające z azotu rozchodzą się po korze, a wrażliwe wypadają. Sama ta wymiana mówi ci, że powietrze nad twoim regionem niesie podwyższony azot. Skała oblepiona porostami nie jest dowodem czystego powietrza. Pytać powinieneś o to, na jakie porosty właściwie patrzysz.

To zatrzymywanie zanieczyszczeń sprawia, że porosty warte są twojej uwagi. Zapis tego, co niosło powietrze, zostaje w tkance, zamiast spłynąć przy najbliższej burzy. Kępa drzew w twojej okolicy prowadzi więc bieżący rejestr tego, co przewiało. Ta sama cecha, która szkodzi porostowi, daje ci odczyt.

Drugim zabójcą jest ogień. Odbudowa porostów po pożarze idzie w rytmie liczonym w dziesięcioleciach, nie w sezonach. Najlepiej widać to w lasach borealnych. Pożary przychodzą tam teraz częściej, palą się gwałtowniej i obejmują większy obszar, a zasoby porostów maleją z każdą taką rundą. Zieleń wraca na pogorzelisko całe lata przed porostami.

Expert Tip

Learn three lichens on your own street, one sensitive species and two common ones. The sensitive one is the one to watch year to year.

Czytaj całą zbiorowość, a nie pojedynczą plamę. Mieszanka gatunków wrażliwych i tolerancyjnych wzdłuż twojego płotu powie ci więcej niż jeden dorodnie wyglądający okaz. Ten okaz może być odpornym gatunkiem, który spokojnie znosi złe powietrze. Porosty rosną w żółwim tempie i mogą żyć setki lat, więc szkody od zanieczyszczeń odrabia się latami. Policz gatunki, które umiesz od siebie odróżnić, zapisz datę, a za rok policz ponownie.

Przeczytaj cały artykuł: Porosty: czym są i jak je rozpoznać

Czytaj dalej